Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Aιφνίδιοι θάνατοι αθλητών

Πολλοί ικανοί ακόμα και νέοι αθλητές διάφορων ομαδικών ή μη αθλημάτων οδηγούνται σε αιφνίδιο θάνατο παρόλο ότι είναι καλά γυμνασμένοι και προπονούνται κανονικά με την επίβλεψη ικανών και καλώς εκπαιδευμένων προπονητών, επειδή υποφέρουν από καρδιοπάθεια χωρίς να το γνωρίζουν.

Αν και συνηθέστερα ο αιφνίδιος θάνατος προκαλείται από εκγύμναση κατά την προπόνηση ή κατά την ανταγωνιστική άθληση και αφορά συνηθέστερα σε αθλητές μεγαλύτερους των 35 ετών, οι καρδιολόγοι συνειδητοποιούν ότι σήμερα περισσότερα νέα άτομα χάνουν τη ζωή τους από καρδιακή ανεπάρκεια, απ’ ό,τι πιστεύαμε. Ο διευθυντής του Κέντρου Υπερτροφικής Καρδιομυοπάθειας (hypertrophic cardiomyopathy, HCM)) του Ινστιτούτου Καρδιάς της Μινεάπολης, Barry Maron, διαπίστωσε έναν θάνατο κάθε τρεις ημέρες στις ΗΠΑ. Ωστόσο, ο αριθμός αυτός είναι μάλλον μικρότερος του πραγματικού.

Η συχνότητα περιστατικών είναι ανησυχητική και ήδη το ΝΒΑ έχει αρχίσει να ζητάει ηχοκαρδιογραφήματα (υπερηχογραφήματα της καρδιάς) για όλους τους παίκτες μαζί με ηλεκτροκαρδιογραφήματα (ΗΚΓ).

Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή άρχισε προσφάτως να συνιστά ηλεκτροκαρδιογράφημα για τους αθλητές, συμπεριλαμβανομένων και αυτών ηλικίας κάτω των 20 ετών. Επιβάλλει να έχουν κάνει ΗΚΓ προτού τους επιτρέψουν να παίξουν. Επειδή κάθε τεστ παρέχει διαφορετικές πληροφορίες, μερικοί οργανισμοί αθλημάτων πιστεύουν ότι είναι απαραίτητα αμφότερα.

Η Αμερικανική Ενωση Καρδιάς εξέδωσε τις πρώτες νέες οδηγίες σε μια δεκαετία για την εξέταση της καρδιάς των ανταγωνιζόμενων αθλητών. Η ανακοπή καρδιάς σε άτομα κάτω των 35 ετών προέρχεται τυπικώς από μη διαγνωσμένη καρδιακή ανωμαλία.

Οι συνηθέστεροι αιφνίδιοι θάνατοι –οι οποίοι υπολογίζονται ότι είναι περίπου το ένα τρίτο όλων των αιφνίδιων θανάτων από καρδιακές παθήσεις σε νέους αγωνιζόμενους αθλητές στις ΗΠΑ– είναι εξαιτίας υπερτροφικών καρδιομυοπαθειών (ΥΚ), στις οποίες ο καρδιακός μυς παχαίνει οδηγώντας σε πιθανή αποδιοργάνωση τον σφυγμό της καρδιάς. Μπορεί να υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή όχι. Μπορεί να συνοδεύεται από συμπτώματα, όπως πόνο στο στέρνο ή λαχάνιασμα, αλλά όχι πάντα. Ακόμα και σε καταφατική περίπτωση ένας αθλητής μπορεί να μην αναγνωρίζει τα συμπτώματα.

Αλλά συχνά αίτια αιφνίδιων θανάτων οφειλομένων σε ανεπάρκεια καρδιάς συμπεριλαμβάνουν το σύνδρομο Marfan, μια ανωμαλία, η οποία επηρεάζει τον συνδετικό ιστό του σώματος (το Μarfan απαντάται συνήθως μεταξύ των ψηλών και ψηλόλιγνων ατόμων – μερικοί πιστεύουν ότι το είχε ο Abraham Lincoln) καθώς και το επίμηκες QT σύνδρομο, στο οποίο ο καρδιακός ρυθμός μπορεί αιφνιδίως να γίνει ανώμαλος. Επίσης αυτές οι καταστάσεις ενδεχομένως μπορούν ή δεν μπορούν να προκαλούν προφανή καρδιακά συμπτώματα.

Αρρυθμίες

Οι γιατροί δεν είναι απολύτως βέβαιοι γιατί η έντονη εκγύμναση προκαλεί αρρυθμίες σε άτομα με αυτές τις καταστάσεις, αλλά τις προκαλεί. «Ενα παιδί με ΥΚ θα μπορούσε, φυσικά, να πεθάνει στη βιβλιοθήκη» λέει ο Paul D. Thompson, διευθυντής καρδιολογίας στο νοσοκομείο του Hartford στο Connecticut και ένας από τους συγγραφείς των νέων οδηγιών της Αμερικανικής Ενώσεως Καρδιάς, «αλλά έχουν την τάση να πεθαίνουν στα γήπεδα. Οπως λένε οι ποιητές, η καρδιά είναι μυστηριώδης». Μερικές από αυτές τις καρδιακές ανωμαλίες, ιδιαιτέρως η ΥΚ, μπορεί να μη διακρίνεται από το ηλεκτροκαρδιογράφημα ή το ηχοκαρδιογράφημα. Στην ΥΚ τα τοιχώματα της αριστεράς κοιλίας γίνονται παχύτερα. Το ίδιο μπορεί να συμβεί σε έναν εξαιρετικώς φορμαρισμένο αθλητή. Αυτό μπορεί να είναι μέρος μιας καλοήθους καταστάσεως που είναι γνωστή σαν «καρδιά αθλητή», η οποία συχνά απεικονίζεται από αύξηση του συνολικού μεγέθους των διαμερισμάτων της καρδιάς και της επιβράδυνσης του καρδιακού σφυγμού, μερικές φορές σε 40 σφυγμούς το λεπτό.

