Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Το χειμώνα αυξάνονται τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια

iΜια μοιραία μορφή εγκεφαλικού είναι πιθανότερο να πλήξει κάποιον το χειμώνα παρά το καλοκαίρι, ανακοίνωσε ομάδα επιστημόνων από το Χονγκ Κονγκ.
Νευρολόγοι εντόπισαν πολύ περισσότερα περιστατικά εγκεφαλικών που προκλήθηκαν από ανευρυσματική υπαραχνοειδή αιμορραγία- δηλαδή ρήξη ανευρύσματος, κατά την οποία γεμίζει με αίμα ο χώρος που περιβάλλει τον εγκέφαλο- το χειμώνα όταν οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες και η ατμοσφαιρική πίεση υψηλότερη.
Η ομάδα από το νοσοκομείο Πρίγκιπας της Ουαλίας, στο Χονγκ Κονγκ, πραγματοποίησαν τη μελέτη τους σε δείγμα 135 ασθενών και σε μια περίοδο τεσσάρων ετών και διαπίστωσαν ότι η πλειονότητα των περιστατικών σημειώθηκε στη διάρκεια του χειμώνα και κυρίως τον Ιανουάριο.
Οι ασθενείς θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή σε συμπτώματα όπως οι ξαφνικοί και ισχυροί πονοκέφαλοι κατά το χειμώνα, ώστε να μειώσουν τον κίνδυνο ενός μοιραίου εγκεφαλικού, προτείνουν οι γιατροί.
Ο νευροχειρουργός Τζορτζ Γουόνγκ, μιλώντας στον κρατικό ραδιοφωνικό σταθμό RTHK, δήλωσε ότι το εγκεφαλικό οδηγεί στο θάνατο έναν στους δύο και πλήττει περισσότερο τους καπνιστές ή εκείνους που έχουν υπέρταση και δεν τη ρυθμίζουν.

