Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Μεταβολικό Σύνδρομο

 

Ένα εκρηκτικό «κοκτέιλ» για την υγεία. Φαντάζει «ωρολογιακή βόμβα» για την υγεία μας.

Το μεταβολικό σύνδρομο χαρακτηρίζεται ως η νόσος του αιώνα που διανύουμε, καθώς συνδυάζει πέντε μεταβολικές διαταραχές και μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή μας πολλαπλασιάζοντας τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Μάθετε από ποιους παράγοντες θα πρέπει να προφυλαχθείτε και ποιες συνήθειες θα πρέπει να αλλάξετε για το καλό της καρδιάς σας και όχι μόνο.

10 πάλαι πότε «Άγνωστος Χ»

Όταν το 1988 ο αμερικανός καθηγητής Τζορτζ Ρίβεν οριοθέτησε ένα νέο σύνδρομο κάνοντας λόγο για την ύποπτη συνύπαρξη μεταβολικών διαταραχών, δεν μπορούσε να φανταστεί ούτε ο ίδιος πόσο πολύ θα ασχολούνταν στο μέλλον η επιστημονική κοινότητα με την «ανακάλυψη» του. Το σύνδρομο πήρε το χαρακτηριστικό όνομα «σύνδρομο Χ», καθώς ελάχιστα γνώριζαν οι ειδικοί για τον παράγοντα που συνέδεε μεταξύ τους τις μεταβολικές διαταραχές που συναποτελούσαν το σύνδρομο. Σήμερα το σύνδρομο ονομάζεται «μεταβολικό σύνδρομο» και οι επιστήμονες προσδιορίζουν ως κοινό παρονομαστή των μεταβολικών διαταραχών την ινσουλινοαντίσταση, την παρουσία δηλαδή αντίστασης των περιφερικών ιστών στη δράση της ινσουλίνης. Η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι μια κεντρική μεταβολική διαταραχή που συνδέεται με τις διαταραχές που συναποτελούν το μεταβολικό σύνδρομο και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης τους.

Ένα «Πάζλ» με επικίνδυνες ψηφίδες

Το μεταβολικό σύνδρομο είναι ένα παζλ μεταβολικών διαταραχών. Βασικές «ψηφίδες» αυτού του παζλ είναι:

• η παχυσαρκία κεντρικού κυρίως τύπου, η γνωστή κοιλιακή παχυσαρκία.

• η δυσλιπιδαιμία (αυξημένη συγκέντρωση τριγλυκεριδίων στο αίμα) και η χαμηλή Η DL (η «καλή» χοληστερόλη).

• η υπέρταση.

• ο σακχαρώδης διαβήτης.

Για τη διάγνωση του μεταβολικού συνδρόμου χρησιμοποιείται η ταξινόμηση που έχει προταθεί από την αμερικανική επιτροπή ειδικών (National Cholesterol Education Program), σύμφωνα με την οποία θα πρέπει τρεις ή περισσότεροι από τους παραπάνω παράγοντες κινδύνου να βρίσκονται πάνω από τα επιτρεπτά όρια.

Εκτός από τις πέντε βασικές συνιστώσες του μεταβολικού συνδρόμου, από τους ειδικούς αναφέρεται και μια σειρά άλλων διαταραχών που, αν και δεν οριοθετούν το σύνδρομο, ωστόσο σχετίζονται με αυτό εξαιτίας της μεταβολικής τους αναφοράς που είναι η ινσουλινοαντίσταση:

• υπερουριχαιμία, η υπερπαραγωγή δηλαδή ουρικού οξέος και η μειωμένη απέκκριση του από τους νεφρούς.

• λιπώδες ήπαρ.

• σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

• αυξημένη πηκτικότητα στο αίμα.

Ένας απειλητικός συνδυασμός για την καρδιά μας

Κάθε ένα από τα κριτήρια του μεταβολικού συνδρόμου αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου, αυξάνοντας τα ποσοστά της αθηρωμάτωσης. Όταν αυτά τα κριτήρια συνδυαστούν, τότε το αποτέλεσμα είναι πραγματικά «εκρηκτικό» για την υγεία της καρδιάς μας.

Οι μεταβολικές διαταραχές που συνθέτουν το μεταβολικό σύνδρομο ευνοούν την εμφάνιση στεφανιαίας και ευρύτερα καρδιαγγειακής νόσου και οι ασθενείς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να πάθουν καρδιακή ανεπάρκεια, έμφραγμα και εγκεφαλικό επεισόδιο. Φιλανδική μελέτη συνδέει το μεταβολικό σύνδρομο με τετραπλάσιο κίνδυνο στεφανιαίου θανάτου ενώ άλλες μελέτες διαπιστώνουν διπλασιασμό του κινδύνου στεφανιαίας νόσου όταν η παρουσία μεταβολικού συνδρόμου συνδυάζεται με την παρουσία σακχαρώδους διαβήτη. Εκτός από τις επιπτώσεις στην καρδιαγγειακή υγεία, το μεταβολικό σύνδρομο συμβάλλει και στην εμφάνιση διαβήτη (σε άτομα που έχουν μεταβολικό σύνδρομο αλλά όχι διαβήτη), συνδρόμου υπνικής άπνοιας και λιπώδους ήπατος.

Το «κακό» σπλαχνικό λίπος

Κριτήρια όπως ο Δείκτης Μάζας Σώματος ή ο βασικός μεταβολισμός που συνέδεαν άμεσα την παχυσαρκία με το μεταβολικό σύνδρομο έχουν πάψει να θεωρούνται κυρίαρχα. Ο κίνδυνος, λένε οι ειδικοί, ονομάζεται «σπλαχνικό λίπος», το λίπος δηλαδή γύρω από τη μέση που σχετίζεται με διαταραχές στην παραγωγή ινσουλίνης. Σε αντίθεση με το λίπος που βρίσκεται σε άλλα σημεία του σώματος, το σπλαχνικό λίπος είναι περισσότερο ευαίσθητο στα λιπολυτικά ερεθίσματα του οργανισμού με αποτέλεσμα το ενδοκυττάριο λίπος (τριγλυκερίδια) να διασπάται σε ελεύθερα λιπαρά οξέα που συμβάλλουν στην ανάπτυξη αντίστασης ινσουλίνης στο ήπαρ και τους μυς. Παράλληλα, το σπλαχνικό λίπος εκκρίνει πρωτεΐνες (λεπτίνη, TNF-a) που συμβάλλουν στην ινσουλινοαντίσταση και το μεταβολικό σύνδρομο.

Με «όπλο» τη μεσογειακή δίαιτα

Η σχέση μεταξύ μεσογειακής δίαιτας και μεταβολικού συνδρόμου έχει επιβεβαιωθεί και από επιστημονικές μελέτες, όπως τη μελέτη Lyon, που δείχνει ότι η μεσογειακή διατροφή μπορεί να μειώσει πέντε έως και επτά φορές τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων. Ενδεικτικά μάλιστα είναι τα αποτελέσματα της ελληνικής έρευνας Attica, σύμφωνα με τα οποία η μικρότερη συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου στη χώρα μας συγκριτικά με άλλες χώρες οφείλεται στην υιοθέτηση του μεσογειακού μοντέλου διατροφής, τα ευεργετικά οφέλη του οποίου εντοπίζονται στη μειωμένη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών και στην αντίστοιχη υψηλή μονοακόρεστων (κυρίως από το ελαιόλαδο) καθώς και στην υψηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών.

Σημαντική είναι και η συμβολή των αντιοξειδωτικών ουσιών (βιταμίνες Α, C, Ε, συνένζυμο Q10) που περιέχονται στη μεσογειακή διατροφή και «θωρακίζουν» τον οργανισμό από την εισβολή των ελευθέρων ριζών και έχουν προστατευτική επίδραση κατά των καρδιαγγειακών παθήσεων. Όπως έχει αποδειχτεί σε πλήθος ερευνών, η μεσογειακή διατροφή αποτελεί ασπίδα της καρδιαγγειακής μας υγείας και μειώνει τον κίνδυνο αθηροσκλήρυνσης. Σύμφωνα μάλιστα με τη «μελέτη των επτά χωρών», οι κάτοικοι της Κρήτης εμφάνισαν τα χαμηλότερα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας από στεφανιαία νόσο συγκριτικά με τους κατοίκους της βόρειας Ευρώπης, της Αμερικής, της Ιαπωνίας και της Ιταλίας, γεγονός που συνδέθηκε με την υψηλή πρόσληψη -περίπου εβδομήντα γραμμαρίων ημερησίως- του χαρακτηριστικότερου προϊόντος της μεσογειακής διατροφής, του παρθένου ελαιολάδου.

Ελλάδα: ο κίνδυνος είναι υπαρκτός

Τα επιδημιολογικά στοιχεία της ελληνικής έρευνας Attica, που διενεργήθηκε από την πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου, είναι ανησυχητικά για τη συχνότητα εμφάνισης του μεταβολικού συνδρόμου στο μέλλον. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας:

• 1 στους 5 συμμετέχοντες (19,8%) εμφάνιζαν παράγοντες κινδύνου.

• Από αυτούς, οι άντρες παρουσίασαν διπλάσια ποσοστά.

• Άντρες και γυναίκες με παράγοντες κινδύνου ακολουθούσαν σε μικρό ποσοστό τη μεσογειακή διατροφή ενώ είχαν μειωμένα ποσοστά σωματικής άσκησης.

• Η συχνότητα εμφάνισης του μεταβολικού συνδρόμου παρουσίασε αυξητική τάση με την αύξηση της ηλικίας (ποσοστό 38% σε ηλικίες μεγαλύτερες των 65 ετών).

Με τη συνεργασία του Δρ. Ανδρέα Μελιδώνη, παθολόγου - διαβητολόγου, υπεύθυνου Διαβητολογικού Κέντρου - Κέντρου Παχυσαρκίας και Μεταβολισμού Τζάνειου Νοσοκομείου

image

Πώς μπορούν να προληφθούν τα καρδιαγγειακά επεισόδια

H περίμετρος της κοιλιακής χώρας εμπίπτει στην αρμοδιότητα των ιατρών όταν είναι περισσότερο από 102 εκατοστά για τους άνδρες και μεγαλύτερη από 88 εκατοστά για τις γυναίκες

Θα σας φανεί παράξενο αλλά όλα άρχισαν την εποχή των σπηλαίων, τότε που οι πρόγονοί μας δεν ήταν βέβαιοι ότι θα εξασφαλίσουν τροφή και για την επόμενη ημέρα. Σε αυτές τις σκληρές για την επιβίωση συνθήκες, εκείνοι που δεν μπορούσαν να αντέξουν την πολυήμερη ασιτία πέθαιναν, πιθανότατα προτού προλάβουν να αφήσουν απογόνους. Αντιθέτως, οι ανθεκτικότεροι στην ασιτία και επιζούσαν και μετέφεραν τα «ανθεκτικά» γονίδιά τους στις επόμενες γενιές. Μεταξύ των γονιδίων που εξασφάλιζαν στους μακρινούς προγόνους μας την επιβίωση ήταν και εκείνα που τους επέτρεψαν να αποθηκεύουν την ενέργεια που ελάμβαναν σήμερα (που κατά τύχη αγαθή, οι τροφές ήταν άφθονες) και να τη χρησιμοποιούν αύριο ή μεθαύριο (όταν οι συνθήκες θα γίνονταν σκληρές). Βασικά λοιπόν για την επιβίωση γονίδια ήταν αυτά που συνέβαλαν στη μετατροπή της πλεονάζουσας ενέργειας σε λίπος και στη διάσπαση του λίπους σε συνθήκες έλλειψης ενέργειας. Περιττό δε να πούμε ότι ζωτικής σημασίας σε αυτή τη διαδικασία ήταν τα κύτταρα του λιπώδους ιστού, τα αδιποκύτταρα.

Από την εποχή εκείνη ως σήμερα οι συνθήκες διαβίωσης έχουν αλλάξει δραματικά (αν και όχι πάντοτε προς το καλύτερο!). Ετσι, παρά το γεγονός ότι καταστρέφουμε το περιβάλλον και έχουμε εντάξει στη ζωή μας μια σειρά από παράγοντες που μας σκοτώνουν, είναι μάλλον βέβαιον ότι ένας πολίτης του δυτικού κόσμου τρώει με συχνότητα μεγαλύτερη από αυτή που έτρωγε ο άνθρωπος των σπηλαίων. Ως γνήσιοι απόγονοι όμως εκείνων των πρωτογόνων που επιβίωσαν επειδή διέθεταν τα κατάλληλα γονίδια για αποθήκευση λίπους, συνεχίζουμε να αποθηκεύουμε λίπος σαν να φοβόμαστε ότι αύριο δεν θα υπάρχει πια φαγητό. Αλλά, ως γνωστόν, όχι μόνο υπάρχει φαγητό αλλά συνήθως υπάρχει περίσσεια αγαθών. Την οποία αποθηκεύουμε και αποθηκεύουμε και αποθηκεύουμε...

Εκτός από την καθαυτό πρόσληψη περισσοτέρων θερμίδων και σε τακτά χρονικά διαστήματα, διαθέτουμε μία ακόμη ζωτικής σημασίας διαφορά από τους μακρινούς προγόνους μας: ξοδεύουμε λιγότερη ενέργεια. Εκείνοι πήγαιναν παντού με τα πόδια, εμείς έχουμε την τάση να κυκλοφορούμε παντού με το αυτοκίνητο. Εκείνοι κυνηγούσαν για την τροφή τους και μάζευαν καρπούς από τα δένδρα, εμείς πεταγόμαστε στον χασάπη και τον μανάβη. Με άλλα λόγια, όχι μόνο προσλαμβάνουμε περισσότερες θερμίδες αλλά ξοδεύουμε και λιγότερες, ειδικά όσοι εργαζόμαστε σε γραφείο. Οσοι δε από εμάς δεν γυμνάζουν τίποτε άλλο από τον αντίχειρά τους όταν αλλάζουν κανάλι στην τηλεόραση, εμπλουτίζουν ακόμη περισσότερο τις λιποαποθήκες τους...

Οι αποθήκες λίπους και ειδικά εκείνη της κοιλιακής χώρας είναι από τα πρώτα ορατά με γυμνό μάτι σημάδια ότι η ζωή μας έχει μπει σε μια πορεία που, όπως επισημαίνεται και στον Ομηρο, μας επιφυλάσσει δυσάρεστα. Αυτή την πανάρχαιη και ορατή ένδειξη επικινδυνότητας μας καλεί να αξιοποιήσουμε η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, προκειμένου να προλάβουμε τα καρδιαγγειακά. Βλέπετε, η κοιλίτσα (που βεβαίως δεν αναπτύσσεται μέσα σε μια νύχτα και που αν αφεθεί να αυξάνει παύει να είναι κοιλίτσα..) είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Το λίπος που συσσωρεύεται μεταξύ των σπλάχνων είναι πολύ χειρότερο για την υγεία από το υποδόριο λίπος της κοιλιάς ή των γλουτών: σύμφωνα με πληθώρα μελετών, το λίπος αυτό επηρεάζει τον μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπιδίων (χοληστερόλη και τριγλυκερίδια).

Ετσι η αύξηση της περιμέτρου της κοιλιάς συνδέεται με αντίσταση στην ινσουλίνη και διαβήτη τύπου 2, καθώς και με αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων στο αίμα.

Προφανώς, τα τριγλυκερίδια, τη χοληστερόλη, τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα δεν μπορούμε να τα δούμε με γυμνό μάτι. Απαιτείται να επισκεφθούμε τον γιατρό μας ο οποίος θα μας παραπέμψει για αιματολογικές εξετάσεις. Γιατί όμως να πάει κανείς στον γιατρό όταν αισθάνεται καλά και όταν θεωρεί ότι αυτή η παραπάνω κοιλίτσα που έχει αποκτήσει τελευταίως είναι ένα αναπόφευκτο κακό που έρχεται μαζί με τα δεύτερα -άντα. Μα εδώ ακριβώς είναι το θέμα! Καθόλου αναπόφευκτη δεν είναι η κοιλίτσα ύστερα από κάποια ηλικία, έστω και αν η συχνότητα με την οποία τη βλέπουμε (ακόμη και σε πολύ νεαρότερα άτομα) μας έχει πείσει όλους ότι είναι αναπόσπαστο κομμάτι του περάσματος στη μέση ηλικία. Για να πεισθείτε, αναλογιστείτε τους 90χρονους Κρήτες οι οποίοι όχι μόνο δεν έχουν κοιλίτσα αλλά και δεν φαίνονται να έχουν καν λιποκύτταρα! Και μην αμφιβάλλετε ότι οποιοσδήποτε 90χρονος ορεσίβιος της Κρήτης θα ήταν ικανός να ξεπεράσει πολλούς σαραντάρηδες της πόλης σε τεστ κοπώσεως...

Αν λοιπόν οι διαστάσεις της κοιλιάς σας είναι κάπως αυξημένες τον τελευταίο καιρό χωρίς μάλιστα να διαφαίνεται διάθεση υποχώρησής τους, μην το αγνοήσετε: δείτε το σαν ένδειξη ότι πρέπει να κάνετε κάτι για σας. Επισκεφθείτε τον γιατρό σας και ζητήστε του να εξετάσει αν πάσχετε ή όχι από μεταβολικό σύνδρομο. Με τον όρο αυτόν περιγράφουν οι γιατροί το σύνολο των παραμέτρων που πρέπει να ισχύουν για να είναι κανείς υποψήφιος για έμφραγμα και εγκεφαλικό επεισόδιο. Εκτός από την αυξημένη περίμετρο της κοιλιακής χώρας (περισσότερο από 102 εκατοστά για τους άνδρες και περισσότερα από 88 εκατοστά για τις γυναίκες), στις παραμέτρους αυτές εντάσσονται η υψηλή αρτηριακή πίεση, τα αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων και σακχάρου στο αίμα, καθώς και τα μειωμένα επίπεδα καλής χοληστερόλης. Τρεις από τις παραπάνω παραμέτρους αρκούν για να διαγνωσθεί κανείς με μεταβολικό σύνδρομο, ενώ είναι προφανές ότι όσο περισσότερες είναι οι παράμετροι και όσο πιο ακραίες οι τιμές τους, τόσο πιο μεγάλος ο κίνδυνος για καρδιοπάθειες και εγκεφαλικά.