«Είναι κανονική φυσιολογική προσαρμογή σε παρατεινόμενη έντονη εκγύμναση», λέει ο Adolph M. Hutter Jr, καθηγητής καρδιολογίας στην ιατρική σχολή του Χάρβαρντ και καρδιολόγος των ομάδων Boston Bruins και New England Patriots. O Hutter επισημαίνει ότι περίπου τα μισά ηλεκτροκαρδιογραφήματα καλώς γυμνασμένων αθλητών φαίνονται παράξενα, όταν στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κάτι το ανώμαλο. Ακόμα και συνήθης καρδιακή νόσος όπως η αθηροσκλήρωση –σκλήρωση των αρτηριών– μπορεί να είναι δύσκολο να διαγνωστεί σε γυμνασμένο αθλητή. Η αθηροσκλήρωση είναι η κατά πολύ κύρια αιτία θανάτου μεγαλύτερων σε ηλικία αθλητών.

Η έντονη άσκηση μπορεί να προκαλέσει την αποκόλληση λιπούχων αποθέσεων και στον σχηματισμό θρόμβων που φράζουν τις στεφανιαίες αρτηρίες και οδηγούν στη διακοπή ή στον περιορισμό της ροής του αίματος.

Οκτώ κρίσιμα τεστ

Η Αμερικανική Ενωση Καρδιάς έχει έναν ευκολότερο και φθηνότερο τρόπο να διακρίνει άτομα με προβλήματα καρδιάς. Παρέχουν σε κάθε αθλητή τη δυνατότητα για καλή φυσική εξέταση. Συνίσταται από οκτώ ερωτήσεις για ιατρικό ιστορικό και τέσσερα τεστ συμπεριλαμβανόμενων των ελέγχων για υψηλή πίεση του αίματος και καρδιακών μουρμουρισμάτων. Θετική απάντηση σε οποιαδήποτε από τις ερωτήσεις ή νύξη για ιατρική ανωμαλία στη φυσική εξέταση πρέπει να οδηγήσει σε νέο κύκλο τεστ, αρχίζοντας με ηλεκτροκαρδιογραφήματα ή ηχοκαρδιογράφημα. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.americanheart.org

Ομάδες υψηλού κινδύνου για καρδιοπάθεια

Πάνω από τους μισούς Έλληνες, όπως έδειξε ο Μήνας Χοληστερόλης του Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας, έχουν χοληστερόλη πάνω από 130. «Και η ιατρική και η λογική λένε ότι εάν δεν έχεις και τόσο καλά επίπεδα LDL, αλλά έχεις καλή πίεση, χαμηλό σάκχαρο, περπατάς, είσαι ευχαριστημένος από τη δουλειά σου και δεν καπνίζεις και το κληρονομικό ιστορικό σου είναι καλό, μπορείς να ζήσεις καλά και χωρίς στατίνες, τρώγοντας ελαιόλαδο και φαγητά της Μεσογείου και παίρνοντας φυτικές στερόλες», λέει ο καθηγητής.
Όσοι, όμως, έχουν αυξημένη χοληστερίνη (πάνω από 115) και δύο τουλάχιστον παράγοντες κινδύνου (π.χ. πίεση και κάπνισμα ή καθιστική ζωή και παχυσαρκία), θα πρέπει να βάλουν τις στατίνες στην καθημερινότητά τους. «Οι καρδιολόγοι διαθέτουν σήμερα πίνακες κινδύνου, με τους οποίους εκτιμούν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο για την ερχόμενη δεκαετία για κάθε άνθρωπο», εξηγεί ο κ. Τούτουζας. «Εάν ο κίνδυνος είναι γύρω στο 5%, θεωρείται μικρός. Εάν είναι πάνω από 10-20%, θα πρέπει να παίρνει κανείς στατίνες, ακόμα και εάν αισθάνεται καλά». Οι στατίνες υπεισέρχονται πια και σε άλλες παθήσεις, πλην των καρδιακών, όπως είναι ο διαβήτης και η υπέρταση, καθώς αυτές προκαλούν αγγειοπάθειες. «Οι διαβητικοί με χοληστερίνη πάνω από 100 πρέπει πάντα να παίρνουν καθημερινά στατίνη, ασπιρίνη και α-ΜΕΑ, γιατί υπολογίζονται όπως εκείνοι που ήδη έχουν πάθει ένα καρδιαγγειακό επεισόδιο», προειδοποιεί ο καθηγητής.
«Οι στατίνες έχουν φθάσει να ανταγωνίζονται την αγγειοπλαστική και το μπαϊπάς, καθώς διαπιστώθηκε ότι δεν σπάνε τις αθηρωματικές πλάκες (ώστε να υπάρχει έτσι κίνδυνος για εμβολή και έμφραγμα), ενώ παρατηρείται συρρίκνωσή των πλακών και βελτίωση της στηθάγχης», τονίζει ο κ. Τούτουζας. «Έτσι, σε ηλικιωμένα, π.χ,.
άτομα, που έχουν σταθερή κατάσταση, μπορεί ο γιατρός να επιλέξει να μην κάνει επέμβαση, αλλά να αντιμετωπίσει μόνο φαρμακευτικά το πρόβλημα».

Η σιλντεναφίλη (Βιάγκρα)

Η σιλντεναφίλη (Βιάγκρα) επιτυχάνει τη μεγαλύτερη συγκέντρωσή της στο αίμα μέσα σε 30 έως 120 λεπτά, με μέσο όρο τα 60 λεπτά.
«Συνήθως η έναρξη της δράσης της αρχίζει μία ώρα μετά τη λήψη της, αλλά μπορεί να εμφανισθεί και στη μισή ώρα» μας ενημερώνει ο κ. Αντωνίου. «Τα γεύματα με πολλά λιπαρά δυσκολεύουν την απορρόφηση του φαρμάκου και μπορεί να μειώσουν τη συγκέντρωσή του στο αίμα κατά 29%». Συνιστάται, λοιπόν, η σιλνεταναφίλη να λαμβάνεται μία ώρα πριν από τη σεξουαλική πράξη και όχι μαζί με πλούσιο γεύμα ή κατανάλωση αλκοόλ.
«Η συνιστώμενη δόση σιλντεναφίλης κυμαίνεται από ένα χάπι (25 mg) έως και 100 mg (με δόση έναρξης το δισκίο των 50 mg)», συμβουλεύει ο κ. Αντωνίου. «Από μια τελευταία αμερικανική μελέτη βρέθηκε ότι το 75% των ασθενών προτιμούν το δισκίο των 100 mg, το 23% των 50 και μόνο το 2% των 25 mg».

Παρενέργειες

Oι κύριες παρενέργειες της σιλντεναφίλης, όπως φάνηκαν από πολλές έρευνες, είναι:

  • Πονοκέφαλος (15,8%)
  • Εξάψεις στο πρόσωπο (10,5%)
  • Δυσπεψία (6,5%)
  • Ρινική συμφόρηση (4,5%)
  • Διαταραχές όρασης (2,7%)
  • Διάρροια

«Φαίνεται ότι πολλές από τις παρενέργειες έχουν σχέση με τη δόση που παίρνουν οι ασθενείς και μπορεί να περιοριστούν με μείωση της δοσολογίας» λέει ο κ. Αντωνίου. «Δεν έχουν αναφερθεί περιπτώσεις πριαπισμού». Από μία ανασκόπηση 18 κλινικών μελετών, η οποία περιελάμβανε 3.700 ασθενείς, παρατηρήθηκαν ελαφρές παρενέργειες στους 574, που ήταν όμως παροδικές. Ο πονοκέφαλος ήταν λόγος διακοπής του φαρμάκου στο 2,5% των ασθενών.
«Πρέπει να τονίσουμε με έμφαση ότι, λόγω της αγγειοδιασταλτικής δράσης της σιλντεναφίλης, η ταυτόχρονη λήψη της με νιτρώδη, μπορεί να ισχυροποιήσει τη δράση τους και να προκαλέσει έντονα υποτασικά φαινόμενα» προειδοποιεί ο κ. Αντωνίου. «Γι΄ αυτό αντενδείκνυται η χορήγησή της σε ασθενείς που λαμβάνουν νιτρώδη». Επίσης, καλό είναι να αποφεύγεται η χρήση της σε ασθενείς που πάσχουν από στεφανιαία ανεπάρκεια, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, χαμηλή αρτηριακή πίεση (μικρότερη του 10) ή σε ασθενείς που παίρνουν πολλαπλά φαρμακευτικά σχήματα για την αντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης. «Υπάρχουν ακόμα ειδικές οδηγίες από την FDΑ για ιδιαίτερη προσοχή σε ασθενείς με έμφραγμα του μυοκαρδίου, αγγειακό επεισόδιο, αρρυθμίες υψηλού κινδύνου ή ασταθή στηθάγχη, καθώς και σε περιπτώσεις διαφόρων μορφών αμφιβληστροειδοπάθεια» τονίζει ο κ. Αντωνίου. Νεώτερες μελέτες σε άνδρες με σταθερή στεφανιαία νόσο και ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια άσκησης έδειξαν ότι δεν επηρεάζονται αρνητικά από το χάπι.

Σε ποιες περιπτώσεις ενδείκνυται η αγγειοπλαστική στην καρδιά

Ο καθηγητής Καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Χ. Στεφανάδης αναφέρει ότι η απόλυτη ένδειξη για την αγγειοπλαστική είναι το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου. Όλες οι μελέτες έχουν δείξει συστηματικά ότι η έγκαιρη διενέργεια αγγειοπλαστικής σε οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου αυξάνει την άμεση και μακροχρόνια επιβίωση και βελτιώνει την ποιότητα ζωής σε σχέση με τη θρομβόλυση. Στη σταθερή στηθάγχη, η αγγειοπλαστική σε σχέση με τη φαρμακευτική αγωγή δεν προσφέρει ποσότητα αλλά ποιότητα στη ζωή. Με την αγγειοπλαστική, οι ασθενείς ρυθμίζονται με λιγότερα φάρμακα και κάνουν λιγότερες επανεισαγωγές στα νοσοκομεία. Φυσικά, κάποιοι ασθενείς δεν μπορεί να αντιμετωπιστούν ούτε με φάρμακα ούτε με αγγειοπλαστική και πρέπει να υποβληθούν σε αορτοστεφανιαία παράκαμψη (μπαϊπάς). Αυτοί είναι κυρίως ασθενείς με πολυαγγειακή νόσο και άλλα προβλήματα.