Είπαμε όμως ότι οι επιστήμονες υποστηρίζουν πως τα καρδιαγγειακά μπορούν να προληφθούν. Τώρα που γνωρίζουμε ότι τόσο η παχυσαρκία γενικότερα όσο και η συσσώρευση ενδοσπλαχνικού λίπους είναι αποτελέσματα του τρόπου της ζωής μας και μόνο, μπορούμε να αναλογιστούμε τις ευθύνες μας και να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας. Τι να κάνουμε; Μα το προφανές: να μιμηθούμε κατά το δυνατόν τις συνήθειες των 90χρονων Κρητών. Βεβαίως, αντιλαμβάνεται κανείς ότι δεν μπορούμε να μετακομίσουμε όλοι στην Κρήτη, ούτε μπορούμε να αλλάξουμε τον μολυσμένο αέρα των πόλεων όπου ζούμε. Υπάρχουν όμως πράγματα που μπορούμε να κάνουμε, αρκεί να τα θελήσουμε: μπορούμε να τρώμε καλύτερα και υγιεινότερα, μπορούμε να ασκούμαστε περισσότερο και συστηματικά, μπορούμε να χάσουμε βάρος. Με άλλα λόγια, για να μην είμαστε υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, ή απλώς να μη φέρουμε την επικίνδυνη κοιλιά με την αυξημένη περίμετρο, δεν έχουμε παρά να επαναπροσαρμόσουμε τη ζωή μας στα δεδομένα που είμαστε εξελικτικά σχεδιασμένοι να ζούμε και τα οποία απωλέσαμε στην πορεία.

Και αν χρειάζεστε αποδείξεις ότι η υιοθέτηση ορισμένων αλλαγών στον τρόπο ζωής είναι ικανές να σας προστατεύσουν από τα καρδιαγγειακά, διαβάστε τα παρακάτω που έχουν προκύψει από εμπεριστατωμένες μελέτες. H ελάττωση του σωματικού βάρους κατά 5% ελαττώνει το ενδοκοιλιακό λίπος κατά 30%, ενώ βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη, μειώνει την αρτηριακή πίεση και την κακή χοληστερόλη στο αίμα, και αυξάνει τα επίπεδα της καλής. Με άλλα λόγια, ο σωστός τρόπος ζωής διατηρεί τους παράγοντες κινδύνου σε έλεγχο και εμείς παύουμε να είμαστε υποψήφιοι για εμφράγματα και εγκεφαλικά. Και, πιστέψτε με, μπορεί σήμερα η επιστήμη να κάνει θαύματα και μπορεί στο μέλλον να είμαστε σε θέση να θεραπεύουμε καλύτερα τις τραυματισμένες από τα εμφράγματα καρδιές, όμως η ιπποκρατική ρήση «Κάλλιον του θεραπεύειν το προλαμβάνειν» έχει διαχρονική αξία...

Και ένα τσιγάρο βλάπτει

Είναι πλέον κοινό μυστικό ότι το κάπνισμα και τα καρδιαγγειακά πάνε χέρι χέρι. Ποιος θα περίμενε όμως ότι αρκούν ένα με τέσσερα τσιγάρα την ημέρα για να τριπλασιαστεί ο κίνδυνος που διατρέχει κάποιος να πεθάνει από καρδιοπάθειες; Και όμως, σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε εκτενής και πολύχρονη μελέτη νορβηγών επιστημόνων η οποία δημοσιεύεται στο τελευταίο τεύχος της επιθεώρησης Tobacco Control. Οι νορβηγοί επιστήμονες παρακολούθησαν 43.000 άνδρες και γυναίκες από τα μέσα της δεκαετίας του 70 ως το 2002, καταγράφοντας την πορεία της υγείας τους και τις συνήθειές τους. H στατιστική ανάλυση των δεδομένων που συνελέγησαν όχι μόνο επιβεβαίωσε παλαιότερες μελέτες σύμφωνα με τις οποίες το κάπνισμα συνδέεται άμεσα με τα εγκεφαλικά, τα εμφράγματα και διάφορους τύπους καρκίνου (θυμίζουμε ότι περισσότεροι από το 90% των καρκίνων του πνεύμονα αποδίδονται στο κάπνισμα), αλλά κατέδειξε και κάτι νέο: ότι δεν υπάρχει ασφαλής δόση καπνίσματος. Με άλλα λόγια, ακόμη και όσοι δεν καπνίζουν πολλά τσιγάρα την ημέρα και θεωρούν ότι δεν κινδυνεύουν με τα τρία-τέσσερα τσιγάρα που καπνίζουν κάθε βράδυ με την παρέα, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά σε σχέση με τους μη καπνιστές. H επιλογή είναι δική σας...

Στατιστικά δεδομένα

* Σήμερα υπάρχουν 1 δισεκατομμύριο υπέρβαρα άτομα στον κόσμο, ενώ τα παχύσαρκα άτομα φτάνουν τα 300 εκατομμύρια.

* H Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα της EE σε συχνότητα παχυσαρκίας ενηλίκων και δεύτερη (μετά την Ιταλία) σε συχνότητα παιδικής παχυσαρκίας.

* Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες στον δυτικό κόσμο (ακολουθεί ο καρκίνος).

* H υπέρταση, η παχυσαρκία, τα αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης, ο σακχαρώδης διαβήτης και το κάπνισμα ερμηνεύουν το 75% και πλέον των καρδιαγγειακών επεισοδίων.

* H ελάττωση του βάρους κατά 30% προλαμβάνει ή θεραπεύει τον σακχαρώδη διαβήτη.

* Μετά την ηλικία των 25 ετών, για κάθε χρόνο που περνάει ο οργανισμός χρειάζεται 1% λιγότερες θερμίδες.

* Για να καεί μισό κιλό λίπους, πρέπει να ληφθούν 3.500 θερμίδες λιγότερες.

* Γρήγορο περπάτημα για 4-5 ώρες την ημέρα έχει την ίδια επίδραση στο βάρος όσο και η ελάττωση των θερμίδων που λαμβάνονται με την τροφή κατά 750-1.000.

* Τα παχύσαρκα παιδιά έχουν 2-5 φορές περισσότερες πιθανότητες να πάθουν εγκεφαλικό ή έμφραγμα προτού φτάσουν την ηλικία των 65 ετών.

Πρακτικές συμβουλές

* Τρώτε μεσογειακά: προτιμήστε τα όσπρια, τα φρούτα, τα λαχανικά, το ελαιόλαδο.

* Αποφύγετε τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα, καθώς και οτιδήποτε περιέχει πολλά λιπαρά, αλάτι, ζάχαρη.

* Αποφύγετε τα τηγανητά. Μαγειρέψτε στον ατμό, στον φούρνο, στη σχάρα.

* Τρώτε σε τακτικές ώρες και μην παραλείπετε γεύματα. Ιδανικά, θα πρέπει να παίρνετε πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό και ενδιαμέσως ένα σνακ (προτιμήστε φρούτο).

* Πίνετε τουλάχιστον 6-8 ποτήρια νερό την ημέρα.

* Περιορίστε την καφεΐνη (καφέδες, τσάι, αναψυκτικά τύπου κόλα).

* Ασκηθείτε. Επιλέξτε ένα σπορ που σας ταιριάζει (για να έχετε λιγότερες πιθανότητες να σταματήσετε έπειτα από λίγο...). Περπατήστε τουλάχιστον για 30 λεπτά καθημερινά και μη χρησιμοποιείτε συχνά τον ανελκυστήρα.

* Συνειδητοποιήστε πόσες ώρες μπορεί να είστε καθηλωμένοι μπροστά στην τηλεόραση ή στην οθόνη του υπολογιστή και κάντε κάτι για να αλλάξετε αυτή την κατάσταση.

* Μην καπνίζετε!

* Αν αποφασίσετε να κάνετε δίαιτα, μην παρασυρθείτε από τον πειρασμό να χάσετε βάρος γρήγορα. Οι αυστηρές δίαιτες δίνουν θεαματικά αποτελέσματα που διαρκούν λίγο. Επιλέξτε συστηματικές διατροφικές αλλαγές τις οποίες θα μπορέσετε να διατηρήσετε σε βάθος χρόνου.

* Εστω και αν αυτό ακούγεται ανεδαφικό με δεδομένες τις συνθήκες της ζωής μας, προσπαθήστε να ελαττώσετε το άγχος.

Ορισμός μεταβολικού συνδρόμου

Τρία από τα πέντε παρακάτω περιγραφόμενα στοιχεία αρκούν για να διαγνωστεί κανείς με μεταβολικό σύνδρομο. Προφανώς όσο περισσότερα εμφανίζει τόσο περισσότερο αυξάνεται ο κίνδυνος καρδιαγγειακών νοσημάτων.

1. Μεγάλη περιφέρεια μέσης (κοιλιακή παχυσαρκία): περισσότερα από 102 εκατοστά για τους άνδρες και περισσότερα από 88 εκατοστά για τις γυναίκες.

2. Αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων στο αίμα (περισσότερα από 150 mg/dl)

3. Χαμηλά επίπεδα HDL χοληστερόλης (καλής χοληστερόλης) στο αίμα (λιγότερα από 40 mg/dl για άνδρες και λιγότερα από 50 mg/dl για γυναίκες)

4. Ελαφρώς αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα (περισσότερα από 110 mg/dl, όχι τόσο υψηλά όσο στον διαβήτη, αλλά υψηλότερα από τα κανονικά)

5. Υψηλή αρτηριακή πίεση (περισσότερα από 130 και 85 mmHg)

ΙΩΑΝΝΑ ΣΟΥΦΛΕΡΗ Το ΒΗΜΑ, 25/09/2005

Θεραπεία με ρεύμα

Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ

Με μεγάλη επιτυχία που φτάνει το 70% μπορεί να αντιμετωπιστεί και στη χώρα μας η συχνότερη αρρυθμία της καρδιάς, η κολπική μαρμαρυγή, που πλήττει το 6-7% του ενήλικου πληθυσμού ενώ στις ηλικίες άνω των 65 το ποσοστό φτάνει το 13%, με μια νέα πρωτοποριακή επέμβαση που εφαρμόζεται στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο.

Από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της πρωτοποριακής μεθόδου

Η αρρυθμία αυτή γίνεται αισθητή από τους ασθενείς με αίσθημα παλμών και ταχυκαρδία, ενώ άλλες φορές συνυπάρχει και δύσπνοια ή ζάλη.

Ειδικότερα, θεραπεία αφορά ένα σύστημα χαρτογράφησης των κόλπων της καρδιάς σε συνδυασμό με την απομόνωση των πνευμονικών φλεβών, από τις οποίες προέρχεται το 80% των περιπτώσεων κολπικής μαρμαρυγής. Με τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος υψηλής συχνότητας (500 Kh), απομονώνονται οι ηλεκτρικοί παλμοί των πνευμονικών φλεβών οι οποίοι και προκαλούν την κολπική μαρμαρυγή.

Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της πρωτοποριακής μεθόδου ανακοίνωσαν σε χθεσινή συνέντευξη Τύπου ο ομότιμος καθηγητής Καρδιολογίας Διονύσιος Φ. Κόκκινος, συντονιστής του Καρδιολογικού Τομέα και διευθυντής του Α' Καρδιολογικού Τμήματος στο Ωνάσειο, ο αναπλ. διευθυντής του Β' Καρδιολογικού Τμήματος Γ. Θεοδωράκης, ο επιμελητής Α' του Β' Καρδιολογικού Τμήματος Ε. Λιβάνης και ο Θ. Μαούνης, καρδιολόγος-ηλεκτροφυσιολόγος, επιμελητής Α', υπεύθυνος ηλεκτροφυσιολογικού εργαστηρίου Α' Καρδιολογικής Κλινικής. Οπως επισημάνθηκε, η συγκεκριμένη επέμβαση είναι ήπια και την επόμενη μέρα ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι του, ενώ μέχρι πρότινος η κολπική μαρμαρυγή αντιμετωπιζόταν χειρουργικά με επέμβαση ανοιχτής καρδιάς.

Αυτή η μορφή αρρυθμίας μπορεί να δημιουργήσει θρόμβους στην καρδιά, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Οι αιτίες της κολπικής μαρμαρυγής είναι ακόμη άγνωστες, όμως οι ειδικοί εικάζουν ότι βασικός παράγοντας κινδύνου είναι η αυξημένη αρτηριακή πίεση ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν η κληρονομική προδιάθεση, η υπέρμετρη κατανάλωση αλκοόλ και τα βαριά γεύματα.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε στη θεραπεία της κολπικής μαρμαρυγής, σημείωσαν οι ειδικοί, είναι το γεγονός ότι και η ηλεκτρική ανάταξη και η ανάταξη με φάρμακα τερματίζουν το συγκεκριμένο επεισόδιο της κολπικής μαρμαρυγής. Η κολπική μαρμαρυγή όμως, και οι τρεις μορφές της, χρόνια, παροξυσμική και εμμένουσα, έχουν την τάση να υποτροπιάζουν. Η ανάπτυξη επεμβατικών θεραπειών στη κολπική μαρμαρυγή υπαγορεύθηκε από την αναποτελεσματικότητα των φαρμάκων σε αρκετά μεγάλο ποσοστό, και την ανακάλυψη σαφών παθοφυσιολογικών μηχανισμών της νόσου.

Σημαντική εξέλιξη τα τελευταία χρόνια αποτέλεσε η ανακάλυψη ότι σημαντικός αριθμός κολπικών μαρμαρυγών, κυρίως στην παροξυσμική μορφή της νόσου, προέρχεται από εστίες που βρίσκονται στις πνευμονικές φλέβες. Οι πνευμονικές φλέβες είναι τα αγγεία που φέρνουν το οξυγονωμένο αίμα από τους πνεύμονες στον αριστερό κόλπο της καρδιάς. Αν επομένως καταστραφεί η εστία που παράγει τις αρρυθμίες ή απομονωθεί από το υπόλοιπο κολπικό μυοκάρδιο, τότε αποτρέπεται η αρρυθμία.

Ο τρόπος αυτός θεραπείας, χαρτογράφησης δηλαδή της έκτοπης δραστηριότητας από τις πνευμονικές φλέβες έχει εφαρμοστεί από το Β' Καρδιολογικό Τμήμα του ΩΚΚ από πενταετίας σε τουλάχιστον 150 ασθενείς. Οι επεμβάσεις αυτές έχουν ξεκινήσει από εξαμήνου περίπου και από το Α' Καρδιολογικό Τμήμα και έχουν εφαρμοστεί σε 15 περίπου ασθενείς.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 14/04/2006

Τι είναι η κολπική μαρμαρυγή;

Του ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Θ. ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΥ, MD, PhD., καθηγητή Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντή Β' Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

Αν κάποιος αναζητήσει στα πανεπιστημιακά συγγράμματα τι είναι η κολπική μαρμαρυγή, θα διαβάσει ότι είναι μια αρρυθμία, η οποία αναγκάζει την καρδιά να μη λειτουργεί ρυθμικά, με αποτέλεσμα να συστέλλεται και να διαστέλλεται άρρυθμα, με αυξημένους παλμούς, που συνήθως κυμαίνονται μεταξύ 100-150 το λεπτό. Αποτέλεσμα αυτής της ταχυαρρυθμίας είναι να μην προωθείται σωστά το αίμα προς τα όργανα του οργανισμού και να λιμνάζει στους κόλπους της καρδιάς.

Με όσο πιο απλά λόγια γίνεται, έχει σταματήσει να λειτουργεί ο φλεβοκόμβος, δηλαδή το ηλεκτρικό εργοστάσιο που παράγει το ηλεκτρικό ρεύμα της καρδιάς και καθορίζει το ρυθμό λειτουργίας της (60-70 παλμούς το λεπτό). Στη θέση του έχουν αναδυθεί διάφορες ηλεκτρικές εστίες που δουλεύουν άναρχα και δεν καταφέρνουν να προκαλέσουν συστολή των κόλπων, η οποία είναι απαραίτητη για να προωθηθεί σωστά το αίμα που επιστρέφει από τα διάφορα όργανα στην καρδιά.

Οταν υπάρχει καρδιοπάθεια που προκαλεί σοβαρή δυσλειτουργία στην καρδιά (όπως π.χ. στένωση μιτροειδούς, έμφραγμα του μυοκαρδίου) είναι δυνατόν η εκδήλωση της κολπικής μαρμαρυγής να οδηγήσει σε οξύ πνευμονικό οίδημα, εάν δεν αντιμετωπιστεί σωστά και άμεσα από έναν εξειδικευμένο γιατρό. Ομως, όσον και εάν φαίνεται περίεργο, το πνευμονικό οίδημα δεν είναι η σοβαρότερη επιπλοκή της κολπικής μαρμαρυγής.

Η σοβαρότερη επιπλοκή της κολπικής μαρμαρυγής είναι τα θρομβοεμβολικά επεισόδια σε διάφορα όργανα του οργανισμού, με πλέον επικίνδυνο απ' όλα το εμβολικό επεισόδιο στον εγκέφαλο, το οποίο προκαλεί εγκεφαλικό επεισόδιο. Μέσα στον αριστερό κόλπο υπάρχει μια πτυχή που μοιάζει με κρύπτη και μέσα σ' αυτήν το αίμα που λιμνάζει μπορεί να δημιουργήσει θρόμβους που μπορεί να εκτοξευθούν υπό μορφή εμβόλων. Η πτυχή αυτή λέγεται ωτίον.

Σήμερα υπάρχουν συσκευές, οι οποίες τώρα δοκιμάζονται ερευνητικά και ουσιαστικά κλείνουν τη συγκεκριμένη κρύπτη (ωτίον) μέσα στην οποία δημιουργείται ο θρόμβος. Επιπλέον, στην καθημερινή κλινική πράξη η χορήγηση αντιπηκτικών φαρμάκων (γουαρφαρίνη-κουμαρινικά) παρεμποδίζει τη δημιουργία θρόμβου. Εν τούτοις είναι προτιμότερο μέσα σε ένα 24ωρο η κολπική μαρμαρυγή να διορθώνεται ή φαρμακευτικά ή ηλεκτρικά με απινίδωση (ηλεκτροσόκ). Ομως, σε ορισμένες περιπτώσεις που η κολπική μαρμαρυγή επανέρχεται παρά τη σωστή θεραπεία, τότε επιχειρείται με καθετηριασμό της καρδιάς ηλεκτρική απομόνωση των εστιών όπου παράγεται η κολπική μαρμαρυγή (πνευμονικές φλέβες). Αυτή η ηλεκτρική θεραπεία ονομάζεται Ablation και έχει επιτυχία που κυμαίνεται στο 40-70% των περιπτώσεων.