Στεφανιαία νόσος: Τι πρέπει να γνωρίζετε;

Η στεφανιαία νόσος αποτελεί πλέον την πρωταρχική αιτία θανάτου στις σύγχρονες Δυτικές κοινωνίες.

Υπεύθυνη τις περισσότερες φορές για την εμφάνιση της νόσου είναι μια κατάσταση γνωστή με το όνομα αθηρωσκλήρωση, η οποία οφείλεται στην δημιουργία αθηρωματικών πλακών που επικάθονται στο εσωτερικό των στεφανιαίων αρτηριών (των αρτηριών που παρέχουν αίμα στην καρδιά) προκαλώντας έτσι την στένωση του αυλού τους και τη μείωση του παρεχόμενου αίματος.

Η αθηρωματική πλάκα αποτελείται κυρίως από χοληστερόλη, λιπώδη στοιχεία, ινώδη ιστό και ενίοτε από κατά τόπους εναποθέσεις ασβεστίου.

Αίτια

Κατά καιρούς πολλοί παράγοντες κινδύνου έχουν ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου. Αυτοί είναι δυνατό να χωριστούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:
Τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου
1. Χοληστερόλη: Η χοληστερόλη είναι μια ουσία απαραίτητη για τη λειτουργία του οργανισμού. Ωστόσο όταν οι τιμές της στο αίμα υπερβούν τα ανώτερα επιτρεπτά όρια τότε αυξάνεται και ο κίνδυνος εμφάνισης της στεφανιαίας νόσου.

Οι τιμές αναφοράς κυρίως για την LDL χοληστερόλη που λαμβάνονται υπ'όψιν από τον εκάστοτε θεράποντα ιατρό εξαρτώνται από το προφίλ του κάθε ασθενούς, ενώ οι τιμές της ολικής χοληστερόλης και της HDL είναι ίδιες για όλα τα άτομα.
Έτσι πρέπει να είναι :
Ολική χοληστερόλη < 200 mg/dl
HDL > 40 mg/dl

Για την LDL τώρα ισχύουν τα εξής:

Αν ένα άτομο έχει από 0 έως 1 παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου όπως αρτηριακή υπέρταση, παχυσαρκία κλπ τότε πρέπει LDL < 160 mg/dl

Αν ένα άτομο έχει > 2 παράγοντες κινδύνου τότε LDL < 130 mg/dl
Αν ένα άτομο έχει στεφανιαία νόσο ή ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου όπως σακχαρώδη διαβήτη τότε LDL < 100 mg/dl ή και πλέον προτείνεται και LDL < 70 mg/dl
2. Αρτηριακή υπέρταση:Ένας στους τρεις ενήλικες έχουν οριακή αρτηριακή πίεση ή εγκαθιδρυμένη αρτηριακή υπέρταση. Τιμές αρτηριακής πίεσης > 139/89 mmHg θεωρούνται παθολογικές και συνοδεύονται από αύξηση της επίπτωσης της στεφανιαίας νόσου.

Όταν, τώρα, ένα άτομο έχει εγκατεστημένο σακχαρώδη διαβήτη η αρτηριακή του πίεση πρέπει να μην υπερβαίνει τις τιμές 130/80 mmHg.
3. Σακχαρώδης διαβήτης : O σακχαρώδης διαβήτης είναι μια νόσος η οποία προσβάλει τόσο τα μικρού όσο και τα μεσαίου και μεγάλου μεγέθους αγγεία του σώματος.

Μπορεί να προσβάλει τα αγγεία του οφθαλμού και του εγκεφάλου, τους νεφρούς και τα νεύρα.

Μια εκδήλωση της μακροαγγειοπάθειας που οφείλεται στο διαβήτη είναι και η στεφανιαία νόσος. Ιδιαίτερη λοιπόν σημασία έχει ο έλεγχος και η σωστή ρύθμιση του διαβήτη.
4. Κάπνισμα : Οι καπνιστές έχουν διπλάσια πιθανότητα εμφάνισης καρδιακού επεισοδίου και ο κίνδυνος θανατηφόρου καρδιαγγειακού συμβάματος αυξάνεται 5,5 φορές στους βαρείς καπνιστές σε σχέση με τους μη καπνιστές.

Ακόμη και η έκθεση στον καπνό του τσιγάρου, δηλαδή το παθητικό κάπνισμα, αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.

Έρευνες έχουν δείξει ότι ασθενείς με τεκμηριωμένη μετά από στεφανιογραφικό έλεγχο στεφανιαία νόσο που έχουν σταματήσει το κάπνισμα έχουν μικρότερη πιθανότητα να υποστούν έμφραγμα σε σχέση με τους καπνιστές ασθενείς που δεν διέκοψαν το κάπνισμα.