Σήμερα η κολπική μαρμαρυγή προκαλεί στις Ηνωμένες Πολιτείες περί τα 120.000 εγκεφαλικά επεισόδια τον χρόνο. Στην Ελλάδα ο αριθμός ανέρχεται περί τα 500 εγκεφαλικά επεισόδια τον χρόνο. Το πρόβλημα είναι σοβαρό, γιατί πέραν της εγκεφαλικής αναπηρίας που δημιουργείται, στο 25% των περιπτώσεων οι ασθενείς χάνουν τη ζωή τους. Κατά συνέπεια το πρόβλημα της κολπικής μαρμαρυγής είναι ιδιαίτερα σοβαρό, γιατί βαίνει αυξανόμενο, καθώς ο μέσος όρος ηλικίας αυξάνει συνεχώς. Γι' αυτό κατάσταση όπως η αρτηριακή πίεση και η καρδιακή ανεπάρκεια, που τα ποσοστά εμφάνισής τους αυξάνουν παράλληλα με την ηλικία του πληθυσμού, πρέπει να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά, γιατί αποτελούν βασική αιτία εκδήλωσης της κολπικής μαρμαρυγής.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 27/02/2007

Σκόρδο

Τα μυστικά του και οι «τρόποι» του

ΜΑΡΙΑ ΧΑΡΑΜΗ

Υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων: εκείνοι που αγαπούν και εκείνοι που απεχθάνονται το σκόρδο. Μισαλληλία ασυμφιλίωτη. Οι δεύτεροι δεν ανέχονται την κακοσμία των πρώτων. Κατανοητό. Ενίοτε τα δύο άκρα συνυπάρχουν κάτω από το ίδιο κεραμίδι. Συνυπάρχουν δηλαδή... τρόπος του λέγειν. Οταν η γιαγιά μου πεθυμούσε σκορδαλιά, μετακομίζαμε. Μινιατούρες οικογενειακών δραμάτων. Που πρέπει να διεξάγονται κεκλεισμένων των θυρών. Η σκορδοφαγία συνιστά σπιτική απόλαυση. Φαμελίτικη. Αντε και παρεΐστικη, αφού πριν ερωτηθούν άπαντες οι παρευρισκόμενοι.

Εν δήμω η μυρουδιά προκαλεί δυσαρέσκειες. Πρόκειται για ένα είδος κοινωνικής αυτοκτονίας, βάναυσης προσβολής στην ευαισθησία του διπλανού, αναιδούς σαδισμού. Ακουγα τις προάλλες κάποιον αγενή παραλή να καυχάται ότι μετά από μια κραιπάλη σκόρδου με τους φίλους του, πήγαν σε ένα νάιτ κλαμπ της Κυανής Ακτής, όπου μόλις ζύγωσαν στο μπαρ όλοι οι θαμώνες αποτραβήχτηκαν μακριά. «Κέρασε όλους ένα ποτό και να δεις πώς θα μας πλησιάσουν οι κοπέλες»!

Οταν προ δεκαετίας περίπου στις ΗΠΑ πληροφορήθηκαν με καθυστέρηση αιώνων ­ σώπα! ­ τις ιαματικές ιδιότητες του μαργαριταρένιου βολβού, έπεσαν με τα μούτρα ­ σώπα! ­ σε κυριακάτικα garlic parties. Αφελώς ορισμένοι chefs έσπευσαν να μεταφέρουν τη σκορδομανία στη μαρμίτα των εστιατορίων. Ατόπημα. Σαφής η διάκριση μεταξύ του τρώγειν έξω και μέσα στο σπίτι μας. Οποιος επαγγελματίας δεν τη βλέπει, ας φορέσει διπλεσιακές κατόπτρες. Το ρεστοράν είναι έξοδος, διασκέδαση. Βγαίνουμε με τα καλά μας και τον καλό μας για να φάμε και να κουβεντιάσουμε. Ε, λοιπόν, το σκόρδο υπονομεύει το τετ α τετ. Εκτός και αν ο μάγειρας διαθέτει το ταλέντο του Escoffier.

Το 1865, ο νεαρούλης Αύγουστος Εσκοφιέ έχει προσληφθεί ως δεύτερος αλλά εκτελεί χρέη πρώτου ­ που λένε και στα καράβια ­ στην κουζίνα του Moulin. Ο πρίγκιψ του R. κάθε Τετάρτη δειπνεί με μια κυρία του ημικόσμου. Ζητούν πάντα το ίδιο πιάτο: μιαν αρνίσια νεφραμιά με σάλτσα τομάτας α λα προβενσάλ. Τρεις μήνες μετά, ο πρίγκιπας γυρεύει τη συνταγή από τον πασιχαρή βεβαίως sous - chef. Αλλά μόλις αναφέρεται το σκόρδο μεταξύ των υλικών η ωραία μαιτρέσα τινάζεται οργισμένη: «Θέλετε να πείτε πως με ταΐζετε σκόρδο τρεις μήνες τώρα; Μα αυτό είναι απαίσιο»! Ακριβώς αυτή η δεξιοτεχνία στην παρασκευή, ώστε να μη μυρίζει το σκορδάκι, άνοιξε την πύλη της δόξας στον «βασιλιά των μαγείρων» καθώς διεδόθη αστραπιαίως στους κοσμικούς καλοφαγάδες του Παρισιού.



Μαγειρική και χημεία

Θα το έχετε παρατηρήσει, άκοπες οι σκελίδες παραμένουν άοσμες. Η θλάση τους προκαλεί μιαν αλυσίδα ενζυματικών δράσεων και απελευθερώνονται ουσίες πλούσιες σε θειάφι. Η αλιίνη, αλισίνη, αλιινάση. Να, λόγου χάρη, κάτι πολύ ενδιαφέρον: όταν η αλισίνη θερμανθεί μαζί με νερό και έναν οργανικό διαλύτη σχηματίζεται η αζωίνη ή αχωίνη (ajo το ισπανικό όνομα του σκόρδου), συστατικό δραστικότερο της ασπιρίνης που αποτρέπει τον σχηματισμό θρόμβων. Αρα όσοι έχουν λιπιδαιμία και αγγειακά βάσανα θα ωφεληθούν τρώγοντας σκορδοστούμπι. Δίχως τον πατσά! Αστειεύομαι, αν όμως πράγματι θέλουμε να αξιοποιήσουμε το σκόρδο σαν φάρμακο, να πώς θα το χρησιμοποιήσουμε: σε μια κόκκινη σάλτσα θα το προσθέσουμε προς το τέλος του βρασμού μαζί με ξίδι.

Ωμός ο βολβός έχει έντονη μυρουδιά. Αφαιρούμε πάντοτε την πράσινη ουρίτσα, διότι η οσμή της είναι επίμονη και επιπλέον δύσπεπτη.

Ολες οι λιβανέζικες μεζεκλίδικες αλοιφές που περιέχουν ταχίνι, όπως τα διάφορα hummus και η θαυμάσια μπαμπαγκανούς, η μελιτζανοσαλάτα δηλαδή, ξεκινούν στο γουδοχέρι και γουδί από μια πομάδα σκόρδου - αλατιού. Σαν τη σκορδαλιά μας. Προκειμένου να αμβλυνθεί το αψύ άρωμα μπορούμε να βράσουμε επί τρία - τέσσερα λεπτά τις σκελίδες μας σε λίγο νερό. Φτιάχνοντας έτσι με ζεματισμένα σκόρδα την αλιάδα μας, θα γίνει πιο διακριτική. Αν εκείνο που γυρεύουμε είναι μόλις ένα «ξύπνημα», ένα μυρωδάτο φιλάκι, χωρίς όμως το δεσποτικό καπέλωμα του εδέσματος, θα τρίψουμε μια ζεματισμένη σκελίδα στην εσωτερική επιφάνεια του μπολ ή του ταψιού μέσα στο οποίο θα ψήσουμε.

Στο τηγάνι μπορούμε επίσης να επιτύχουμε κάτι ανάλογο ροδίζοντας το σκορδάκι επί 40"-60" ώστε να αποκτήσει ένα χρυσαφένιο χρώμα και πετώντας το μετά. Πλην προσοχή! Στο κρύο λάδι θα ρίξουμε το σκόρδο και θα το πασπατεύουμε συνεχώς με ξύλινο κουτάλι, διότι αν μαυρίσει θα μαγαρίσει και το λάδι μας. Ετσι τηγανίζουν οι Ιταλοί και οι Ινδοί που χρησιμοποιούν διαυγασμένο βούτυρο, το ghee. Στις Ινδίες αποκαλούν baghaar αυτό το καβουρδισμένο σκόρδο. Δοκιμάστε τη μέθοδο φτιάχνοντας σπανάκι, κολοκυθάκια, κουνουπίδι.

Την πιο ενδιαφέρουσα γευστική της πτυχή θα μας αποκαλύψει η ωραία μας πέρλα όταν ψηθεί. Βουτυράτη, γλυκιά, με έναν καρυδένιο απόηχο. Τρελαίνομαι στ' αλήθεια. Υπάρχουν πολλοί τρόποι: προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 150Ψ, φτιάχνουμε μια βαρκούλα από αλουμινόχαρτο, τοποθετούμε μέσα τα μαργαριτάρια μας αφήνοντάς τους το τελευταίο πουκάμισο του φλοιού, ραντίζουμε με λάδι ή βούτυρο λιωμένο, αλατίζουμε και ρίχνουμε μια πρέζα ζάχαρη, ψήνουμε επί 40'. Οι Γάλλοι ψήνουν ολόκληρα κεφάλια αφαιρώντας τις φλούδες μέσα σε ταψάκι ακάλυπτο προσθέτοντας μισή ώρα μετά ζεστό νερό. Μοιράζουμε έξι - οκτώ σκελίδες στο κάθε πιάτο. Ή παρασκευάζουμε την περίφημη κρέμα σκόρδου πιέζοντας τις σκελίδες ώστε να βγάλουν το περιεχόμενό τους μέσα σε μια σαλτσιέρα. Η μυρουδιά του ψητού σκόρδου θα ενθουσιάσει όλη την πολυκατοικία σας.

Εφέτος, παρακαλώ, ας αποφύγουμε το κλασικό λάθος του πασχάλιου αμνού. ΜΗΝ παραχώσετε μέσα σε εγκοπές του ψαχνού τους βολβούς, τοποθετήστε τους μέσα στο ταψί για να σιγολιώσουν μέσα στους χυμούς και στο λίπος που αφήνει το αρνάκι. Θα με θυμηθείτε.

Στην αγορά

Τα μεστά, παχουλούτσικα σκόρδα που βρίσκουμε τούτη την εποχή προέρχονται από την Τουρκία. Ως τα τέλη του Μάη τα ντόπια είναι τζούφια και αχαμνά. Αρχές του καλοκαιριού κυκλοφορούν· θα ψάξουμε για τα λεπτόφλουδα φρέσκα σκόρδα που διατηρούν ακόμη την υγρασία τους. Αναγνωρίζονται παρευθύς από το φαρδύ πράσινο στέλεχος. Τα πιο χυμώδη, με ηδύτατο άρωμα, μας δίδουν τον γευστικότερο πουρέ.

Λευκά, μοβ ή ρόδινα; Ροζ, σαν τα άλλα μαργαριτάρια της θάλασσας, αυτά θεωρούνται τα καλύτερα.

Υγεία και ιστορία

Γιαγκ, πολύ γιαγκ για τους Κινέζους. Ινδοί, Αιγύπτιοι, Ελληνες, Εβραίοι συμπίπτουν: το σκόρδο λειτουργεί ως πανάκεια.

Από τις στέπες της Μογγολίας κατηφορίζει μέσα στις χιλιετίες ως τη Μεσόγειο. Και αν πιστέψουμε τον Ηρόδοτο στο σιτηρέσιο των εργατών που έχτισαν την πυραμίδα του Χέοπος, μια σκελίδα ημερησίως εξασφάλιζε την αναγκαία φυσική ρωμαλεότητα. Πέραν της αντιμικροβιακής προστασίας, της ευεργετικής εξισορρόπησης της αρτηριακής πίεσης και χοληστερίνης, της αποτοξινωτικής του δράσης, το σκόρδο τονώνει το ανοσοποιητικό μας σύστημα και δημιουργεί ασπίδα κατά του καρκίνου.

Καθώς δε τα στοιχεία δίνουν μια αξιόπιστη εικόνα, ιδού ένας πίνακας από μελέτη του 1979 στην κοινότητα Jain των Ινδιών:

Χοληστερίνη Τριγλυκερίδια

Κατανάλωση σκόρδου
50 γρ. εβδομαδιαίως
159 mg/dL 52 mg/dL

Κατανάλωση
10 γρ. εβδομαδιαίως
172 mg/dL 75 mg/dL

Καθόλου σκόρδο 208 mg/dL 109 mg/dL

Οι τουλουζιάνοι πρωταθλητές της σκορδοφαγίας και κατανάλωσης κόκκινου κρασιού βρέθηκαν οι υγιέστεροι άνθρωποι του ντουνιά. Και ψυχολογικώς πολύ ισορροπημένοι. Αμήν. Σσσ... λέγεται προσέτι πως αυξάνει τα ερωτικά κέφια, φαντάζομαι όταν τρώγουν σκόρδο αμφότεροι οι σεξουαλικοί εταίροι. Κάτι που με εντυπωσίασε καθώς μελετούσα τα σχετικά: όλοι οι λαοί συμμερίζονται την πεποίθηση πως το σκόρδο κάνει γκέλες και αποτρέπει το βάσκανο μάτι!

Κόλπα κατά
της κακοσμίας

Θα μασουλίσουμε κόκκους καφέ ή γλυκάνισο ή κόκκους κύμινου, ασπιρίνη ή μια ροδέλα λεμόνι και μαϊντανό

Οι σκορδοπανηγύρεις

Τεράστια σκορδοπάζαρα με φαγητό, κρασί, γλέντια και διαγωνισμούς πλεξούδων. Η περυσινή νικήτρια έφτιαξε σε 30 λεπτά μια κοτσίδα 17 μέτρα.

Για όσους ταξιδεύουν να πού και πότε γίνονται τα φεστιβάλ:

Τον Ιούνιο στο Uzes.

Τον Ιούλιο στο Lautrec.

Τον Σεπτέμβριο στο Beaumont de Lomagne.

Θα φάτε foie gras, κασουλέ, το εξαιρετικό λουκάνικο της Τουλούζης.

Θα πιείτε τα σθεναρά κρασιά του Cahors, του Madiran, αρμανιάκ και ένα σπάνιο απεριτίφ, το Floc της Γασκώνης, μείγμα αρμανιάκ και φρέσκου χυμού από σταφύλια.

Η μεγάλη σκορδαλιά

Αύριο! Η μεγάλη μέρα της σκορδαλιάς επέχει θέσιν μικρής γιορτής στις αναμνήσεις μου. Τελείται εν στενώ, το προείπα, και σε ατμόσφαιρα συνενοχής. Η ιδέα πολύ απλή. Μπορείτε να την εφαρμόσετε την Κυριακή των Βαΐων με την επιτρεπόμενη κατάλυση ιχθύος και οίνου, μαζί με μπακαλιάρο. Ή με σκέτα λαχανικά. Θα βράσουμε, θα ψήσουμε ή θα φτιάξουμε στον ατμό παντζάρια, φασολάκια, καρότα, μπόκολι, αγκινάρες, πράσα. Και χταπόδι μαγειρεμένο με κόκκινο κρασί ή σκέτο με πολύ καλό λάδι. Συν τη μεγάλη γαβάθα της σκορδαλιάς.

Στις βόρειες ορεινές περιοχές φτιάχνουν τη σκορδαλιά με καρύδια. Νόστιμη μα βαριά. Η χρήση των αμύγδαλων εμφανίζεται νοτιότερα.

Στα χωριά συνηθίζουν το μπαγιάτικο, μουσκεμένο, στυμμένο ψωμί. Αστική η δική μου σκορδαλιά, ομογενοποιημένης υψής διότι χρησιμοποιώ μοναχά πατάτες. Ωστόσο οι φίλοι μου δεν τη βρίσκουν πληκτική.

* Η συνταγή

Υλικά

1 κιλό πατάτες

6+3 σελίδες σκόρδο χωρίς την πράσινη ουρίτσα

Ελαιόλαδο

Χυμός 1/2+ λεμονιού

1 κ.σ. ξίδι από cherry

1-2 πρέζες ζάχαρη

Χονδρό αλάτι

Προθερμαίνουμε τον φούρνο.

Πλένουμε, βουρτσίζουμε τις πατάτες, τις ρίχνουμε σε τόσο κρύο νερό όσο να τις καλύπτει απλώς. Αλατίζουμε αφού πάρουν βράση, σκεπάζουμε, βράζουμε.

Ψήνουμε τις 6 σκελίδες σκόρδο μέσα σε αλουμινόχαρτο ραντίζοντας με ελάχιστο λάδι, αλάτι, ζάχαρη. Πατάτες και ψημένο σκόρδο απαιτούν τον ίδιο περίπου χρόνο και ετοιμάζονται ταυτοχρόνως.

Ζεματίζουμε τις 3 σκελίδες μέσα σε τρία δάχτυλα νερό επί δύο - τρία λεπτά, στραγγίζουμε. Λιώνουμε στο γουδί τις 3 σκελίδες μαζί με χονδρό αλάτι.

Καθαρίζουμε τις πατάτες όσο ακόμη είναι ζεστές και τις προσθέτουμε μία μία στο γουδί πολτοποιώντας. Προσθέτουμε τις ψημένες σκελίδες.

Προσθέτουμε λάδι - λεμόνι εναλλάξ. Τέλος, προσθέτουμε το ξίδι. Αν φτιάξουμε χταπόδι θα κρατήσουμε λίγο από τον ζωμό του και θα μουσκέψουμε τη σκορδαλιά μας. Της αρέσει πολύ. Οι πατάτες διψούν για υγρά. Σηκώνουν αρκετό ζωμό και λάδι. Μπορείτε λοιπόν να κάμετε τη σκορδαλιά σας όσο ρευστή ή λιπαρή σας αρέσει.

Η aioli

Η φημισμένη σκορδαλιά της Προβηγκίας γίνεται με κρόκους αβγών στη λογική της μαγιονέζας.

Υλικά

6 σκελίδες σκόρδο χωρίς την πράσινη ουρίτσα

2 κρόκοι

1/4 - 1/2 κ.κ. αλάτι

Ελαιόλαδο 280 ml

Λιώνουμε στο γουδί το αλάτι με το σκόρδο ζεματισμένο ή μη. Προσθέτουμε τους κρόκους, αναμειγνύουμε καλά.

Προσθέτουμε το λάδι σταγόνα σταγόνα ανακατεύοντας συνεχώς ώσπου να απορροφηθεί. Σερβίρεται κρύα.

Το ΒΗΜΑ

Ψωνίζοντας ψάρια

Οδηγίες προς καταναλωτές

Τη δεύτερη θέση μετά την Ιταλία κερδίζει η Ελλάδα στην κοινοτική μεσογειακή αλιεία αφού από τους 648.435 τόνους που αλιεύθηκαν 140.285 τόνοι αντιστοιχούν στη χώρα μας, σύμφωνα με τη Eurostat. Αλλά και στις θαλασσοκαλλιέργειες οι Ελληνες αποδεικνύουν ότι πρόκειται για έναν θαλασσινό λαό. Αυτό προκύπτει από στοιχεία του ΣΕΘ (Σύνδεσμος Ελληνικών Θαλασσοκαλλιεργειών) αφού η Ελλάδα είναι πρωτοπόρος όχι μόνο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπου καταλαμβάνει μερίδιο αγοράς της τάξεως του 50%, αλλά και στην παγκόσμια αγορά. Εκτός από την ικανοποιητική παραγωγή, έχει παρατηρηθεί και αύξηση στην προτίμηση των καταναλωτών όσον αφορά αυτό το είδος εξαιτίας των σκανδάλων που έχουν ξεσπάσει για τις διοξίνες σε πολλά τρόφιμα αλλά και λόγω των προσπαθειών για την ανάδειξη της διατροφικής αξίας τους.

Πώς όμως θα είστε κατοχυρωμένοι για την ποιότητα και την αξία τους εφόσον διάφοροι επιτήδειοι έμποροι προκειμένου να αυξήσουν τα κέρδη τους πωλούν άνθρακα αντί για χρυσό, όπως κατεψυγμένα ως φρέσκα ή ένα είδος ψαριού μικρής αξίας το παρουσιάζουν ως κάποιο άλλο ακριβότερο; Για να είστε λοιπόν «υποψιασμένοι» καταναλωτές απευθυνθήκαμε σε διάφορους ειδικούς και φορείς οι οποίοι δίνουν συμβουλές για τη διακύμανση των τιμών, τις συνηθέστερες νοθείες φρέσκων και κατεψυγμένων ψαριών αλλά και το πώς θα διαπιστώσετε τη φρεσκότητα ενός ψαριού.

Η ΕΚΠΟΙΖΩ (ένωση καταναλωτών) εφιστά την προσοχή σας στα εξής σημεία:

* Τα φρέσκα ψάρια που αγοράζετε θα πρέπει να βρίσκονται μέσα σε πάγο τη στιγμή της πώλησης.

* Τα ιχθυοπωλεία-ιχθυαγορές που επιλέγετε θα πρέπει να είναι καθαρά και να είναι φανερό ότι τηρούν τους στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής και καθαριότητας.

* Τα φρέσκα ψάρια που αγοράζετε να τα καταναλώνετε όσο το δυνατόν γρηγορότερα και εν τω μεταξύ πρέπει οπωσδήποτε να τα βάζετε σε ψυγείο, κατά προτίμηση τυλιγμένα, για να μη μεταδώσουν μικρόβια σε άλλα τρόφιμα.

* Φροντίστε να μην έρχονται τα ψάρια σε επαφή με τρόφιμα τα οποία καταναλώνονται ωμά.

Τα κριτήρια φρεσκότητας του ψαριού είναι εύκολα ορατά από τον καθένα τη στιγμή της αγοράς, εφόσον παρατηρήσετε κυρίως το κεφάλι και αν είναι δυνατόν το υπόλοιπο σώμα.

* Το δέρμα του φρέσκου ψαριού έχει ζωντανό και λαμπερό χρώμα χωρίς αποχρωματισμούς. Η βλέννα του είναι καθαρή (σαν νερό) και διάφανη, τα λέπια του σφιχτοδεμένα και υγρά (εκτός από της ρέγκας, της σαρδέλας και του γαύρου). Οσο πιο μουντό είναι το δέρμα του και όσο λιγότερο διαφανής (γαλακτώδης) η βλέννα του τόσο λιγότερο φρέσκο είναι το ψάρι.

* Το μάτι πρέπει να είναι φουσκωτό, ο κερατοειδής διαφανής και η κόρη μαύρη και λαμπερή. Αν το μάτι είναι βαθουλωμένο στο κέντρο, ο κερατοειδής είναι γαλακτώδης και η κόρη γκρίζα, το ψάρι είναι μπαγιάτικο.

* Τα βράγχια του φρέσκου ψαριού είναι λαμπερά, με έντονο χρώμα ροδαλό ή κόκκινο και χωρίς βλέννα. Οσο πιο μπαγιάτικο είναι το ψάρι τόσο τα βράγχια κιτρινίζουν και αποκτούν βλέννα η οποία σιγά σιγά γίνεται γαλακτώδης.

* Οσο το ψάρι είναι φρέσκο δεν παρουσιάζει κανένα χρωματισμό κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης. Με τον χρόνο αυτή η ζώνη γίνεται όλο και πιο κόκκινη.

* Το φρέσκο ψάρι αναδύει μυρωδιά θάλασσας. Σε περίπτωση όπου έχει μυρωδιά αμμωνίας δεν είναι κατάλληλο για κατανάλωση.

* Κατεψυγμένα ψάρια

Οταν αγοράζετε κατεψυγμένα ψάρια δεν είναι δυνατόν να γνωρίζετε αν έχουν καταψυχθεί με τον ενδεδειγμένο τρόπο ή πόσο φρέσκα ήταν όταν καταψύχθηκαν. Υπάρχουν όμως μερικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα που υποδηλώνουν ότι τα ψάρια έχουν τύχει καλών χειρισμών και μπορείτε να τα αναζητήσετε στα κατεψυγμένα ψάρια κατά την αγορά τους.

* Το δέρμα πρέπει να είναι στιλπνό, να μην είναι ξηρό και αφυδατωμένο αλλά να καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα πάγου.

* Το χρώμα του δέρματος να θυμίζει αυτό των νωπών ψαριών και να μην είναι αποχρωματισμένο.

* Τα μάτια να είναι κυρτά και χωρίς αιματώματα.

Μετά την απόψυξη, όταν τα ψάρια έχουν υποστεί μη ενδεδειγμένη ή μεγάλου χρονικού διαστήματος κατάψυξη, παρουσιάζουν χρωματισμό υπόλευκο και θαμπό, έλλειψη επιφανειακής στιλπνότητας, δέρμα αφυδατωμένο, ρυτιδωμένο και κάποιες φορές με λευκές κηλίδες, η σύσταση του κρέατος είναι σπογγώδης και σε ακραίες περιπτώσεις θρυμματίζεται, τα φυσικά συνδεδεμένα υγρά του κρέατος ρέουν εύκολα αν το πιέσετε και ιδιαίτερα στα λιπαρά ψάρια υπάρχει ο κίνδυνος της οξείδωσης του λίπους, τα οποία στο αρχικό στάδιο είναι άοσμα αλλά στη συνέχεια τα οξειδωμένα λιπαρά αναδύουν μυρωδιά ταγγίσματος.

 

Ακόμη πρέπει να έχετε υπόψη σας, αγοράζοντας φρέσκα ή κατεψυγμένα ψάρια, τις νοθείες που αφορούν την πώληση κάποιων ψαριών αντί άλλων ειδών που έχουν υψηλότερη εμπορική αξία, όπως κουτσομούρες ως μπαρμπούνια, φαγκριά ως λυθρίνια, γλωσσοειδή (ζακρέτες ή καλκάνια) ως γλώσσες, μελανούρια ως τσιπούρες, τόνους ως ξιφίες, μικρούς τόνους ως παλαμίδες και σκυλόψαρα ως γαλέους.

Επίσης, όσον αφορά τα θαλασσινά, οι πιο συχνές νοθείες τους είναι η πώληση μοσχοχτάποδων ως χταποδιών και θράψαλων ως καλαμαριών. Και στις δύο περιπτώσεις η νοθεία γίνεται με σκοπό το οικονομικό κέρδος λόγω της διαφορετικής εμπορικής αξίας που έχουν τα παραπάνω προϊόντα. Για να μην εξαπατηθείτε έχετε υπόψη σας ότι τα χταπόδια έχουν δύο σειρές βεντούζες στο κάθε πλοκάμι ενώ τα μοσχοχτάποδα έχουν μία σειρά.

Και τα θράψαλα δεν έχουν εσωτερικό όστρακο σε αντίθεση με τα καλαμάρια αλλά ο πιο εύκολος τρόπος διάκρισης είναι ότι στα θράψαλα το τριγωνικό πτερύγιο της ουράς είναι μικρό σε σχέση με αυτό του καλαμαριού του οποίου το μήκος φτάνει στο μισό του σώματός του. Διατροφική αξία

Είναι υψηλής διατροφικής αξίας, πλούσια σε βιταμίνες και ασβέστιο. Γι' αυτό και θεωρούνται απαραίτητα κυρίως για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους. Το φυσικό λίπος τους έχει ευεργετικές ιδιότητες. Ενισχύουν την ισορροπημένη ανάπτυξη, χωρίς να παχαίνουν. Διατηρούν το δέρμα και τις αρθρώσεις σε καλή κατάσταση. Βοηθούν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και στην παιδική όραση, μειώνοντας τη χοληστερίνη και τα τριγλυκερίδια. Ακόμη μειώνουν τις πιθανότητες προσβολής από καρδιοπάθειες, καρκίνο, αρτηριοσκλήρωση.

ΤΟΝΙΑ ΤΣΑΚΙΡΗ

Κλίμα και υγεία της καρδιάς

Του ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΣΤΕΦΑΝΑΔΗ, καθηγητή Καρδιολογίας, διευθυντή Α' Καρδιολογικής Κλινικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, «Ιπποκράτειο» ΓΝΑ, προέδρου Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Οι εναλλαγές κλιματικών συνθηκών δεν έχουν επίδραση μόνο στην ομοιόσταση του περιβάλλοντος αλλά και στην καρδιαγγειακή υγεία. Οι εποχικές αλλαγές του περιβάλλοντος, η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, η ρύπανση του περιβάλλοντος, οι ιογενείς λοιμώξεις, η δίαιτα και η θερμοκρασία αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που οδηγούν στην αυξημένη νοσηρότητα των πληθυσμών.

Είναι γνωστές οι επιδράσεις του ψυχρού κλίματος στην υγεία καθώς κάθε χειμώνα οι θάνατοι εμφανίζουν αύξηση κατά 10-15% σε σχέση με τον υπόλοιπο χρόνο, ενώ σε υποθερμία αποδίδονται και αρκετοί θάνατοι ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν έλλειψη συντονισμού, σύγχυση, μειωμένα αντανακλαστικά, ρίγος και υπνηλία. Τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι διατρέχουν το μεγαλύτερο κίνδυνο. Ιδιαίτερα οι άνθρωποι καθώς γηράσκουν χάνουν την ικανότητα διατήρησης φυσιολογικής θερμοκρασίας σώματος, ενώ συχνά εμφανίζουν μειωμένη ευαισθησία στο κρύο και μπορεί να οδηγηθούν σε υποθερμία χωρίς έκδηλα συμπτώματα στην αρχή.

Αλλά και ο ζεστός καιρός προκαλεί αφυδάτωση, υπερθερμία και θερμοπληξία, ιδιαίτερα εάν η υγρασία είναι άνω του 70% και η θερμοκρασία έχει υπερβεί τους 35 βαθμούς Κελσίου, καθώς εμποδίζεται η διατήρηση της φυσιολογικής θερμοκρασίας του σώματος.

Η άσκηση σε θερμό και υγρό περιβάλλον επιβαρύνει την καρδιακή λειτουργία καθώς με τον ιδρώτα υπάρχει αυξημένη απώλεια υγρών, που οδηγεί σε μείωση του ολικού όγκου υγρών του οργανισμού μας, αύξηση της ολικής θερμοκρασίας σώματος και αύξηση του καρδιακού έργου στην προσπάθεια τροφοδότησης με αίμα των ασκούμενων μυών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της αυξημένης θνητότητας που προκαλείται είναι το γεγονός ότι, κατά το κύμα καύσωνα του 2003, υπολογίζεται πως συνέβησαν 35.000 θάνατοι περισσότεροι του συνήθους αριθμού κατά τις πρώτες δύο εβδομάδες του Αυγούστου.

Τα τελευταία χρόνια γίνεται εκτεταμένος λόγος για την ατμοσφαιρική ρύπανση. Παρ' όλο που ο σχετικός κίνδυνος που διατρέχει ένα άτομο από τη ρύπανση του περιβάλλοντος είναι μικρότερος των άλλων καθιερωμένων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως το κάπνισμα, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπέρταση και η παχυσαρκία, αποτελεί ένα σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα υγείας καθώς οι πληθυσμοί των βιομηχανοποιημένων χωρών δέχονται ακούσια ισόβια έκθεση σε αυτή. Οι παράμετροι που συναντώνται στους περιβαλλοντικούς ρύπους περιλαμβάνουν μονοξείδιο του άνθρακα, άζωτο, διοξείδιο του θείου, όζον και μικροσωματίδια. Ιδιαίτερα τα τελευταία όταν ανευρίσκονται σε συγκέντρωση 10 μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο αέρα φαίνεται να είναι ικανά να αυξήσουν τη θνητότητα κατά 12%.

Το μονοξείδιο του άνθρακα παράγεται από τα καυσαέρια των αυτοκινήτων αλλά και από την καύση του τσιγάρου και αποτελεί ισχυρά τοξικό αέριο καθώς όταν η συγκέντρωση του στο αίμα αυξάνεται, η ποσότητα οξυγόνου που μεταφέρεται με το αίμα μειώνεται. Ετσι, το κάπνισμα αλλά και η εισπνοή του καπνού άλλων αυξάνουν τα επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα μας, οδηγώντας σε αναπνευστική και καρδιακή νόσο.

Το διοξείδιο του αζώτου παράγεται από τα ρυπογόνα αέρια αυτοκινήτων και βιομηχανιών και οδηγεί σε εμφάνιση εμφυσηματικών αλλαγών στον πνεύμονα. Φαίνεται ότι η ρύπανση του περιβάλλοντος οδηγεί σε σημαντική αύξηση της νοσηρότητας και θνητότητας των πληθυσμών σε βαθμό ανάλογο του χρόνου έκθεσης και της συγκέντρωσης των ρύπων στον ατμοσφαιρικό αέρα.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Αλήθειες και μύθοι για τον διαβήτη

Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ

Για τον σακχαρώδη διαβήτη, παρ' ότι αποτελεί μία από τις συχνότερες νόσους, επικρατούν πολλές λανθασμένες αντιλήψεις. Για «τους μύθους και τις αλήθειες» του διαβήτη μάς μιλά η ειδική παθολόγος Αναστασία Μοσχοβάκη.

* Είναι απλά ο διαβήτης μια διαταραχή του μεταβολισμού του σακχάρου;

Ο διαβήτης είναι μια χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από ανώμαλο μεταβολισμό του σακχάρου των λιπών και των πρωτεϊνών, όλων των βασικών δηλαδή υλικών που χρησιμοποιεί ο οργανισμός στη δομή και στις καύσεις του. Χρησιμοποιούμε μόνο μετρήσεις σακχάρου αίματος, για να τον διαγνώσουμε, επειδή οι μετρήσεις αυτές είναι πιο εμφανείς, απλές, εύκολες και εύχρηστες.

Ομως αυτή η υφιστάμενη γενικευμένη διαταραχή του μεταβολισμού είναι εκείνη που μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε όλα τα όργανα του σώματος, σε δέρμα, αγγεία, καρδιά, νεφρά, εγκέφαλο, είναι συχνά χωρίς συμπτώματα και απαιτεί για να διορθωθεί μια συνολική αλλαγή στον τρόπο ζωής και τις διατροφικές μας συνήθειες και όχι για παράδειγμα έναν απλό περιορισμό στην κατανάλωση της ζάχαρης.

* Πότε ένας άνθρωπος πάσχει από διαβήτη;

Οταν ισχύει έστω και ένα από τα παρακάτω:

Α. Οταν το σάκχαρο που μετράμε στο αίμα νηστικοί πριν τις 9.00 π.μ. και χωρίς να έχουμε φάει εννέα ώρες προ της μέτρησης είναι πάνω ή ίσον με 126mg/dl ή η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είναι ίση ή μεγαλύτερη από 7 mmol/lt ακόμα και εάν δεν έχουμε κανένα σύμπτωμα.

Β. Οταν έχουμε εμφανή συμπτώματα που μπορεί να κάνει ο διαβήτης, ήτοι πολυδιψία, πολυουρία, απώλεια βάρους και σε τυχαία μέτρηση που κάνουμε κατά τη διάρκεια της ημέρας, ανεξάρτητα από το πότε έχουμε φάει, το σάκχαρο είναι μεγαλύτερο ή ίσον με 200mg/dl.

Γ. Οταν δύο ώρες έπειτα από ένα ειδικό υγρό που μας δίνουν τα μικροβιολογικά εργαστήρια κατά τη διάρκεια μιας δοκιμασίας που λέγεται δοκιμασία ανοχής γλυκόζης, το μετρούμενο σάκχαρο είναι ίσον ή μεγαλύτερο την 200mg/dl. Εάν το μετρούμενο σάκχαρο είναι δύο ώρες μετά τη δοκιμασία 140-199mg/dl, είστε οριακοί για την ανάπτυξη διαβήτη, έχετε δηλαδή διαταραγμένη ανοχή γλυκόζης και πρέπει να ληφθούν μέτρα.

Εκτός από την περίπτωση της σαφούς υπεργλυκαιμίας, με οξεία μεταβολική αποδιοργάνωση, μία από τις δοκιμασίες πρέπει να είναι θετική, όταν επαναληφθεί σε διαφορετική ημέρα, για να τεθεί η διάγνωση.

Εάν το σάκχαρο που ανευρίσκεται το πρωί είναι από 100mg/dl έως 125mg/dl ή η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη σας από 5,6 έως 6,9 mmol/lt, είστε οριακοί για την ανάπτυξη διαβήτη και πρέπει να ληφθούν μέτρα και να υποβληθείτε σε ειδική μέτρηση που ονομάζεται δοκιμασία ανοχής γλυκόζης, κατά την οποία μετράμε τα επίπεδα σακχάρου μετά τη χορήγηση υγρού που περιέχει γλυκόζη. Τονίζουμε και πάλι ότι οι μετρήσεις αυτές δεν αντανακλούν τη συνολική βλάβη του μεταβολισμού, αλλά ένα τμήμα της που αφορά το σάκχαρο και αποτελούν, εκτός από διαγνωστικά εργαλεία, ένα μόνο δείκτη της συνολικής δυσαρμονίας.

* Πόσοι άνθρωποι πάσχουν από διαβήτη;

Περίπου 6%. Πολλοί από αυτούς δεν το ξέρουν, διότι συχνά ο διαβήτης δεν έχει συμπτώματα. Τα συμπτώματα του διαβήτη, όταν υπάρχουν, είναι πολυουρία, πολυδιψία, απώλεια βάρους.

* Γιατί οι διαβητικοί δεν έχουν ενιαία θεραπευτική αντιμετώπιση και άλλοι χρειάζονται φάρμακα, ενώ άλλοι ινσουλίνη;

Οι μορφές της διαταραχής του μεταβολισμού δεν είναι ίδιες σε όλους. Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη που εκκρίνεται από το πάγκρεας. Σε ορισμένες μορφές του διαβήτη, η ορμόνη αυτή εκκρίνεται σε χαμηλά επίπεδα ή καθόλου και οι «διαβήτες» αυτοί χρειάζονται συμπληρωματική ή και αποκλειστική χορήγηση ινσουλίνης. Σε άλλες μορφές διαβήτη δεν υπάρχει ανεπάρκεια της ορμόνης και η διαταραχή του μεταβολισμού που προαναφέρεται, διορθώνεται με κατάλληλη διατροφή ή φάρμακα.