Έτσι λοιπόν ποτέ δεν είναι αργά για την διακοπή του καπνίσματος αφού έχει υπολογιστεί ότι μετά από 10 έτη από τη διακοπή του η συνολική καρδιαγγειακή θνησιμότητα προσεγγίζει εκείνη των μη καπνιστών.
5. Παχυσαρκία:  Η υπέρμετρη εναπόθεση λιπώδους ιστού στο σώμα και κυρίως στην περιοχή της κοιλιάς αποτελεί έναν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου.

Αυτό συμβαίνει γιατί ο λιπώδης ιστός παίρνει μέρος στη διαδικασία του μεταβολισμού του οργανισμού αλλά και στην οξειδωτική διαδικασία η οποία ευθύνεται επίσης για την εμφάνιση των αθηρωματικών πλακών.

Τον τελευταίο καιρό γίνεται αρκετός λόγος για το ‘ μεταβολικό σύνδρομο', το οποίο αποδίδεται σε άτομα με κοιλιακού τύπου παχυσαρκία η οποία συχνά οδηγεί σε αντοχή στην ινσουλίνη, αύξηση της αρτηριακής πίεσης και δυσλιπιδαιμία.

Για τη διάγνωση του μεταβολικού συνδρόμου απαιτούνται τουλάχιστον 3 από τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

1. κοιλιακού τύπου παχυσαρκία (περίμετρος μέσης > 102cm για τους άντρες και > 88 cm για τις γυναίκες )

2.τριγκυκερίδια >150 mg/dl

3.HDL < 40 mg/dl σε άντρες και < 50 mg/dl για τις γυναίκες

4.αρτηριακή πίεση > 130/85 mmHg

5.σάκχαρο νηστείας >100 mg/dl
6. Περιορισμένη φυσική δραστηριότητα: Ο περιορισμός της φυσικής δραστηριότητας σε συνδυασμό με την πλούσια σε λιπαρά διατροφή είναι παράγοντες που μπορούν και πρέπει να τροποποιηθούν και μάλιστα εύκολα.

Έτσι έχει αποδειχθεί ότι η φυσική δραστηριότητα βοηθά στη σωστή ρύθμιση του λιπιδαιμικού προφίλ του οργανισμού αφού παρατηρείται ότι αυξάνεται η HDL χοληστερόλη μετά από καθημερινή άσκηση.
7. Προσωπικότητα : Για την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου έχει επίσης ενοχοποιηθεί η κατάθλιψη, η επιθετική συμπεριφορά αλλά και η τύπου Α προσωπικότητα, της οποίας τα χαρακτηριστικά είναι το καθημερινό άγχος, η ψυχική ένταση και η τελειοθηρική συμπεριφορά..
Μη τροποποιήσιμοι κίνδυνοι:

Φύλο. Ο ανδρικός πληθυσμός έχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης στεφανιαίας νόσου σε σχέση με τον γυναικείο. Πιστεύεται ότι ορμονολογικοί παράγοντες συντελούν στην εμφάνιση της νόσου.

Οικογενειακό ιστορικό πρώιμης στεφανιαίας νόσου :
Παιδιά των οποίων οι γονείς πάσχουν από στεφανιαία νόσο και ειδικά όταν αυτή έχει εμφανιστεί πριν την ηλικία των 50 έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.

Ηλικία
Με την αύξηση της ηλικίας αυξάνεται και ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου. Έτσι για τους άνδρες ο κίνδυνος αυξάνεται μετά την ηλικία των 45, ενώ για τις γυναίκες μετά την ηλικία των 55 ή νωρίτερα αν εμφανίσουν πρώιμη εμμηνόπαυση χωρίς να υποβληθούν σε θεραπεία υποκατάστασης με οιστρογόνα.

Κλινικές εκδηλώσεις:

Οι κλινικές εκδηλώσεις της στεφανιαίας νόσου ποικίλουν. Έτσι λοιπόν υπάρχουν τα εξής κλινικά σύνδρομα:
Α.Χρόνια Στεφανιαία Νόσος
1. Σταθερή στηθάγχη : Αλλιώς ονομάζεται και στηθάγχη προσπάθειας. Εμφανίζεται σε καταστάσεις αυξημένων αναγκών σε οξυγόνο του μυοκαρδίου όταν δεν επαρκεί η προσφορά αίματος.

Χαρακτηρίζεται από το αίσθημα δυσφορίας ή συμπίεσης ή σφιξίματος στο στήθος. Συχνά η στηθάγχη αντανακλά σε άλλα σημεία του σώματος όπως τους ώμους, τους βραχίονες (κυρίως αριστερά), τον τράχηλο και την κάτω γνάθο.

Συχνά επίσης συνυπάρχει με δύσπνοια, ναυτία, δυσπεπτικά ενοχλήματα, εφίδρωση, κόπωση και κακουχία.

Εκλύεται συνήθως κατά την εκτέλεση διαφόρων δραστηριοτήτων όπως η άσκηση, η συναισθηματική φόρτιση, η σεξουαλική επαφή ή η λήψη τροφής και διαρκεί για λίγα λεπτά.