* Γιατί ο διαβήτης αφορά όλα τα συστήματα του οργανισμού και όλες τις ιατρικές ειδικότητες;

Διότι είναι μια πολυσυστηματική νόσος, που βλάπτει όλα τα όργανα του οργανισμού, στα αρχικά μάλιστα στάδια ύπουλα, χωρίς συμπτώματα, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη της άριστης αντιμετώπισής του. Επειδή δεν υπάρχουν συμπτώματα στα αρχικά στάδια, ενώ οι βλάβες προοδευτικά εξελίσσονται, είναι πολύ σημαντική η ετήσια εξέταση για σάκχαρο. Πρέπει να εξεταστείτε επιπροσθέτως για σάκχαρο, εάν παρουσιάσετε ανεξήγητη δίψα, πολυουρία, πολυφαγία, απώλεια βάρους, διαταραχές οράσεως. Καταστρέφει τα μάτια, την καρδιά, τον νεφρό, τον εγκέφαλο, τα αγγεία, τα νεύρα. Ακόμα και στις μορφές που δεν υπάρχει ανάγκη για ινσουλίνη, προοδευτικά εξαντλείται, εάν δεν υπάρξει σωστή αντιμετώπιση, και το πάγκρεας, με συνέπεια τη μετάπτωση στην ινσουλίνη.

* Τι σημαίνει άριστη αντιμετώπιση του διαβήτη;

Αριστη θεραπεία σημαίνει τρία πράγματα, λόγω του κινδύνου των πολλαπλών βλαβών σε ζωτικά όργανα.

Α. Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, η οποία αποτελεί ένα δείκτη των επιπέδων του σακχάρου πολλών ημερών κάτω από 7%.

Β. Αρτηριακή πίεση αίματος, για να μην επιβαρύνονται επιπρόσθετα τα όργανα και για να διατηρούνται οι επανορθωτικές τους εφεδρείες οπωσδήποτε κάτω από 130-80 mmHg. Σε ορισμένες, ιδιαιτέρως σοβαρές περιπτώσεις, η ιατρική επιστήμη είναι πιο αυστηρή.

Γ. Κακή χοληστερόλη LDL οπωσδήποτε μικρότερη από 95 mg/dl, για να αποφεύγονται οι καταστροφικές βλάβες που επιδεινώνονται με την αύξηση της LDL. Σε ορισμένες, ιδιαιτέρως σοβαρές περιπτώσεις, η ιατρική επιστήμη είναι πιο αυστηρή.

Αυτοί οι στόχοι στον διαιτοεξαρτώμενο ή φαρμακοεξαρτώμενο διαβήτη πρέπει να επιτυγχάνονται με κατά το δυνατόν, βεβαίως, λιγότερα φάρμακα.

Τονίζουμε ότι επειδή ο διαβήτης είναι επιβλαβής συνολικά για όλα τα όργανα μεταβολική διαταραχή, ο στόχος δεν είναι μόνο το σάκχαρο.

* Ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν για την πρόληψη και θεραπεία του διαβήτη εκτός από τη χορήγηση της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής;

Σημαντική είναι η άσκηση και η απώλεια του υπερβάλλοντος βάρους εάν είσαστε παχύσαρκοι.

Η επιστήμη της ιατρικής χρησιμοποιεί σήμερα έναν ειδικό δείκτη, τον δείκτη ΒΜΙ, ο οποίος ισούται με το βάρος διά του τετραγώνου του ύψους σας. Κάτω του 18,5 είναι πολύ χαμηλός, χαρακτηρίζει τα πολύ αδύνατα άτομα και συνοδεύεται από αυξημένη νοσηρότητα. Οταν έχετε ΒΜΙ=18,5-24,9, είστε φυσιολογικοί, ΒΜΙ=25-29,9 υπέρβαροι και πάνω από τριάντα παχύσαρκοι.

Εκτός της κλινικής εξετάσεως που πραγματοποιεί ο ιατρός, εξαιρετικός δείκτης είναι και η περίμετρος μέσης. Περιφέρεια μέσης πάνω από 102 cm στους άντρες και 88 cm στις γυναίκες αναδεικνύει βλαπτική κατανομή λίπους. Ο άνθρωπος που πάσχει από υπεργλυκαιμία πρέπει να μάθει να ασκείται περισσότερο. Μισή ώρα περισσότερο, γρήγορο περπάτημα την ημέρα αρκεί για να ομαλοποιήσει το σάκχαρο.

Η διατροφή πρέπει να είναι χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά, που ευρίσκονται σε βούτυρο, κρέατα, πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα, κρέμα γάλακτος και υψηλή σε φυτικές ίνες. Αποφεύγετε τα γλυκά, το αλάτι και το αλκοόλ. Καταναλώνετε όσπρια, ωμά λαχανικά, φρέσκα φρούτα, τα οποία θα πλένετε καλά και θα τρώτε με τη φλούδα, αναποφλοίωτο ρύζι, ψάρια. Ειδικότερες οδηγίες θα λάβετε στο ιατρείο μας.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 08/05/2007

Αυξημένο κίνδυνο έχει το μπαϊμπάς σε υπερηλίκους

Υπολογίζεται ότι το 20% των ασθενών ηλικίας άνω των 85 ετών παρουσιάζουν καρδιακή αρρυθμία έπειτα από το μπαϊμπάς

Υψηλού κινδύνου είναι το μπαϊμπάς για τους ασθενείς που έχουν υπερβεί τα 85 τους χρόνια. Και αυτό, διότι η ηλικία από μόνη της αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου κάτι να μην πάει καλά, ενώ καθοριστικό ρόλο στη διενέργεια της επέμβασης αλλά και στην έκβασή της παίζουν πολυάριθμες άλλες παράμετροι.

Όπως εξηγεί ο κ. Ιωάννης Γουδέβενος, καθηγητής Καρδιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, στους ασθενείς ηλικίας άνω των 85 ετών ποσοστό έως 12% όσων κάνουν μπαϊμπάς πεθαίνουν, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στους πάσχοντες ηλικίας κάτω των 80 χρόνων δεν υπερβαίνει το 2%. Στην πραγματικότητα, «η πολύ μεγάλη ηλικία αποτελεί τον πιο ισχυρό παράγοντα νοσηρότητας και θνησιμότητας κατά τη διάρκεια της εγχείρησης αορτοστεφανιαίας παράκαμψης, όπως λέγεται επιστημονικά το μπαϊμπάς», τονίζει.

Κίνδυνοι επιπλοκών

Οι πιθανοί κίνδυνοι για τους πολύ ηλικιωμένους ασθενείς που κάνουν μπαϊμπάς είναι πολλοί. Κατ΄ αρχήν, χρειάζονται περισσότερες μέρες νοσηλείας στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ), γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες να παρουσιάσουν επιπλοκές, όπως λοιμώξεις, αιμορραγίες, έμφραγμα ή ανάγκη για μακροχρόνια υποβοήθηση της αναπνοής. Τέτοιου είδους επιπλοκές εκδηλώνονται στο 30% έως 40% των υπερηλίκων, επηρεάζοντας σε σημαντικό βαθμό τη μακροχρόνια επιβίωση.

Οι πολύ ηλικιωμένοι ασθενείς διατρέχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο να υποστούν κάποιο μικρό εγκεφαλικό επεισόδιο, εξαιτίας της εξωσωματικής κυκλοφορίας του αίματος που γίνεται στη διάρκεια της εγχείρησης. Υπολογίζεται ότι ο ένας στους δύο πάσχοντες παθαίνει κάποιο μικρό, «σιωπηρό» (δίχως εμφανή συμπτώματα) εγκεφαλικό, όταν στους ασθενείς ηλικίας κάτω των 80 ετών η αντίστοιχη αναλογία είναι περίπου ένας στους δέκα.

Πρόβλημα ενδέχεται να παρουσιασθεί και με τη λειτουργία της καρδιάς καθ΄ εαυτής: υπολογίζεται ότι το 20% των ασθενών ηλικίας άνω των 85 ετών παρουσιάζουν καρδιακή αρρυθμία έπειτα από το μπαϊμπάς- κάτι που εκδηλώνει μόνο το 5% όσων έχουν ηλικία μικρότερη των 80 ετών.

Ζυγίζουν οι γιατροί

Τα δεδομένα αυτά πρακτικά σημαίνουν ότι οι γιατροί ζυγίζουν πολύ προσεκτικά τα πιθανά οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους προτού αποφασίσουν να συστήσουν μπαϊμπάς σε υπερήλικο ασθενή. «Πολλοί λίγοι 88χρονοι έχουν κάνει μπαϊμπάς στον κόσμο, ακόμα και στις ΗΠΑ όπου γίνονται οι περισσότερες καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις σε υπερηλίκους», τονίζει ο κ. Γουδέβενος. «Ο μεγαλύτερος σε ηλικία ασθενής που έχει υποβληθεί σε μπαϊμπάς στα Ιωάννινα ήταν 83 ετών. Οι συγγενείς του δεν ήθελαν την επέμβαση, αλλά εκείνος είχε πολύ κακή ποιότητα ζωής διότι πονούσε πάρα πολύ στο στήθος- και αυτή η ποιότητα έπαιξε τελικά τον πιο καθοριστικό ρόλο». Στην απόφαση για μπαϊμπάς πάντως δεν παίζει ρόλο μόνο το πόσο επηρεάζουν τα συμπτώματα του ασθενούς την ποιότητα της ζωής του, αλλά και πολλές άλλες παράμετροι. Η γενικότερη κατάσταση της υγείας του, το αν πάσχει και από άλλα νοσήματα που ενδεχομένως δυσχεραίνουν την επέμβαση (όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, οι πνευμονοπάθειες, η νεφρική ανεπάρκεια, τα νευρολογικά νοσήματα όπως η άνοια και η νόσος του Πάρκινσον), το αν έχει καλή φυσική κατάσταση, αλλά και τα ευρήματα των εξετάσεών του επίσης είναι σημαντικά. Από τα ευρήματα, τα σπουδαιότερα είναι εάν έχει πλημμελή αιμάτωση (ισχαιμία) του μυοκαρδίου, πόσο σημαντικές βλάβες έχει στις στεφανιαίες αρτηρίες της καρδιάς και αν αυτές επιδέχονται μπαϊμπάς ή αγγειοπλαστική με «μπαλονάκι», κατά τον κ. Γουδέβενο.

Η αγγειοπλαστική

«Αν διαπιστωθεί στεφανιαία νόσος απειλητική για τη ζωή, είναι λογική ένδειξη για να γίνει επαναγγείωση είτε με μπαϊμπάς είτε με αγγειοπλαστική», τονίζει. «Προτιμότερη θεωρείται η αγγειοπλαστική, που δεν είναι τόσο επεμβατική αφού δεν απαιτείται “ανοικτή” εγχείρηση και εξωσωματική κυκλοφορία του αίματος στη διάρκειά της, ούτε γίνεται με γενική αναισθησία. Όταν, όμως, δεν μπορεί να γίνει αγγειοπλαστική, μόνη λύση είναι το μπαϊμπάς- με όλους τους κινδύνους που ενέχει».

Ρεπορτάζ: Σταυρούλα Γ. Τσουλέα

Σιωπηλός δολοφόνος η υπέρταση

Χωρίς συμπτώματα, βλάπτει καρδιά, αγγεία, μάτια, νεφρούς

Αν και 7 στους 10 Έλληνες υπερτασικούς παίρνουν φάρμακα για την πίεση, μόλις οι 3 στους 10 καταφέρνουν να έχουν φυσιολογική πίεση

Τουλάχιστον δυόμισι εκατομμύρια Έλληνες έχουν υπέρταση, τον συχνότερο παράγοντα κινδύνου για έμφραγμα και εγκεφαλικό επεισόδιο. Οι υπερτασικοί σε όλο τον κόσμο ξεπερνούν σήμερα τα 950 εκατομμύρια και σύμφωνα με έγκυρες εκτιμήσεις θα φθάσουν το 1,5 δισεκατομμύριο το 2025.

Με την ευκαιρία της σημερινής Παγκόσμιας Ημέρας Υπέρτασης, ο πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας «Υπέρταση και Καρδιά» της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας και υπεύθυνος του Αντιυπερτασικού Ιατρείου στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, κ. Κωνσταντίνος Τσιούφης, προειδοποιεί: « Η υπέρταση είναι ένας ΄΄σιωπηλός δολοφόνος΄΄, γιατί δεν παρουσιάζει στους περισσότερους συμπτώματα, οπότε όταν διαγνωσθεί, μπορεί ήδη να έχει προκαλέσει βλάβες στην καρδιά, στα αγγεία, στα μάτια και στους νεφρούς. Το 50% των στεφανιαίων επεισοδίων και το 75% των εγκεφαλικών αποδίδονται στην υπέρταση».

Σε πρόσφατη μελέτη ενός εκατομμυρίου ασθενών, βρέθηκε ότι αύξηση κατά 3 έως 4 mmΗg στη συστολική πίεση αντιστοιχεί σε 12% μεγαλύτερο κίνδυνο για θάνατο από ισχαιμική νόσο και κατά 20% για θανατηφόρο εγκεφαλικό.

Παχύσαρκος ο 1 στους 2

Μια σειρά επιδημιολογικών μελετών από διάφορα επιστημονικά κέντρα στην Ελλάδα (Αthens, DΙDΙΜΑ, ΝΕΜΕΑ, ΑΤΤΙCΑ, ΕΡΙC, Νaoussa, Ηypertenshell), προσπάθησαν να σκιαγραφήσουν το ελληνικό «τοπίο» της υπέρτασης. Οι έρευνες αυτές έδειξαν ότι το 25-40% του πληθυσμού μας έχει υπέρταση και μόλις ο ένας στους δύο το γνωρίζει, με τους άνδρες να έχουν μεγαλύτερη άγνοια της νόσου. Το πιο απογοητευτικό εύρημα είναι ότι, αν και 7 στους 10 Έλληνες υπερτασικούς παίρνουν φάρμακα για την πίεση, μόλις οι 3 στους 10 καταφέρνουν να έχουν φυσιολογική πίεση.

«Στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, στο πλαίσιο μίας μελέτης διαρκείας τριών ετών [Ηippokration Ηellenic Ηypertension (3Η) study], καταγράψαμε σε 2.600

υπερτασικούς τις βλάβες στα όργανα-στόχους της υπέρτασης (δηλ. σε καρδιά, αρτηρίες και νεφρούς), καθώς και τις συνυπάρχουσες νοσηρές καρδιαγγειακές καταστάσεις», λέει ο κ. Τσιούφης.

Στη μελέτη αυτή, η μέση ηλικία των υπερτασικών ασθενών που προσήλθαν στο Ιατρείο για διερεύνηση και αντιμετώπιση της υπέρτασης ήταν τα 57 έτη και οι δύο στους τρεις υποβάλλονταν ήδη σε αντιυπερτασική θεραπεία από τον θεράποντα οικογενειακό ιατρό τους. Το 6,5% είχε ιστορικό προηγούμενου εμφράγματος μυοκαρδίου, το 4,5% ιστορικό προηγούμενου εγκεφαλικού επεισοδίου και το 3% ιστορικό κολπικής μαρμαρυγής (μία συχνή μορφή αρρυθμίας).

«Αξίζει να σημειωθεί ότι οι 3 στους 10 Έλληνες υπερτασικούς είναι καπνιστές και ότι ο ένας στους 2 υπερτασικούς είναι υπέρβαρος», τονίζει ο κ. Τσιούφης, «Ανησυχητικά είναι τα ευρήματα ότι ένας στους τρεις Έλληνες υπερτασικούς πάσχει από μεταβολικό σύνδρομο (ως μεταβολικό σύνδρομο ορίζεται μία κλινική οντότητα που περιλαμβάνει, εκτός της υπέρτασης, διαταραχή στον μεταβολισμό του σακχάρου, αυξημένη περιφέρεια μέσης, αυξημένα τριγλυκερίδια και χαμηλή ΄΄καλή΄΄ χοληστερόλη)».

Πόσο κινδυνεύει

Όσον αφορά την καρδιά, το 40% των Ελλήνων υπερτασικών έχει υπερτροφία της αριστεράς κοιλίας και αυτό σημαίνει τριπλάσιο κίνδυνο για έμφραγμα του μυοκαρδίου ή αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Διαπιστώνεται, επίσης, ότι 6 στους 10 υπερτασικούς στη χώρα μας έχουν διαστολική δυσλειτουργία. Δηλαδή, το μυοκάρδιο έχει αυξημένη σκληρότητα και δυσκολεύεται να υποστεί «χάλαση», ώστε να γεμίσει απρόσκοπτα η κοιλότητα της αριστεράς κοιλίας με αίμα στη φάση της διαστολής, προκαλώντας έτσι συμπτώματα δύσπνοιας και εύκολης κόπωσης.

Επιπλέον, το 7% των Ελλήνων υπερτασικών έχει αυξημένη την κρεατινίνη στον ορό, που υποδηλώνει αρχόμενη νεφρική ανεπάρκεια. Και ένας στους 10 πάσχει από μικροαλβουμινουρία, δηλαδή αποβάλλει πάνω από 30 mg αλβουμίνης στα ούρα 24ώρου, γεγονός που σηματοδοτεί αυξημένο κίνδυνο για έμφραγμα μυοκαρδίου.

«Βάσει των πιο πάνω ευρημάτων φαίνεται ότι ο μέσος Έλληνας υπερτασικός έχει έκδηλες βλάβες σε όργαναστόχους και βρίσκεται στη ζώνη του αυξημένου κινδύνου για καρδιαγγειακά επεισόδια», υπογραμμίζει ο κ. Τσιούφης. «Η έλλειψη ενημέρωσης και κατανόησης της σημασίας της υψηλής αρτηριακής πίεσης από το ευρύ κοινό συμβάλλει στη διαιώνιση του προβλήματος».

Ρεπορτάζ: Μαίρη Κατσανοπούλου

Η ελιά κρύβει φάρμακα

elia Προστασία στην καρδιά και στα αγγεία παρέχει η ελιά. O βιολογικός αυτός «θησαυρός» περιέχει φυσικά συστατικά με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση, τα οποία συμβάλλουν θετικά στην αντιμετώπιση νοσημάτων του καρδιοαγγειακού συστήματος.

Στα φύλλα, στον πυρήνα και στον φλοιό της ελιάς περιέχεται σε μεγάλες ποσότητες το συστατικό ελευρωπαϊνη. H ουσία αυτή είναι «ασπίδα» για την καρδιά, τόσο στη στεφανιαία νόσο όσο και στην καρδιοτοξική δράση που προκαλούν κάποια αντικαρκινικά φάρμακα.

Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε ομάδα επιστημόνων της B Πανεπιστημιακής Kαρδιολογικής Kλινικής του νοσοκομείου «Aττικόν», ύστερα από πολυετείς έρευνες στο πειραματικό εργαστήριο, σε συνεργασία με τη Φαρμακευτική Σχολή του Πανεπιστημίου της Aθήνας.

Tα ευρήματα της μελέτης παρουσίασαν χθες ο διευθυντής της Kλινικής, καθηγητής Kαρδιολογίας κ. Δημήτρης Kρεμαστινός, η καθηγήτρια κ. Eυαγγελία Kρανιά και οι αναπληρωτές καθηγητές κ. Eυστάθιος Hλιοδρομίτης και Iωάννης Λεκάκης, με αφορμή το 2ο Eτήσιο Διεθνές Συνέδριο «Eξελίξεις και Προοπτικές στην Kαρδιολογία».

Aναφερόμενοι στη δράση της ελιάς, οι επιστήμονες είπαν ότι η φυσικός αυτός καρπός περιέχει φαινόλες με ευεργετική δράση.

Aπό τη μία, προστατεύουν τα κύτταρα του σώματος από ισχυρά δραστικές ουσίες, όπως οι ελεύθερες ρίζες, οι οποίες συνδέονται με εκδήλωση χρόνιων ασθενειών, όπως ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Aπό την άλλη, ασκούν αντιλιπιδαιμική δράση, περιορίζοντας τη χοληστερίνη και τα τριγλυκερίδια.

Εντυπωσιακό εύρημα
Tο εντυπωσιακό είναι ότι, σύμφωνα με τους ερευνητές, την πιο μεγάλη προστασία παρέχουν τα τμήματα της ελιάς που πετάμε, δηλαδή το κουκούτσι, ο φλοιός και το φύλλο του δένδρου.

Aπό τις μελέτες προέκυψε ότι η δράση τους είναι τόσο σοβαρή, που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί με δύο τρόπους. O ένας είναι να υπάρξει επεξεργασία και παρασκευή συμπληρωμάτων διατροφής, τα οποία θα μπορούσαν να καταναλώνουν για προληπτικούς λόγους και υγιείς.

O άλλος θα ήταν να δημιουργηθεί φάρμακο το οποίο θα μπορούσε να χορηγείται από το στόμα ή και παρεντερικά σε ανθρώπους με καρδιολογικό πρόβλημα, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος ισχαιμικών επεισοδίων.

Tο ίδιο σκεύασμα θα είχε προστατευτική δράση και σε καρκινοπαθείς, οι οποίοι ακολουθούν θεραπεία με ογκολογικά φάρμακα, τα οποία είναι τοξικά για την καρδιά.

Γονίδιο- κίνδυνος για καρδιακή ανεπάρκεια
Eνα μεταλλαγμένο γονίδιο μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή ανεπάρκεια. Πρόκειται για το γονίδιο της φωσφολαμβάνης, το οποίο εντοπίστηκε -για πρώτη φορά σε άνθρωπο- από ομάδα ερευνητών της B Πανεπιστημιακής Kαρδιολογικής Kλινικής στο νοσοκομείο «Aττικόν», σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Σινσινάτι των HΠA και το Iδρυμα Iατροβιολογικών Eρευνών του Πανεπιστημίου της Aθήνας.

H φωσφολαμβάνη είναι μία πρωτεϊνη η οποία ρυθμίζει τη λειτουργία του μυοκαρδιακού κυττάρου. H μετάλλαξη του γονιδίου της είναι «υπεύθυνη» για την εκδήλωση σοβαρών καρδιολογικών παθήσεων, όπως η διατατική μυοκαρδιοπάθεια και η καρδιακή ανεπάρκεια.

Oι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι, ανάλογα με το ποια μετάλλαξη του γονιδίου συμβαίνει, η νόσος εξελισσόταν διαφορετικά.

H ανίχνευση του μεταλλαγμένου γονιδίου μπορεί να γίνει με μία απλή αιματολογική εξέταση, αλλά όπως τόνισε ο καθηγητής Kαρδιολογίας κ. Δημήτρης Kρεμαστινός, θα περάσουν αρκετά χρόνια μέχρι να γίνει επιδιόρθωση του γονιδίου.

Η παχυσαρκία «σκοτώνει» 7.000 Ελληνες τον χρόνο

Ενας στους δέκα θανάτους που καταγράφονται στην Ελλάδα αποδίδονται στην παχυσαρκία. Πρόκειται για το δεύτερο -μετά το κάπνισμα- αίτιο θανάτων, οι οποίοι θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί. Με απλά λόγια, 7.000 Ελληνες χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους, εξαιτίας της παχυσαρκίας, με τον λαό μας να θεωρείται ο πιο παχύσαρκος στην Ευρώπη, σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Ενωσης για τη Μελέτη της Παχυσαρκίας.

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει η Επιστημονική Εταιρεία κατά της Παχυσαρκίας, με αφορμή την αυριανή Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας. Με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού, η εταιρεία πραγματοποιεί ενημερωτική εκστρατεία, με ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά μηνύματα.

Οι υπεύθυνοι της Εταιρείας προειδοποιούν ότι ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους θεωρείται σήμερα παχύσαρκος. Στην Ευρώπη, τα επίπεδα της νόσου έχουν τριπλασιαστεί τα τελευταία 20 χρόνια. Το ποσοστό των ενηλίκων που είναι υπέρβαροι κυμαίνεται μεταξύ 30% και 80% στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, τη στιγμή που το 27% των ανδρών και το 38% των γυναικών είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.

Γερή καρδιά με μεσογειακή διατροφή

Προστασία στην καρδιά και στα αγγεία παρέχει η ελιά. O βιολογικός αυτός «θησαυρός» περιέχει φυσικά συστατικά με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση, τα οποία συμβάλλουν θετικά στην αντιμετώπιση νοσημάτων του καρδιοαγγειακού συστήματος.

H αλλαγή του διατροφικού μοντέλου μπορεί να αποτελέσει μία σημαντική μέθοδο πρόληψης σειράς σοβαρών ασθενειών, όπως ο καρκίνος, η κατάθλιψη, η οστεοπόρωση, ακόμη και η υπογονιμότητα.

Tα παραπάνω ανακοίνωσε χθες ο Aμερικανός ερευνητής κ. Mπάρι Σιρς, ειδικός σε θέματα ορμονικού ελέγχου μέσω της διατροφής. O κ. Σιρς βρίσκεται στην Eλλάδα, όπου παρουσιάζει ένα ειδικό διατροφικό μοντέλο, το οποίο στηρίζεται στη μεσογειακή διατροφή, αλλά περιλαμβάνει λιγότερα σιτηρά, περισσότερα φρούτα, λαχανικά και ιχθυέλαιο.

Aναφερόμενος στα αποτελέσματα των μελετών του, ο κ. Σιρς υπογράμμισε ότι χρόνιες ασθένειες, όπως ο καρκίνος, το πρόωρο γήρας και τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι η «κορυφή του παγόβουνου».

Tο πρόβλημα -είπε- προκαλείται από μία σειρά φλεγμονών, οι οποίες υποβόσκουν και οδηγούν σε εκδήλωση παθήσεων. Oι κρυφές αυτές φλεγμονές μπορούν να αντιμετωπιστούν με ειδικό διατροφικό πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει μικρά γεύματα, περιέχει κυρίως φρούτα και λαχανικά και πρωτεϊνη σε κάθε γεύμα.

Ως βάση της διατροφικής «πυραμίδας» που προτείνει είναι τα σαλατικά, ακολουθούν τα φρούτα, τρίτη στη σειρά είναι η πρωτεϊνη χαμηλών λιπαρών, ακολουθούν τα μονοακόρεστα λίπη, ενώ στην κορυφή (ελάχιστη κατανάλωση) είναι τα σιτηρά και οι αμυλούχες τροφές.

Tο καθημερινό πιάτο πρέπει να περιλαμβάνει κατά το ένα τρίτο ψάρι ή κοτόπουλο, σε ποσότητα ίση με την παλάμη του χεριού και κατά τα δύο τρίτα φρούτα και λαχανικά, καθώς και λίπος (κατά προτίμηση ελαιόλαδο).

Σύμφωνα με τον κ. Σιρς, στην προσπάθεια για πρόληψη των παθήσεων μέσω της διατροφής, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η πρόσληψη ιχθυελαίου. H λήψη του είναι αναγκαία ειδικά στην παιδική ηλικία, καθώς ελέγχει την έκκριση ινσουλίνης.

Eπικαλούμενος ευρήματα επιστημονικών μελετών, τόνισε ότι υπάρχουν σημαντικά οφέλη από την αύξηση της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών, πουλερικών και ψαριών.

Στους άνδρες -εξήγησε- τα οφέλη είναι η μείωση κατά 39% των καρδιαγγειακών νοσημάτων και κατά 20% των χρόνιων ασθενειών, ποσοστά που στις γυναίκες είναι 28% και 11% αντίστοιχα.

O κ. Σιρς εφαρμόζει τη λεγόμενη «διατροφική ζώνη», την οποία έχουν χρησιμοποιήσει πολλοί γνωστοί αστέρες του Xόλιγουντ. H «ζώνη» - σημείωσε - είναι η φυσιολογική κατάσταση του οργανισμού, κατά την οποία οι ορμόνες ρυθμίζονται από τη διατροφή και συνεργάζονται μεταξύ τους για να ελέγξουν τις κρυφές φλεγμονές.

Μέλι: Γλυκός πειρασμός

Το μέλι δεν είναι μόνο υγιεινό και ωφέλιμο για τον οργανισμό, έχει και γλυκιά γεύση. Είναι η μόνη αθώα γλυκαντική ουσία. Γι' αυτό και δεν πιέζεται κανείς να το καταναλώσει.

Για τους αρχαίους Ελληνες ήταν η τροφή των θεών, για τους Αιγυπτίους πολύτιμο φάρμακο. Οι επιστημονικές έρευνες επιβεβαιώνουν τις θεραπευτικές ιδιότητες που του είχαν αποδοθεί και έχουν αναλύσει και τη σύνθεσή του. Παρ όλα αυτά κανείς μέχρι σήμερα δεν μπόρεσε να παρασκευάσει μέλι. Το γλυκό αυτό προνόμιο εξακολουθούν να το έχουν μόνο οι μέλισσες.

Τι περιέχει: 180 ουσίεςΤο μέλι περιέχει τουλάχιστον 180 διαφορετικές ουσίες, οι οποίες συνδέονται οργανικά με τέτοιο τρόπο, ώστε κανείς μέχρι σήμερα δεν μπόρεσε να φτιάξει τεχνητό.

Αποτελείται από υδατάνθρακες, οργανικά οξέα, πρωτεϊνες, αμινοξέα, μέταλλα (όπως κάλιο, χλώριο, ασβέστιο, μαγνήσιο, σίδηρο κ.ά.) ένζυμα (συμπλέγματα πρωτεϊνών), βιταμίνες (όπως Β1, Β6, C, D, Ε, φολικό οξύ) κ.ά.

Που ενδείκνυται: Οι ιδιότητες τουΤα σάκχαρα του μελιού είναι απλά, απορροφούνται αμέσως, γι αυτό και αποτελεί μια γρήγορη πηγή ενέργειας για τον οργανισμό. Ετσι θεωρείται ιδανικό για τους αθλητές, τα παιδιά, τις εγκύους, τους αρρώστους και γενικά τους ταλαιπωρημένους οργανισμούς. Εχει αντισηπτικές ιδιότητες, είναι τονωτικό, αυξάνει τον ρυθμό λειτουργίας της καρδιάς, βοηθά στην αντιμετώπιση του έλκους στο στομάχι και στην αναιμία λόγω του σιδήρου που περιέχει. Βοηθά στην καλή λειτουργία του οργανισμού και στην τόνωσή του, όταν είναι εξασθενημένος. Το μέλι εκτός από τις αντισηπτικές ιδιότητες, έχει και αντιμικροβιακή δράση γι αυτό και βοηθά στην επούλωση των πληγών. Κατά τους δύο παγκόσμιους πολέμους καταπλάσματα μελιού χρησιμοποιήθηκαν για την επούλωση πληγών. Επίσης λόγω της χολίνης που περιέχει σε υψηλές ποσότητες, βοηθά όσους ασχολούνται με πνευματική και καθιστική εργασία.

Τα είδη: Ανθόμελο & μελιτωμάτωνΥπάρχουν δύο μεγάλες κατηγορίες μελιού: το ανθόμελο που παράγεται από το νέκταρ του λουλουδιών και το μέλι των μελιτωμάτων που παράγεται από το πεύκο, το έλατο και άλλα φυτά του δάσους.

Το ανθόμελο, όταν έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, παίρνει την ονομασία του φυτού από το οποίο προέρχεται. Ετσι έχουμε μέλι θυμαριού, πορτοκαλιάς, ερείκης, καστανιάς, βαμβακιού κ.ά. Το ίδιο συμβαίνει και με το μέλι μελιτωμάτων με δύο κύριες κατηγορίες: τo πευκόμελο και το μέλι ελάτου.

Η... εξέλιξη: Κρυστάλλωση ή ζαχάρωσηΗ κρυστάλλωση ή ζαχάρωση, όπως συνηθίζουμε να τη λέμε, είναι μια φυσιολογική εξέλιξη για πολλά είδη μελιού κι αυτό δεν έχει καμία σχέση με την ποιότητα ή τη γνησιότητά του και φυσικά δεν επηρεάζεται η θρεπτική του αξία.

Υπάρχουν μέλια που δεν κρυσταλλώνουν, όπως αυτά που προέρχονται από κωνοφόρα δέντρα (πεύκο, έλατο κ.ά.).

Το θυμαρίσιο κρυσταλλώνει ύστερα από πολύ καιρό, ενώ το ανθόμελο πολύ γρήγορα.

Εύκολα όμως ένα κρυσταλλωμένο μέλι επανέρχεται σε μπεν μαρί. (Βάζετε το βάζο σε μια κατσαρόλα με νερό που βράζει.)

Νοθεύεται; Οχι εύκολαΤο μέλι είναι από τα ελάχιστα τρόφιμα που δεν νοθεύονται εύκολα. Αναμειγνύεται δύσκολα με νερό, γλυκόζη ή κάποια άλλη γλυκαντική ουσία. Η πιο συχνή νοθεία είναι αυτή ανάμειξης ελληνικού με εισαγόμενου μελιού ή πώλησης εισαγόμενου για ελληνικό. Επίσης έχει καταγγελθεί και νοθεία με ισογλυκόζη.

Βασιλικός πολτός: Πλούσιος σε θρεπτικά συστατικά Είναι φυσική πρωτεϊνούχος τροφή, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά. Περιέχει πρωτεϊνες, λιπαρά οξέα, βιταμίνες (ειδικά του συμπλέγματος Β) σάκχαρα, ανόργανα άλατα, ιχνοστοιχεία. Εχει υψηλή βιολογική αξία και είναι ιδιαίτερα ευεργετικός για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Ειδικότερα βοηθά στις καρδιακές παθήσεις, στο άσθμα, στην αναιμία, στον διαβήτη, στο κυκλοφορικό, στο νευρικό σύστημα και ωφελεί όσους αθλούνται, κάνουν έντονη πνευματική εργασία, έχουν αδύναμο οργανισμό, ενώ ενισχύει και τη σεξουαλική ικανότητα.

Πανάρχαιο φάρμακο: μετρά 3.500 χρόνιαΗ αξία του έχει εκτιμηθεί από την αρχαιότητα. Στους αιγυπτιακούς πάπυρους πριν από 3.500 χρόνια αναφέρεται ως φάρμακο. Στο βιβλίο της ζωής των αρχαίων Ινδών ότι η ζωή παρατείνεται, όταν καταναλώνεται καθημερινά μέλι και γάλα. Οι αρχαίοι Ελληνες πίστευαν ότι οι θεοί του Ολύμπου τρέφονταν με μέλι, ενώ ο Δίας ανατράφηκε από τη νύμφη Μέλισσα. Ο Ιπποκράτης το συνιστούσε για τη θεραπεία πολλών ασθενειών και ο Αριστοτέλης πίστευε ότι χάριζε μακροζωία. Οι παιδαγωγοί στη Σπάρτη αποσύρονταν με τους εφήβους στρατιώτες για έναν μήνα στον Ταϋγετο, όπου ζούσαν τρώγοντας μόνο μέλι, γι αυτό και τον έλεγαν μήνα του μέλιτος. Ο Ομηρος το εκθειάζει στην Οδύσσεια και την Ιλιάδα για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.

Προσοχή στα βρέφηΗ κατανάλωση του μελιού μπορεί να ξεκινήσει μετά τη συμπλήρωση του ενός έτους. Τα βρέφη τους πρώτους έξι μήνες της ζωής τους τρέφονται με γάλα και σιγά σιγά περνούν και στις άλλες τροφές. Μετά τον πρώτο χρόνο μπορούν να καταναλώνουν άφοβα μέλι, γατί τότε έχει αναπτυχθεί πλήρως η εντερική τους χλωρίδα.

Τips: Για τον πονόλαιμο και το κρυολόγημα στύψτε μισό λεμόνι και ανακατέψτε το με δύο κουταλιές μέλι.

ΧΑΡΙΖΕΙ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

Μετατρέψτε το μπάνιο σας σε... μελωμένο σπαΑφεθείτε στις ευεργετικές ιδιότητες του μελιού και χαλαρώστε. Απολαύστε τη γλυκιά ξεκούραση που μπορεί να σας χαρίσει ένα υπέροχο μπάνιο με μέλι. Μεταφέρετε το σπα σπίτι σας και διώξτε το άγχος, την κούραση και χαρίστε στο δέρμα σας μια μεταξένια ενυδάτωση. Τα υλικά που θα χρειαστείτε, εκτός από το μέλι, είναι εύκολο να τα βρείτε, τα περισσότερα βρίσκονται σε κάθε σπίτι και μέσα σε λίγα λεπτά μπορείτε να μετατρέψετε το μπάνιο σας σε ένα υπέροχο σπα. Αν θέλετε για μεγαλύτερη χαλάρωση, μπορείτε να ανάψετε και αρωματικά κεριά, που θα κάνουν την ατμόσφαιρα περισσότερο μαγευτική.

Χαλαρωτικό μπάνιοΥλικά: 40 γραμμ. μέλι, 40 γραμμ. βρώμη.

Εκτέλεση: Ανακατεύετε τα δύο υλικά σε κάποιο σκεύος και τα ρίχνετε στην μπανιέρα που περιέχει, στην αρχή, μόνο το ζεστό νερό για να μπορέσουν να διαλυθούν. Αμέσως μετά ρίχνετε το κρύο νερό για να φτάσει το νερό στην επιθυμητή θερμοκρασία για το μπάνιο. Καθίστε βυθισμένοι στο νερό για περίπου 15 λεπτά και χαλαρώστε. Το μπάνιο αυτό ηρεμεί και ξεκουράζει, ενώ ταυτόχρονα χαρίζει ενυδάτωση και βελούδινη απαλότητα στο δέρμα.