Υφίεται ή με τη διακοπή του εκλυτικού παράγοντα ή με τη λήψη υπογλωσσίου φαρμάκου ( σκεύασμα νιτρώδους ).
Β. Οξέα στεφανιαία σύνδρομα
Προκαλούνται από τη ρήξη αθηρωματικών πλακών, τις λεγόμενες ευάλωτες πλάκες που, στηn πλειονότητα, δεν προκαλούν σημαντικές στενώσεις τουλάχιστον αγγειογραφικά..
1. Ασταθής στηθάγχη : Η ασταθής στηθάγχη είναι ένα σύνδρομο που μερικές φορές δεν μπορεί να διακριθεί εύκολα από το έμφραγμα του μυοκαρδίου.

Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι χαρακτηρίζεται από αυξανόμενης έντασης πόνο στο στήθος, ο οποίος είναι πιο έντονος και χρονικά διαρκεί περισσότερο από αυτόν της σταθερής στηθάγχης, έχει κάνει την εμφάνισή του τις τελευταίες εβδομάδες πριν από την προσέλευση του ασθενούς στον γιατρό ή σε άτομα με προυπάρχουσα στηθάγχη εκλύεται μετά από λιγότερη άσκηση ή και κατά την ηρεμία και έχει μειωμένη απάντηση στη λήψη φαρμάκων.

Η μορφή αυτή της στηθάγχης είναι χαρακτηριστικό ότι εκλύεται ως αποτέλεσμα πλημμελούς αιμάτωσης του μυοκαρδίου και όχι λόγω αυξημένων αναγκών όπως συμβαίνει στη σταθερή στηθάγχη.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι όταν ένα άτομο εμφανίσει τα συμπτώματα αυτά πρέπει να απευθυνθεί αμέσως στο γιατρό του.
2. Έμφραγμα του μυοκαρδίου χωρίς ανάσπαση του ST διαστήματος (non STEMI):
Το έμφραγμα του μυοκαρδίου που δεν εμφανίζει ανάσπαση του ST διαστήματος στο ηλεκτροκαρδιογράφημα ούτε κύματα Q αντιπροσωπεύει νέκρωση του μυοκαρδίου η οποία όμως δεν αφορά σε όλο το πάχος του τοιχώματος του μυοκαρδίου.

Έχει τα ίδια συμπτώματα με το έμφραγμα του μυοκαρδίου με ανάσπαση του ST διαστήματος και ανιχνεύεται από την ύπαρξη δεικτών μυοκαρδιακής νέκρωσης (τροπονίνης, CK-MB ) στο αίμα.
3. Έμφραγμα του μυοκαρδίου με ανάσπαση του ST διαστήματος στο ηλεκτροκαρδιογράφημα:
Ο πόνος του εμφράγματος είναι πιο έντονος από αυτόν της στηθάγχης. Περιγράφεται σαν σφίξιμο, κάψιμο ή πίεση στο θώρακα κυρίως εντοπιζόμενη πίσω από το στέρνο που συνοδεύεται από αίσθημα επικείμενου θανάτου.

Διαρκεί περισσότερο από 30 λεπτά και δεν υφίεται με την λήψη δισκίων νιτρογλυκερίνης. Μπορεί να αντανακλά και στα δύο άνω άκρα αλλά κυρίως στο αριστερό, στη πλάτη ή στην κάτω γνάθο.

Σε μερικές περιπτώσεις ο πόνος εντοπίζεται στο επιγάστριο και συνοδεύεται από ναυτία και τάση προς έμετο, γεγονός το οποίο μπορεί να οδηγήσει τους ασθενείς να τον αποδώσουν σε έλκος στομάχου.

Ακόμη κυρίως στους διαβητικούς ασθενείς το έμφραγμα μπορεί να επέλθει χωρίς να αισθανθούν κανένα πόνο λόγω της συνυπάρχουσας νευροπάθειας και αυτό είναι γνωστό σαν σιωπηρό έμφραγμα. Για να τεθεί η διάγνωση του εμφράγματος θα πρέπει να ισχύουν 2 από τα παρακάτω:

Tυπικά συμπτώματα μυοκαρδιακής ισχαιμιας.

Ηλεκτροκαρδιογραφικά ευρήματα εμφράγματος

Αυξημένοι βιοχημικοί δείκτες ισχαιμίας, ο κυριότερος από τους οποίους είναι η τροπονίνη.

4. Αιφνίδιος θάνατος: Είναι αποτέλεσμα αρρυθμίας (κοιλιακής μαρμαρυγής ή κοιλιακής ταχυκαρδίας ) που οφείλεται στην ύπαρξη οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου ή μυοκαρδιακής ουλής σαν αποτέλεσμα του εμφράγματος.

Παθοφυσιολογία :

Υπάρχουν δύο μορφές αθηρωματικών πλακών οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν κλινικές εκδηλώσεις προκαλώντας στένωση στις στεφανιαίες αρτηρίες.

Η μια μορφή πλάκας είναι η σταθερή η οποία αποτελείται κυρίως από συνδετικό ιστό και μικρό πυρήνα στο κέντρο της. Η πλάκα αυτή η οποία αναπτύσσεται συνήθως με αργό ρυθμό είναι υπεύθυνη για την εμφάνιση της σταθερής στηθάγχης.

Η δεύτερη μορφή είναι η ασταθής ή ευάλωτη πλάκα η οποία αποτελείται από λεπτή ινώδη κάψα, μεγάλο λιπώδη πυρήνα, αυξημένη συγκέντρωση κυττάρων φλεγμονής και νοεαγγείωση.