Αναζωογονητικό μπάνιοΥλικά: 2 πορτοκάλια, 2 λεμόνια, 1/2 λίτρο πράσινο τσάι, 1/2 λίτρο γάλα, 1 φλιτζάνι εμέλι.

Εκτέλεση: Στύβετε τα λεμόνια και τα πορτοκάλια και ανακατεύετε τον χυμό τους με μισό λίτρο πράσινο τσάι. Προσθέτετε μισό λίτρο γάλα και ένα φλιτζάνι μέλι. Το ρίχνετε στην μπανιέρα και βουλιάζετε μέσα για 15 λεπτά.

Για χαλάρωση και απαλή επιδερμίδαΥλικά: 1 κούπα άλατα μπάνιου ή χοντρό αλάτι, 1 φλιτζάνι του τσαγιού μέλι, 1 λίτρο φρέσκο γάλα, εμισό κουταλάκι της σούπας ελαιόλαδο.

Εκτέλεση: Ζεσταίνετε το γάλα και διαλύετε μέσα το μέλι. Στη συνέχεια, γεμίστε την μπανιέρα σας με χλιαρό νερό και αδειάστε σε αυτή το μέλι, το γάλα, τα άλατα και το λάδι. Το αφρόλουτρό σας είναι έτοιμο. Καθίστε μέσα στο νερό για περίπου 15 λεπτά. Εκτός από ξεκούραση και χαλάρωση, το δέρμα σας θα γίνει απαλό και μεταξένιο.

Ενυδατικό μπάνιο

Υλικά: 1 φλιτζάνι μέλι.

Εκτέλεση: Προσθέστε στο ζεστό νερό της μπανιέρας το μέλι και μείνετε βυθισμένοι για 15 λεπτά. Το μέλι έχει την εξαιρετική ικανότητα να συγκρατεί την υγρασία και να ενυδατώνει βαθιά το δέρμα.

Αφρόλουτρο με γάλα, μέλι και λεβάντα

Υλικά: 3 κουταλιές της σούπας αποξηραμένα άνθη λεβάντας, 1/3 φλιτζάνι μέλι, 1 1/2 φλιτζάνι πλήρες γάλα ή κρέμα γάλακτος ή συνδυασμό των δύο.

Εκτέλεση: Τρίβετε τα άνθη λεβάντας στο μπλέντερ μέχρι να γίνουν σκόνη. Ανακατεύετε μαζί τη λεβάντα, το μέλι και το γάλα σε ένα γυάλινο μπολ και τα βάζετε σε βαζάκι. Πριν από κάθε χρήση, ανακινείτε το βάζο και ρίχνετε το μισό περιεχόμενο μέσα στο μπάνιο. Διατηρείται σκεπασμένο μέσα στο ψυγείο μέχρι μία εβδομάδα. Γεμίζετε την μπανιέρα με ζεστό νερό και βυθίζεστε μέσα για λίγα λεπτά.

Το λουτρό της ΚλεοπάτραςΗ Κλεοπάτρα χρησιμοποιούσε το μέλι για τη ζωντάνια, την ευεξία, την ενίσχυση της θηλυκότητας, την ομορφιά και τη χαλάρωσή της στο προσωπικό της λουτρό. Το μέλι έχει ισχυρές ενυδατικές, αντιοξειδωτικές και αντιμικροβιακές ιδιότητες. Συγκρατεί την υγρασία στην επιδερμίδα, βοηθά στην επούλωση μικρών τραυμάτων και είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία και μέταλλα.

Tο άγχος πυροδοτεί καρδιακή προσβολή

Επιστήμονες διαπίστωσαν συγκεκριμένους μηχανισμούς, οι οποίοι δείχνουν πώς μπορεί το άγχος να πυροδοτήσει καρδιακή προσβολή σε ασθενείς με ευπάθεια.

Ερευνητές του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Λονδίνου (UCL) δημοσίευσαν έρευνα, η οποία δείχνει ότι το άγχος μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική αύξηση της αρτηριακής πίεσης και να πυροδοτήσει την απελευθέρωση αιμοπεταλίων, τα οποία δημιουργούν θρόμβους.

Η ομάδα του πανεπιστημιακού νοσοκομείου εξέτασε 34 άνδρες, που είχαν υποστεί καρδιακό επεισόδιο ή έντονη στηθάγχη τους τελευταίους 15 μήνες. Από αυτούς, εντόπισαν 14 άτομα των οποίων τα συμπτώματα συνοδεύονταν από έντονο στρες, οργή ή και κατάθλιψη.

Οι εθελοντές υποχρεώθηκαν μετά να εκτελέσουν σειρά ψυχολογικά επίπονων ασκήσεων, όπως να φαντασθούν καταστάσεις υψηλού άγχους και να φαντασθούν ότι ετοιμάζονται να βγάλουν λόγο ενώπιον κοινού.

Οι εθελοντές υποβλήθηκαν αμέσως μετά σε αιματολογικές εξετάσεις. Σε όλους τους άνδρες της μελέτης, η αρτηριακή πίεση, οι καρδιακοί σφυγμοί και η καρδιακή λειτουργία αυξήθηκε σημαντικά, ως απάντηση στο άγχος.

Διαχείριση του στρες

Στην ομάδα των ιδιαίτερα ευπαθών ατόμων, όμως, οι τιμές της αρτηριακής πίεσης παρέμειναν ιδιαίτερα αυξημένες για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η ομάδα αυτή κατέγραψε, στο μεταξύ, υψηλότερα επίπεδα αιμοπεταλίων στο αίμα τους.

«Η έρευνά μας προσφέρει νέες πληροφορίες για τις βιολογικές διεργασίες, που κρύβονται πίσω από την πυροδότηση καρδιακού επεισοδίου. Εχει να κάνει άμεσα με τον τρόπο που διαχειρίζεται κάθε άνθρωπος τις καταστάσεις έντονου άγχους», εξηγεί ο δρ Αντριου Στέπτοου, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας.

«Αυτή τη στιγμή, με τα υπάρχοντα επιστημονικά δεδομένα, μας είναι αδύνατο να γνωρίζουμε εκ των προτέρων ποιων ανθρώπων τα σώματα θα αντιδράσουν κακά σε αγχώδη γεγονότα. Ο κάθε άνθρωπος μπορεί, όμως, να αναγνωρίσει τι του προκαλεί πολύ άγχος και να αναπτύξει μεθόδους αντιμετώπισής του», λέει η δρ Αλισον Σο, εκπρόσωπος της Βρετανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, που συμμετείχε στη σημαντική έρευνα του UCL

Εξετάσεις από τη γέννηση

Oι νέες τάσεις της Προληπτικής Ιατρικής θέλουν τις εξετάσεις των παιδιών για χοληστερίνη και πίεση να αρχίζουν όσο το δυνατόν νωρίτερα - Οι εξετάσεις για τη χοληστερόλη, την αρτηριακή πίεση και τη σχέση σωματικού βάρους και ύψους πρέπει να γίνονται μόλις γεννηθεί το παιδί και να συνεχίζονται τακτικά σε όλη του τη ζωή. Αυτό τονίζει ο κ. Καφάτος και εξηγεί: «Με τις πρώτες αυτές εξετάσεις, μπορεί να διαπιστωθεί ποια παιδιά είναι επιβαρημένα από γενετική υπεριλιπιδαιμία (ένα στα 100) ή κληρονομική υπέρταση (5 στα 100), ώστε να υπάρχει ιδιαίτερη ιατρική παρακολούθησή τους.
● Στον πρώτο χρόνο της ζωής, οι εξετάσεις αυτές πρέπει να επαναλαμβάνονται κάθε 3 έως 6 μήνες. Η μέτρηση της πίεσης γίνεται με ειδική περιχειρίδα για τα βρέφη. ● Στον δεύτερο χρόνο, οι εξετάσεις πρέπει να γίνονται κάθε εξάμηνο.
● Στην υπόλοιπη παιδική και εφηβική ηλικία του παιδιού, οι εξετάσεις πίεσης, χοληστερίνης και σωματικού βάρους πρέπει να επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο.
«Τα φυσιολογικά επίπεδα της χοληστερόλης είναι στα παιδιά περίπου ίδια με των ενηλίκων, αλλά η αρτηριακή πίεση είναι ανάλογη με την ηλικία και το βάρος του παιδιού», επισημαίνει ο κ. Καφάτος και συμπληρώνει: «Στις εξετάσεις χοληστερόλης των παιδιών, θα πρέπει να μετρώνται ξεχωριστά η LDL και η ΗDL χοληστερόλη, όπως και στους ενήλικες. Οι οδηγίες αυτές περιέχονται στο νέο βιβλιάριο υγείας των Ελληνόπουλων, το οποίο έχουμε ετοιμάσει από το 2005, αλλά δυστυχώς δεν έχει τυπωθεί ακόμα από το υπουργείο Υγείας».
Η υπερλιπιδαιμία και η υπέρταση των παιδιών αρχίζει ήδη από την ενδομήτρια ζωή τους, λόγω κυρίως της κακής διατροφής της μητέρας. «Αυτή τη στιγμή εργαζόμαστε στο ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα ΄΄ΡΕΑ΄΄, στο οποίο συμμετέχουν οκτώ χώρες», λέει ο κ. Καφάτος κι εξηγεί: «Εξετάζουμε έγκυες γυναίκες από τις πρώτες εβδομάδες κυήσεως, μετράμε την ανάπτυξη των εμβρύων, ελέγχουμε το DΝΑ τους, παίρνουμε αίμα από τον ομφάλιο λώρο κ.ά., για να διαπιστώσουμε πόσο ακριβώς επηρεάζει το έμβρυο η κακή διατροφή και οι τοξικές ουσίες από τη μητέρα (φυτοφάρμακα, κάπνισμα κ.ά.)».

11 βήματα για να χα ρίσετε χρόνια ζωής στην καρδιά σας

Τα πολύτιμα «μυστικά»: Να τρώτε σαν... πουλάκι και να περπατάτε συνεχώς

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Μαίρη Κατσανοπούλου

Κάνετε «σέρβις» στην καρδιά σας και χαρίστε της χρόνια ζωής. Η χθεσινή Ευρωπαϊκή Ημέρα Καρδιάς, που συμπίπτει με την γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου, είναι η καλύτερη ευκαιρία για να κάνετε αυτό το δώρο στον εαυτό σας.

«Το καλύτερο είναι να έχει κάνεις τη σωστή αγωγή για την καρδιά του από παιδί», τονίζει ο ομότιμος καθηγητής Καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και διευθυντής του Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας, Παύλος Τούτουζας. «Αν δεν έχει γίνει αυτό, ας διορθώσει τουλάχιστον τη ζωή του “καθ΄ οδόν”. Ας δει πρώτα τι γίνεται στην οικογένειά του και μετά τι γίνεται με τον εαυτό του».

Για να το κάνετε αυτό, ο κ. Τούτουζας προτείνει τα εξής έντεκα βήματα:

1. Γνωρίστε καλά τα καρδιαγγειακά νοσήματα των προγόνων σας.«Πρέπει να γνωρίζουμε εάν η μητέρα μας, ο πατέρας μας, η αδελφή ή ο αδελφός μας πέρασαν έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο ή είχαν στηθάγχη ή ανεύρυσμα αορτής ή άλλη καρδιοπάθεια», τονίζει ο κ. Τούτουζας. «Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δώσουμε εάν αυτά τα επεισόδια έχουν συμβεί σε ηλικία κάτω των 60 χρόνων, ή και κάτω των 70». Εάν έχουμε επιβαρημένο οικογενειακό ιστορικό, πρέπει να συμβουλευθούμε έγκαιρα τον καρδιολόγο και να τηρούμε με μεγαλύτερη συνέπεια όσα ακολουθούν.

2. Πάρτε τη μεζούρα και μετρήστε τη μέση σας. «Αν είσθε άνδρας και η περίμετρος της μέσης σας είναι πάνω από 94 εκ. - ακόμα χειρότερα, πάνω από 102 εκ.- ή αν είσθε γυναίκα και η περίμετρος της μέσης σας είναι πάνω από 80 εκ.- και πολύ χειρότερα, πάνω από 88 εκ.- τότε χτυπάει κόκκινο!», προειδοποιεί ο κ. Τούτουζας. «Η κοιλιακή παχυσαρκία είναι σημαντικότερη για την καρδιά σας από το να έχετε μερικά κιλά παραπάνω». Αν δεν βρείτε τη μέση σας κομψή, βάλτε άμεσο στόχο να τη φέρετε σε... υγιεινές διαστάσεις, με διατροφή και άσκηση. «Να ζυγίζεστε συχνά και να πορεύεσθε ανάλογα», συμβουλεύει ο καθηγητής.

3.Αρχίστε ζωηρό περπάτημα.«Αναρωτηθείτε τι γίνεται με τον εαυτό σας», λέει ο κ. Τούτουζας. «Αν περνάτε όλη την ημέρα σας καθιστός, δεν αγαπάτε την καρδιά σας. Αν δεν ασκείσθε στο γήπεδο ή το γυμναστήριο, αρχίστε να περπατάτε κάθε μέρα με ζωηρό βήμα. Αν κάποιος είναι παχύς και δυσκολεύεται στο περπάτημα, ας ξεκινήσει με 10 λεπτά την ημέρα, για να φθάσει τα 30 λεπτά τον πρώτο μήνα και τα 60 λεπτά τον δεύτερο. Το βάδισμα δεν πρέπει να είναι κατ΄ ανάγκην συνεχόμενο. Μπορεί να μοιράζεται σε δύο μισάωρα ή τέσσερα τέταρτα της ώρας κατά τη διάρκεια της ημέρας».

Να προσπαθείτε, λοιπόν, να κάνετε τις δουλειές της ημέρας με τα πόδια. Η ταχύτητα του βαδίσματος πρέπει να είναι ανάλογη με την ηλικία, ώστε να μην αισθάνεται κανείς δύσπνοια. «Το βάδισμα ασκεί τις αρτηρίες, τα πόδια, το μυϊκό σύστημα και όλα τα όργανα του σώματός σας», υπερθεματίζει ο κ. Τούτουζας. «Είναι πρόληψη και θεραπεία μαζί για τη χοληστερίνη, ενώ ρυθμίζει το σάκχαρο και την πίεση».

4.Μετρήστε την πίεσή σας. «Πρέπει να ξέρετε την πίεσή σας σε οποιαδήποτε ηλικία», λέει ο κ. Τούτουζας. «Αυτή πρέπει να είναι οπωσδήποτε κάτω από 14 και είναι ευχής έργο να είναι κάτω από 12. Όσο χαμηλότερη είναι τόσο καλύτερα- δεν υπάρχει διαχωριστική γραμμή. Είναι καλό να έχουμε ακόμα και 10, αν μπορούμε να περπατήσουμε χωρίς να ζαλιζόμαστε. Ειδικά όσοι έχουν διαβήτη, πρέπει να έχουν οπωσδήποτε κάτω από 13». Εάν η πίεσή σας βρεθεί υψηλή, καταργήστε το αλάτι από το τραπέζι σας και συμβουλευθείτε τον καρδιολόγο σας. Εάν σας συστήσει αντιυπερτασικά φάρμακα, μην αμελήσετε να τα πάρετε.

5. Υπολογίστε τη χοληστερίνη σας. «Η χοληστερίνη σας πρέπει να είναι κάτω από 190», υπογραμμίζει ο κ. Τούτουζας. «Η ΗDL να είναι πάνω από 50 για τις γυναίκες και πάνω από 40 για τους άνδρες και η LDL κάτω από 130. Εάν κάποιος έχει περάσει π.χ. έμφραγμα ή δείχνουν κάτι οι εξετάσεις του, π.χ. βλάβη στις καρωτίδες,, η LDL πρέπει να είναι κάτω από 100».

Εάν τα επίπεδα της χοληστερίνης σας βρεθούν υψηλά, συνεννοηθείτε με τον καρδιολόγο για τη διατροφή σας και τα φάρμακα, αν χρειασθεί. Εάν η ΗDL βρεθεί χαμηλή, αυξήστε την καθημερινή άσκηση.

«Σε μερικούς μήνες, η χοληστερίνη πέφτει και οι αθηρωματικές πλάκες σκληραίνουν και δεν σπάζουν, φράσσοντας τις αρτηρίες», μας ενθαρρύνει ο κ. Τούτουζας.

6.Εκτιμήστε το «ζάχαρό» σας. Τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα μας πρέπει να είναι κάτω από 100. «Μετά το 110 “καίγεσαι”», προειδοποιεί ο καθηγητής. «Όποιος έχει διαβήτη, είναι σαν να έχει περάσει έμφραγμα ή εγκεφαλικό».

Για όσους βρίσκονται στα ανώτερα όρια, ο κ. Τούτουζας συμβουλεύει: «Όποιος έχει κάπου κάπου 115 ή 120, πρέπει να κάνει επιπλέον τεστ γλυκόζης για να εξακριβώσει αν έχει διαβήτη. Καλό είναι, επίσης, να κάνει την εξέταση για τη λεγόμενη γλυκιά αιμοσφαιρίνη (γλυκοζιωμένη), η οποία δείχνει τα επίπεδα σακχάρου τους τρεις τελευταίους μήνες. Εάν αυτή δείχνει κάτω από 6-6,5, είναι “χαράς ευαγγέλια”. Εάν είναι πάνω από 7, είναι μπελάς. Σημαίνει κίνδυνο για μικραγγειακά επεισόδια».

Εάν το «ζάχαρό» σας λοιπόν δεν είναι φυσιολογικό, ρυθμίστε το αμέσως με τη βοήθεια του διαβητολόγου ιατρού.

7. Οργανώστε έξυπνα τα γεύματά σας. «Όλα τα άσχημα για την καρδιά, τα παλεύεις καλά όταν τρως πέντε γεύματα την ημέρα, με πολύ λίγο φαγητό στο καθένα: όσο τρώνε τα πουλάκια!», μας λέει το «μυστικό» ο καθηγητής. «Το στομάχι και όλα τα όργανα δεν πρέπει να μένουν χωρίς δουλειά».

Γι΄ αυτό συνιστά:

- Για πρωινό, να πίνετε ημιάπαχο γάλα, λίγο ψωμί με μέλι και ένα φρούτο. Μπορείτε να πίνετε και λίγο καφέ, αλλά χωρίς ζάχαρη.

- Στις 10, να τρώτε λίγους ανάλατους ξηρούς καρπούς (όσους πιάνει η χούφτα σας) ή ένα μήλο ή ένα κουλούρι.

- Το μεσημέρι (που πρέπει να είναι στις 121 και όχι στις 3 ή 4) μπορείτε να φάτε ένα πιάτο όσπρια, ψάρι, μια μικρή μπριζόλα ή λίγο κοτόπουλο, σαλάτα με λίγο λάδι και λεμόνι, μια μικρή φέτα ψωμί και ένα φρούτο.