Η πλάκα αυτή είναι υπεύθυνη για την εκδήλωση των οξέων καρδιακών συμβαμάτων καθώς μετά από τη ρήξη της λεπτής κάψας επάνω στο σημείο της ρήξης επέρχεται συγκέντρωση αιμοπεταλίων αρχικώς και ακολουθούν η απόφραξη του αγγείου με το σχηματισμό ερυθρού θρόμβου και η μείωση της αιματικής παροχής.

Στην ασταθή στηθάγχη το αγγείο δεν αποφράσσεται πλήρως, ενώ στο έμφραγμα του μυοκαρδίου με ανάσπαση του ST διαστήματος έχουμε πλήρη απόφραξη του αγγείου.
Διαγνωστικές εξετάσεις:
1. Ηλεκτροκαρδιογράφημα: Με το ΗΚΓ ελέγχεται αν ο ασθενής έχει υποστεί έμφραγμα στο παρελθόν ή αν τη στιγμή εκείνη το μυοκάρδιο ισχαιμεί.

Επίσης με το καρδιογράφημα γίνεται έλεγχος για αρρυθμίες ή μεταβολές του δυναμικού των κόλπων και των κοιλιών της καρδιάς.

2. Υπερηχοκαρδιογράφημα: Αξιολογείται η λειτουργία των καρδιακών βαλβίδων καθώς και η λειτουργικότητα της καρδιάς ως αντλία. Επίσης ελέγχεται και η κινητικότητα των τοιχωμάτων της καρδιάς στους ασθενείς εκείνους που έχουν υποστεί έμφραγμα.

3. Δοκιμασία κόπωσης: Κατά τη δοκιμασία αυτή ελέγχεται η λειτουργικότητα του μυοκαρδίου κατά την άσκηση. Με τη μέθοδο αυτή ελέγχεται αν ο πόνος που νιώθει ένας ασθενής στο στήθος προέρχεται από την καρδιά ή έχει άλλη αιτιολογία.

Επίσης χρησιμοποιείται και σαν screening test σε άτομα που δεν έχουν συμπτώματα αλλά παρουσιάζουν αυξημένους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου.

4. Βιοχημικοί δείκτες: Είναι σημαντικοί τόσο για την διάγνωση της μυοκαρδιακής νέκρωσης όσο και για την πρόγνωση.

Η τροπονίνη είναι ο πιο ειδικός δείκτης που αυξάνεται 6 ώρες μετά το οξύ επεισόδιο, εφόσον υπάρχει μυοκαρδιακή νέκρωση. Άλλοι δείκτες είναι η CPK και ιδιαίτερα το κλάσμα της (CK-M ), η SGOT, η SGPT, η LDH και η μυοσφαιρίνη.

5. Στεφανιογραφία: Εφαρμόζεται και διαγνωστικά και θεραπευτικά εφόσον ακολουθεί αγγειοπλαστική.

Στη στεφανιογραφία εισάγεται ένας καθετήρας στη μηριαία αρτηρία και μέσω ενός οδηγού σύρματος φτάνει ως τις στεφανιαίες αρτηρίες. Εκεί με έγχυση σκιαγραφικού διαγράφεται ο αυλός των στεφανιαίων αρτηριών ο οποίος ελέγχεται για τυχόν στενώματα ή αποφράξεις.

6. Αξονική τομογραφία : Είναι μια καινούργια μέθοδος που βοηθάει στην αναίμακτη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου.

Σήμερα εφαρμόζεται η τεχνική των 64 τομών που είναι αρκετά αξιόπιστη για τον αποκλεισμό της στεφανιαίας νόσου αλλά δεν έχει ακόμα την ικανότητα να καθορίζει επακριβώς το βαθμό στένωσης των στεφανιαίων αρτηριών γι 'αυτό και συνίσταται σε ασθενείς χαμηλού κινδύνου για τον αποκλεισμό της στεφανιαίας νόσου παρά για την παρακολούθηση ασθενών αυξημένου κινδύνου για την εμφάνιση της νόσου ή ασθενείς που έχουν ήδη διαγνωσμένη στεφανιαία νόσο.
Θεραπεία: Εξαρτάται από τη σοβαρότητα της νόσου και τα συμπτώματα που προκαλεί.

Συντηρητική

1. Νιτρώδη: Για την αντιμετώπιση του πόνου και για την βελτίωση της παροχής αίματος στη καρδιά.

2. β αδρενεργικοί ανταγωνιστές: Για τη μείωση του καρδιακού ρυθμού, της αρτηριακής πίεσης και των αναγκών του μυοκαρδίου σε οξυγόνο.

3. Αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης: Για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης, τη βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου και την αποφυγή διατάσεως της καρδιάς.

4. Στατίνες: Κυρίως για τη μείωση της χοληστερόλης αλλά και με πλειοτροπική ευεργετική δράση.

5. Αντιαιμοπεταλιακά: Για την αποφυγή δημιουργίας θρόμβων

6. Διουρητικά: Για την μείωση της αρτηριακής πίεσης και της συμφόρησης των πνευμόνων.

7. Αναστολείς των διαύλων ασβεστίου: Ως αγγειοδιασταλτικά για την ελάττωση της αρτηριακής πίεσης.

Επεμβατική

Α) Αγγειοπλαστική με:

Μπαλονάκι

Προσθήκη ενδοαυλικού νάρθηκα : Μετά από μερικό άνοιγμα με μπαλονάκι τοποθετείται στο 90 % των περιπτώσεων stent για καλύτερα μακρόχρονα αποτελέσματα.

Το stent μπορεί να είναι απλό ή να φέρει φάρμακο που εμποδίζει την επαναστένωση. Για την αποφυγή της επαναστένωσης, τουλάχιστον, χρειάζεται διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή.

Β)Χειρουργική αντιμετώπιση (by pass)

Η διαταραχή της σεξουαλικής λειτουργίας

Η διαταραχή της στύσης είναι η επίμονη αδυναμία ενός άνδρα να επιτύχει ή να διατηρήσει επαρκή στύση μέχρι την ολοκλήρωση της σεξουαλικής πράξης. Αποτελεί ένα από τα συχνότερα ψυχοσεξουαλικά προβλήματα που στους άνδρες και έχει σοβαρές επιπτώσεις τόσο στον ψυχισμό τους όσο και στην ποιότητα των διαπροσωπικών τους σχέσεων. Τα σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα φανερώνουν ότι ένας στους δύο άνδρες έχει βιώσει κάποια στιγμή στη ζωή του ένα ή περισσότερα επεισόδια όπου η στύση του δεν ήταν ικανοποιητική. Βέβαια καθώς το σύμπτωμα μπορεί να είναι ή να μην είναι παροδικό, να είναι γενικευμένο ή χρόνιο, ποικίλλει σε σοβαρότητα. Η διαταραχή ξεκινά από τη στιγμή που τα επεισόδια αυτά γίνονται συχνά, επαναλαμβανόμενα και προκαλούν σοβαρά προβλήματα τόσο για τον ίδιο τον πάσχοντα όσο και στις σχέσεις τους με τους άλλους. Η κοινωνική ταύτιση της επαρκούς στύσης με τον ανδρισμό επηρεάζει την αυτοεκτίμηση των ανδρών και μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση του προβλήματος μέσα στον χρόνο. Οργανικές συνιστώσες που σχετίζονται με προβλήματα στον αγγειακό μηχανισμό μπορεί να προδιαθέσουν στην εκδήλωση του προβλήματος.

Οι ψυχολογικοί μηχανισμοί

Οι ψυχολογικοί μηχανισμοί που συνδράμουν στην εκδήλωση του προβλήματος είναι:
το άγχος του άνδρα να καταφέρει να αποδώσει στη σεξουαλική πράξη η ταύτιση της αυτοπεποίθησής του με την ικανότητα για «τέλεια» στύση και επιτυχή σεξουα- λική απόδοση η αίσθηση απειλής που διακατέχει τον ψυχισμό του και η οποία μπορεί να απορρέει από παιδικά του βιώματα όπως είναι π.χ. οι ανεπεξέργαστες ηθικές αναστολές βαθύτερα αισθήματα ανεπάρκειας δυσεπίλυτα προβλήματα και καταπιεσμένα συναισθήματα με τη σύντροφό του εγγενείς δυσκολίες και φόβοι του ατόμου να επενδύσει συναισθηματικά στον άλλον. Ο άνδρας που έχει διαταραχή στύσης νιώθει υπερβολικό άγχος σε κάθε σεξουαλική του συνεύρεση και είναι πιθανόν να προσδοκά την αποτυχία ή να κάνει υπερβολικά αγχώδεις σκέψεις αναφορικά με την ικανότητά του να λειτουργήσει κατά τη σεξουαλική πράξη. Οι σκέψεις αυτές επιτείνουν το άγχος καθώς και το σύμπτωμά του. Κοινή διέξοδος αποτελεί το ποτό, οι καταχρήσεις, η ροπή προς την κατάθλιψη, η απομόνωση και σε ορισμένες περιπτώσεις η αποφυγή της σεξουαλικής πράξης, η οποία όμως χειροτερεύει το πρόβλημα. Σπάνια ένας άνδρας θα επισκεφτεί έναν ειδικό με αφορμή προβλήματα στη στύση του καθώς συνήθως νιώθει ντροπή για το πρόβλημά του και προσπαθεί να το κρύψει ή να το συγκαλύψει με άλλους μηχανισμούς, π.χ. εργάζεται Τεχνικές απαλλαγής

Η θεραπευτική παρέμβαση κρίνεται αναγκαία όταν ένας άνδρας αντιμετωπίζει στυτική δυσλειτουργία. Η ψυχοθεραπεία αποσκοπεί στη συνειδητοποίηση των αιτίων που οδηγούν στη συγκεκριμένη διαταραχή και στην υπόδειξη τεχνικών απαλλαγής από το σύμπτωμά που βιώνει. Η θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας συχνά εναρμονίζεται με τη μείωση της πίεσης για συνουσία και την εξάλειψη μιας καταναγκαστικής ανάγκης για επιτυχή σεξουαλική απόδοση. Σε ορισμένες περιπτώσεις η συμμετοχή της συντρόφου στη θεραπευτική διαδικασία μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, αφ΄ ενός μεν για να μειώσει την ενοχή και την υπευθυνότητα για το πρόβλημα που η ίδια μπορεί να βιώνει, αφ΄ ετέρου για να την κάνει σύμμαχο στις τεχνικές εκείνες θα συμπεριλαμβάνουν και τη δική της συμβολή.

Αρχείο Αναρτήσεων