- Το απόγευμα, να τρώτε ό,τι και στο δεκατιανό ή γάλα ή γιαούρτι, εάν το προτιμάτε. - Το βραδινό (έως τις 8 η ώρα) να είναι παρόμοιο με το μεσημεριανό.

«Μπορείτε να χρησιμοποιείτε στα φαγητά σας όλα τα μπαχαρικά της Ανατολής (εκτός από το αλάτι), δυόσμο, μαϊντανό, ρίγανη, ντομάτα, λεμόνι κ.ά.», λέει ο κ. Τούτουζας. «Να χρησιμοποιείτε ελαιόλαδο, που κάνει σε όλα καλό, αλλά λίγο γιατί δίνει πολλές θερμίδες».

Στη ζάχαρη, όμως είναι κατηγορηματικός. «Η ζάχαρη και τα γλυκά αναστατώνουν τον οργανισμό, αυξάνοντας απότομα την ινσουλίνη στο πάγκρεας», εξηγεί. «Η “καρπαζιά” στο πάγκρεας ρίχνει το σάκχαρο και πεινάμε γρήγορα». Ιδιαίτερη προσοχή στα τυριά! «Οι Έλληνες είμαστε πολύ... τυράδες», διαπιστώνει ο κ. Τούτουζας. «Λένε πολλοί, “δεν τρώω κρέας” αλλά μόλις καθήσουν στο τραπέζι τρώνε ένα κομμάτι τυρί. Τα τυριά έχουν 25%-40% λίπος, όταν το κρέας έχει 19%22%».

8. Βγάλτε το τσιγάρο από τη ζωή σας. «Το κάπνισμα είναι “σατανάς” για την καρδιά», τονίζει ο κ. Τούτουζας. «Εκτός από τις αλλοιώσεις που προκαλεί στις αρτηρίες, προκαλεί σπασμούς, που σε συνδυασμό με οξύ στρες (π.χ. ένα γκολ στην ομάδα σας) μπορεί να οδηγήσουν σε έμφραγμα. Το κάπνισμα δεν έχει καμία θέση στον οργανισμό. Η διακοπή του προσφέρει πολλά λειτουργικά οφέλη στην καρδιά».

Εάν καπνίζετε και δεν μπορείτε να το σταματήσετε, αναζητήστε επιστημονική βοήθεια. 9.Καταπολεμήστε την κατάθλιψη. Η κατάθλιψη έχει βρεθεί- και από πρόσφατες ξένες μελέτες- ότι αυξάνει σοβαρά τον κίνδυνο για καρδιοπάθειες. «Η μοναξιά και η απομόνωση είναι παράγοντες κινδύνου για την καρδιά», λέει ο κ. Τούτουζας. «Όταν κάποιος ασκείται συστηματικά και είναι υγιής, καταπολεμά και την κατάθλιψη». 10. Μειώστε το οξύ και το χρόνιο στρες. Το οξύ στρες (π.χ. ένα άσχημο νέο στο χρηματιστήριο ή ο έντονος θυμός στη δουλειά) μπορεί να οδηγήσειόπως προειδοποιεί ο κ. Τούτουζας- στο νοσοκομείο με έμφραγμα ή πνευμονικό οίδημα κ.ά. Το χρόνιο επαγγελματικό, οικογενειακό ή κοινωνικό στρες (οικονομικά προβλήματα, διαζύγιο, πένθος κ.ά.) συμβάλλει στην αύξηση της αρτηριακής πίεσης και την παχυσαρκία (σήμερα, οι πιο παχείς είναι οι φτωχοί).

«Γι΄ αυτό, πρέπει κανείς να ασκεί το πνεύμα και να πορεύεται με ηρεμία στη ζωή του», συμβουλεύει ο κ. Τούτουζας. «Δεν είναι τυχαίο ότι οι περισσότεροι αρχαίοι φιλόσοφοι- π.χ. ο Πλάτων, ο Σοφοκλής και ο Θαλής ο Μιλήσιος- και πολλοί άγιοι της κκλησίας μας- π.χ. ο Άγιος Αντώνιος- πέθαναν σε βαθιά γεράματα».

11. Ελέγξτε την καρδιακή λειτουργία σας. «Να κάνετε το πρώτο υπερηχογράφημα καρδιάς στα 20 χρόνια σας, για να ξέρετε πού βρίσκεστε», συνιστά ο καθηγητής. «Μετά τα 40 για τους άνδρες και μετά τα 50 για τις γυναίκες, καλό είναι να κάνετε- με υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία τελευταίου τύπου- εξέταση για την κοιλιακή αορτή, τις καρωτίδες και τις αρτηρίες των κάτω άκρων, που θα δώσουν και μια ένδειξη για τη λειτουργία των στεφανιαίων αρτηριών. Αν έχετε δύο ή περισσότερους παράγοντες κινδύνου (λ.χ. αν καπνίζετε και έχετε αυξημένο σάκχαρο), να κάνετε και τεστ κοπώσεως».

Kινδυνεύουν από καρδιοπάθειες όσοι πηγαίνουν στη δουλειά κρυωμένοι

image Το κρυολόγημα. Όσοι αναγκάζουν τους εαυτούς τους να εργαστούν όταν δεν είναι καλά, ίσως επισπεύδουν τον θάνατό τους

H ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ που καταβάλλει κανείς όταν πηγαίνει στη δουλειά ενώ είναι κρυωμένος δεν είναι πράξη αφοσίωσης, αλλά είναι μόνον ένας σύντομος δρόμος στην καρδιοπάθεια, όπως αποκαλύπτει έρευνα που έγινε σε Βρετανούς δημόσιους υπαλλήλους.

Οι εργαζόμενοι που αρνούνται να πάρουν αναρρωτική άδεια όταν είναι άρρωστοι, μπορεί να ασκούν υπερβολική πίεση στην καρδιά τους, πράγμα που ενδέχεται να διπλασιάζει τον κίνδυνο να αναπτύξουν καρδιαγγειακά προβλήματα, σύμφωνα με έρευνα που έκαναν επιστήμονες από το University College του Λονδίνου, οι οποίοι εξέτασαν το ιατρικό ιστορικό 10.000 υπαλλήλων της κυβέρνησης, τα τελευταία δέκα χρόνια.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 30%-40% εκείνων που συνέχιζαν να δουλεύουν ακόμα και όταν ήταν άρρωστοι - ακόμα και όταν είχαν πάθει κάτι ελαφρύ, όπως ένα απλό κρυολόγημα - αργότερα έπασχαν από καρδιοπάθειες δύο φορές περισσότερο απ' ό,τι εκείνοι που έπαιρναν αναρρωτική άδεια όταν αρρώσταιναν.

Ο καθηγητής σερ Μάικλ Μάρμοτ, επικεφαλής της έρευνας, λέει ότι η ανάγκη ορισμένων εργαζομένων, να δίνουν το «παρών» στην εργασία τους, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, οδηγεί σε μία αύξηση στις καρδιαγγειακές παθήσεις. «Τόσοι πολλοί άνθρωποι αναγκάζουν τους εαυτούς τους να εργαστούν όταν δεν είναι καλά και έχουν τόσο μικρή γνώση των συνεπειών αυτής της κατάστασης», επισημαίνει, «όχι μόνον δεν συνεισφέρουν στις επιχειρήσεις όπου εργάζονται, στις οποίες μεταφέρουν τα μικρόβια, αλλά και επισπεύδουν τον θάνατό τους».

Αναρρωτική άδεια

Ειδικοί σε θέματα υγείας επισημαίνουν ότι η έρευνα αυτή αναμένεται να προκαλέσει συζήτηση στις ενώσεις εργοδοτών και ιδιοκτητών επιχειρήσεων, για το κατά πόσον οι εργαζόμενοι θα πρέπει να ενθαρρύνονται να παίρνουν αναρρωτική άδεια όταν δεν είναι καλά στην υγεία τους.

Ωστόσο, ορισμένοι επιχειρηματίες ήδη αντιδρούν στα συμπεράσματα αυτής της έρευνας, τονίζοντας ότι «το στρες στον εργασιακό χώρο θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ξεχωριστά από την παρουσία στον εργασιακό χώρο». Μάλιστα, εκπρόσωπος του ινστιτούτου διευθυντών επισημαίνει ότι «δεν έχει ακόμα διαπιστωθεί σχέση ανάμεσα στα δύο, παρόλα τα στοιχεία που εμφανίζει η μελέτη αυτή».

Ηλεκτροπληξία

Η ηλεκτροπληξία και τα επακόλουθα αυτής, τα εγκαύματα δηλαδή και οι καρδιακές επιπλοκές (θα ασχοληθούμε εκτενέστερα με τις τελευταίες), αποτελούν σχετικά συχνό πρόβλημα υγείας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, όπου υπάρχει συστηματική καταγραφή των περιστατικών, περίπου χίλιοι θάνατοι κατ’ έτος αποδίδονται σε ηλεκτροπληξία (100 από αυτούς οφείλονται σε κεραυνοπληξία), καθώς και 3.000 εισαγωγές σε μονάδες εντατικής θεραπείας.

Τα περιστατικά ηλεκτροπληξίας είναι συχνότατα κατά την πρώτη παιδική ηλικία (οπότε τα παιδιά έρχονται σε επαφή με ηλεκτρικά καλώδια και πρίζες), ελαττώνονται κατά τη μετάβαση στην εφηβεία και αυξάνουν απότομα κατά την έναρξη της εργασίας. Αφορούν κατά το μεγαλύτερο ποσοστό άρρενες μέσης ηλικίας που απασχολούνται σε κατασκευαστικές ή ηλεκτρολογικές εταιρείες. Όσο για τις κεραυνοπληξίας, συμβαίνουν κυρίως κατά τους θερινούς μήνες στη διάρκεια δραστηριοτήτων στο ύπαιθρο και εμφανίζουν πολύ υψηλό ποσοστό θνητότητας (ένας στους τρεις πληγέντες αποβιώνει) και αναπηρίας (τρεις στους τέσσερις επιζήσαντες αποκτούν κάποια μορφή μόνιμης αναπηρίας).

Ο μηχανισμός με τον οποίο προκαλείται σωματική βλάβη κατά την ηλεκτροπληξία είναι τριπλός:

  • Πρώτον, η ηλεκτρική ενέργεια μετατρέπεται σε θερμική, προκαλώντας επιφανειακά αλλά και εσωτερικά εγκαύματα.
  • Δεύτερον, το ηλεκτρικό ρεύμα μπορεί να δράσει απευθείας πάνω στους ιστούς και να τους προκαλέσει βλάβη και
  • Τρίτον, είναι δυνατό να προκληθεί αμβλύ τραύμα από την έντονη σύσπαση μυών ή την πτώση στο έδαφος μετά την ηλεκτροπληξία.

Τα περιστατικό ηλεκτροπληξίας χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, ανάλογα με το ύφος της τάσης του ρεύματος που τα προκαλεί:

  • 1) Χαμηλής τάσης (<1.000 Volt): Αποτελούν το 80% των ηλεκτρικών τραυματισμών και περιλαμβάνουν κυρίως τα οικιακά ατυχήματα, αφού η τάση του οικιακού ρεύματος είναι 220 Volt στην Ευρώπη και 110 στην Αμερική. Η θνητότητα τους είναι σχετικά χαμηλή (3 στα 100 άτομα αποβιώνουν).
  • 2) Υψηλής τάσης (>1.000 Volt): Εδώ ανήκουν τα βιομηχανικά ατυχήματα, αυτά που προκαλούνται από καλώδια υψηλής τάσης (π.χ. επαφή με χαρταετό), καθώς και οι κεραυνοπληξίες. Είναι σαφώς πιο επικίνδυνα από τα χαμηλής τάσης ατυχήματα, καθώς προκαλούν σοβαρότερα εγκαύματα και συχνότερες και πιο επικίνδυνες καρδιακές αρρυθμίες (ακόμα και ύστερα από πάροδο 24 ωρών), με αποτέλεσμα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό θνητότητας (3 στους 10 αποθνήσκουν).

Εκτός από την ηλεκτρική τάση, το πόσο σοβαρό θα είναι ένα ατύχημα από ηλεκτρικό ρεύμα εξαρτάται και από ορισμένους άλλους παράγοντες, όπως η ένταση του ρεύματος: ένταση μικρότερη των 16 mΑ επιτρέπει στο θύμα να αποσύρει το χέρι του από την πηγή, ενώ μεγαλύτερη ένταση προκαλεί ακούσια σύσπαση των μυών του χεριού, ώστε το άτομο μένει προσκολλημένο στην πηγή του ρεύματος. Ένταση μεταξύ 50 και 100 mA προκαλεί κοιλιακή μαρμαρυγή, ενώ άνω των 2Α καρδιακή ασυστολία. Σημαντικός παράγοντας επίσης είναι το κατά πόσον το ρεύμα είναι συνεχές (DC), όπως του σιδηρόδρομου, των μπαταριών ή της αστραπής, ή εναλλασσόμενο (AC), όπως το οικιακό: το δεύτερο είναι σαφώς πιο επικίνδυνο καθώς προκαλεί συνεχείς μυϊκές συσπάσεις, μη επιτρέποντας την απομάκρυνση του χεριού από την ηλεκτρική πηγή.

Το ρεύμα διανύει άλλοτε άλλη πορεία εντός του σώματος του θύματος, ξεκινώντας από την πύλη εισόδου και καταλήγοντας στην πύλη εξόδου. Έτσι, έχει διαπιστωθεί ότι όταν το ρεύμα εισέρχεται στο σώμα στο ένα χέρι και εξέρχεται από το άλλο, υπάρχει υψηλή πιθανότητα πρόκλησης κοιλιακής μαρμαρυγής, καθώς η καρδιά παρεμβάλλεται στη διαδρομή του ρεύματος.

Τέλος, αναφέρουμε και κάποιους ακόμα παράγοντες που θα καθορίσουν το πόσο σοβαρή θα είναι η ηλεκτροπληξία: η συχνότητα του ρεύματος (του οικιακού είναι 50 Hz και θεωρείται επικίνδυνη για πρόκληση αρρυθμιών), η αντίσταση που προβάλλει το σώμα στη ροή του ηλεκτρισμού (η υγρασία του δέρματος ελαττώνει επικίνδυνα την αντίσταση του και διευκολύνει τη δίοδο του ρεύματος) και φυσικά η διάρκεια επαφής του ατόμου με την ηλεκτρική πηγή.

Σχετικά με τις καρδιακές επιπλοκές της ηλεκτροπληξίας, οι σημαντικότερες είναι οι αρρυθμίες, οι διαταραχές δηλαδή του καρδιακού ρυθμού, που εμφανίζονται περίπου στο 15% των περιστατικών ηλεκτροπληξίας. Παρά το γεγονός ότι είναι αρκετά συχνές, είναι σε γενικές γραμμές καλοήθεις και συμβαίνουν μέσα στις πρώτες ώρες από το ατύχημα.

Δυο είναι οι πιο επικίνδυνες αρρυθμίες που σχετίζονται με την ηλεκτροπληξία: κοιλιακή μαρμαρυγή και η καρδιακή ασυστολία.

Η πρώτη αποτελεί μια άναρχη ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς, που αδυνατεί να τη διεγείρει με οργανωμένο τρόπο, ώστε να προκληθεί αποτελεσματική συστολή, Αποτελεί τη σημαντικότερη αρρυθμία που διαπιστώνεται στο πλαίσιο της καρδιακής ανακοπής και ενίοτε αποτελεί αιτία αιφνίδιου θανάτου. Κοιλιακή μαρμαρυγή προκαλείται συνήθως από εναλλασσόμενο ρεύμα, όπως το οικιακό.

Η δεύτερη αρρυθμία, η ασυστολία, είναι η πλήρης απουσία ηλεκτρικής δραστηριότητας της καρδιάς (ευθεία γραμμή στο ηλεκτροκαρδιογράφημα) και επίσης εμπλέκεται στην καρδιακή ανακοπή και τον αιφνίδιο καρδιακό θάνατο. Συναντάται σπανιότερα από την κοιλιακή μαρμαρυγή στα περιστατικά ηλεκτροπληξίας, ενώ προκαλείται συχνότερα σε ατυχήματα με συνεχές και υψηλής τάσης ρεύμα, όπως για παράδειγμα στην κεραυνοπληξία.

Και άλλες αρρυθμίες μπορούν να προκληθούν από το ηλεκτρικό ρεύμα, λιγότερο συχνές και κυρίως λιγότερο επικίνδυνες από τις παραπάνω, όπως κολπικές αρρυθμίες και κολποκοιλιακοί αποκλεισμοί. Σπάνια, είναι δυνατόν το ρεύμα να βλάψει άμεσα τον καρδιακό μυ, προκαλώντας έμφραγμα του μυοκαρδίου, σπασμό στεφανιαίας αρτηρίας, ακόμα και ρήξη της καρδιάς.

Δεν είναι όμως μόνον καρδιολογικές οι επιπλοκές της ηλεκτροπληξίας, Προκαλούνται επίσης εγκαύματα, οξεία νεφρική ανεπάρκεια από ραβδομυόλυση (απευθείας βλάβη των μυών από το ηλεκτρικό ρεύμα, που απελευθερώνει τοξικές για τους νεφρούς ουσίες στο αίμα), καθώς και νευρολογικές επιπλοκές.

Θεραπεία

Τα θύματα ηλεκτροπληξίας θεωρούνται πολυτραυματίες και πρέπει να νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας, όπου παρακολουθούνται ανελλιπώς για την εμφάνιση καρδιακών αρρυθμιών αλλά αντιμετωπίζονται και για τις άλλες επιπλοκές, κυρίως τα εγκαύματα, που αποτελούν σημαντικό παράγοντα θνησιμότητας στα περιστατικά αυτά. Τα παραπάνω δεν ισχύουν βέβαια για όλα αδιακρίτως τα θύματα ηλεκτροπληξίας, αλλά κυρίως γι' αυτά που χτυπήθηκαν από ρεύμα υψηλής τάσης και έχουν θορυβώδη κλινική εικόνα κατά την προσέλευση: εγκαύματα, περισσότερο ή λιγότερο εκτεταμένα, καρδιακές αρρυθμίες ή παθολογικό ηλεκτροκαρδιογράφημα κατά την εισαγωγή, νευρολογική σημειολογία κ.τ.λ. Αντιθέτως, θύματα ηλεκτροπληξίας χαμηλής τάσης χωρίς καταγραφή αρρυθμίας, απώλεια συνείδησης ή εγκαύματα, δεν είναι απαραίτητο να νοσηλεύονται στο νοσοκομείο (και σίγουρα όχι σε μονάδα αυξημένης φροντίδας).

Υγεία και διατροφή

Αρχείο Αναρτήσεων