http://www.skai.gr/master_story.php?id=118125

Πρόληψη καρδιοπαθειών

3Η ασπιρίνη και οι στατίνες «παρασημοφορούνται» από τους καρδιολόγους, καθώς αποτελούν ασπίδα προστασίας για την καρδιά. Ωστόσο, οι ειδικοί επιμένουν πως το ρητό «ένα χάπι την ημέρα το γιατρό τον κάνει πέρα» δεν αποτελεί πανάκεια, αφού η υγιεινή στάση ζωής είναι ο καλύτερος σύμμαχος της δυνατής καρδιάς.
Οι πρώτοι δύο παράγοντες που ενισχύουν τη καλή λειτουργία της καρδιάς δεν είναι άλλη από την τακτική σωματική άσκηση και την ισορροπημένη διατροφή, κορωνίδα της οποίας έχει αποδειχτεί πως είναι η Μεσογειακή Δίαιτα . «Ο ρόλος της άσκησης είναι πιο επίκαιρος από ποτέ, καθώς αυξάνουν οι παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου που σχετίζονται με τον περιορισμό της φυσικής δραστηριότητας» τόνισε σε συνέντευξη Τύπου με αφορμή τη διοργάνωση του 24ου Διεθνούς Συνεδρίου Κλινικής Καρδιολογίας από 23 έως 25 Απριλίου, ο καθηγητής – διευθυντής του Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας κ. Παύλος Τούτουζας.
Και συνέχισε: «Επιπλέον η υγιεινή διατροφή αλλά και η άσκηση φαίνεται ότι όχι μόνο προλαμβάνουν τα καρδιαγγειακά επεισόδια αλλά βοηθούν και στην αποκατάσταση μετά από οξύ ισχαιμικό επεισόδιο».
Πέραν όμως, από τις καλές συνήθειες που χαρίζουν χρόνια ζωής, ψηλά στη λίστα των συμμάχων της πρόληψης παραμένει και η ασπιρίνη. Όπως υπογράμμισε ο διευθυντής της Καρδιολογικής Κλινικής του νοσοκομείου της Νίκαιας «Άγιος Παντελεήμων» κ. Ευάγγελος Παπαστεριάδης, έχει αποδειχτεί πως η ασπιρίνη μειώνει τα εμφράγματα του μυοκαρδίου στους άντρες.
Η δράση της ωστόσο δεν είναι η ίδια και για τις γυναίκες (!), αφού η προληπτική της αξία για το θηλυκό γένος αφορά κυρίως στα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Πάντως, σε γενικές γραμμές και αφού ληφθούν υπόψιν συγκεκριμένοι παράγοντες που αυξάνουν το κίνδυνο όπως είναι η ηλικία, το σωματικό βάρος, η υπέρταση, και το κάπνισμα ο κανόνας των ειδικών έχει ως εξής: «η ασπιρίνη στις γυναίκες είναι πιο αποτελεσματική σε ηλικίες άνω των 60 ετών, λόγω απώλειας των οιστρογόνων ορμονών».Μάλιστα, μετά τα 60 που ο κίνδυνος του εμφράγματος είναι περίπου 8% η ασπιρίνη ωφελεί και τη γυναικεία καρδιά!
Στη πρώτη σειρά των «όπλων» που χρησιμοποιούν οι καρδιολόγοι στη μάχη της πρόληψης είναι και οι στατίνες, καθώς οι ενδείξεις για τη θετική τους δράση σε ότι αφορά τα καρδιαγγειακά νοσήματα ισχυροποιούνται ολοένα και περισσότερο. Και αυτό γιατί όπως φαίνεται, η οικογένεια των φαρμάκων αυτών έχουν την ιδιότητα να μειώνουν τη κακή χοληστερόλη (LDL) και να αυξάνουν τη καλή (HDL).
Αυτός είναι και ο λόγος που ο καρδιολόγος - πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης Στεφανιαίας Νόσου της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας κ. Δημήτρης Ρίχτερ, επισήμανε πως «ίσως πρέπει να ξεκινάμε τη θεραπεία με στατίνη νωρίς ηλικιακά στα άτομα που τη χρειάζονται, διότι αυτό θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη μείωση των καρδιαγγειακών επεισοδίων στην Ελλάδα – κάτι στο οποίο ελπίζουμε ως καρδιολόγοι, αλλά δυστυχώς δε βλέπουμε στη πράξη».
http://ygeia.tanea.gr/default.asp?pid=8&articleID=6179&ct=1

Τέστ κόπωσης

1 Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της καρδιάς είναι η στεφανιαία νόσος, η ασθένεια δηλαδή που παθαίνουν τα αγγεία λόγω της εναποθέσεως της αθηρωματικής πλάκας. Η τελευταία είναι κάτι σαν την πέτρα των δοντιών, "κολλάει" γύρω από τα τοιχώματα των αγγείων και μειώνει τη ροή το αίματος από και προς την καρδιά. Σιγά-σιγά τα αγγεία "στενεύουν" και η καρδιά δεν παίρνει όσο αίμα χρειάζεται για να εξυπηρετήσει τη λειτουργία του οργανισμού. Και τότε δημιουργείται ο κίνδυνος για έμφραγμα ή για στηθάγχη, η οποία αποτελεί χρόνιο πρόβλημα. Εμφανίζεται με πόνο στο στήθος, για 5-10 λεπτά, όταν ανεβαίνουμε σκάλες, κουβαλάμε βαριά αντικείμενα ή κάνουμε κάποια σωματική προσπάθεια.


Η ΠΡΟΛΗΨΗ ΣΩΖΕΙ
Η αθηρωματική πλάκα δημιουργείται από πολύ νωρίς. Έχει παρατηρηθεί ακόμη και σε νέους 18-20 ετών. Δεν είναι όμως πάντα μοιραία ούτε δημιουργεί σε κάθε περίπτωση προβλήματα. Ωστόσο καλό είναι από καιρό σε καιρό να κάνουμε τις απαραίτητες εξετάσεις, ώστε να προλαβαίνουμε τις δύσκολες καταστάσεις. Όλες οι απαραίτητες πληροφορίες για την κατάσταση των στεφανιαίων αγγείων μας δίνονται από το τεστ κοπώσεως. Ο καρδιολόγος κ. Πέτρος Καλογερόπουλος μας εξηγεί πότε, γιατί και πώς γίνεται αυτή η εξέταση. Η δοκιμασία αυτή μπορεί να διαγνώσει αν υπάρχει νόσος των στεφανιαίων αρτηριών αλλά και σε ποιο βαθμό υπάρχει η ασθένεια, ώστε να εκτιμηθεί η σοβαρότητα της κατάστασης.


ΣΗΜΑΔΙΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
Εάν όταν περπατάμε, ανεβαίνουμε σκάλες, μεταφέρουμε κάποιο βάρος, νιώθουμε:
Πόνο στο στήθος.
Κρίσεις δύσπνοιας
Μουδιάσματα και στα δύο χέρια, συμμετρικά και ταυτόχρονα...
πρέπει να επισκεφτούμε τον καρδιολόγο. Και αυτό γιατί, όταν βρισκόμαστε σε κάποιου είδους σωματική προσπάθεια, η καρδιά χτυπάει πιο γρήγορα, για να στείλει αίμα στους μυς που δουλεύουν αλλά και για να μπορέσει η ίδια να τραφεί όσο χρειάζεται. Αν όμως τα αγγεία είναι "βουλωμένα", τότε η ποσότητα το αίματος που κυκλοφορεί είναι λίγη, ανεπαρκής για την εκτέλεση της προσπάθειας, με αποτέλεσμα να παράγεται ο πόνος.


ΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΗ
Στην περίπτωση που δεν έχουμε συμπτώματα, θα πρέπει να ελέγξουμε:
Αν ανήκουμε σε κάποια ομάδα κινδύνου, όπως για παράδειγμα οι καπνιστές, οι διαβητικοί.
Αν στην οικογένεια υπάρχει κληρονομικότητα για καρδιοπάθειες.
Αν έχουμε υψηλή χοληστερίνη ή υπέρταση.
Τότε θα πρέπει από την 4η δεκαετία της ζωής μας να κάνουμε ένα πρώτο τεστ κοπώσεως. Και αυτό γιατί η στεφανιαία νόσος σχετίζεται με την ηλικία και μετά τα 40 συνδυάζεται με τους παράγοντες κινδύνου.
Μάλιστα, ένας σαραντάρης έχει πιθανότητες 45% να εκδηλώσει στεφανιαία νόσο εάν έχει και τους τέσσερις παράγοντες κινδύνου, δηλαδή υπέρταση, χοληστερίνη, κάπνισμα και κληρονομικότητα.
Όσο για τις γυναίκες, οι ορμόνες τους τις προστατεύουν από τη στεφανιαία νόσο μέχρι την εμμηνόπαυση. Όταν όμως η έμμηνος ρύση σταματήσει φτάνουν ακριβώς στο ίδιο σημείο που βρίσκονται οι άντρες της ίδιας ηλικίας.
Το τεστ κοπώσεως θα πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, διότι τόσος είναι ο χρόνος εγκατάστασης νέων βλαβών στα αγγεία.


ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΟ ΤΕΣΤ
Ένας κυλιόμενος διάδρομος, σαν αυτούς που υπάρχουν στα γυμναστήρια, και μερικά ηλεκτρόδια είναι τα "εργαλεία" των καρδιολόγων για την εκτέλεση της εξέτασης.
Ο εξεταζόμενος βαδίζει στο διάδρομο και κατά την διάρκεια της άσκησης γίνεται μέτρηση της πίεσής του και καταγράφεται η λειτουργία της καρδιάς με ένα καρδιογράφημα.
Ο χρόνος που διαρκεί το τεστ είναι καθορισμένος και εξαρτάται από την ηλικία, το φύλο και τη φυσική κατάσταση του ατόμου. Η εξέταση χωρίζεται σε τέσσερα τρίλεπτα, όπου αυξάνεται η ταχύτητα της βάδισης, αλλά και η κλίση του διαδρόμου.


ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ
Το ιδανικό για μία δοκιμασία κοπώσεως είναι ο εξεταζόμενος να ολοκληρώσει και τα 12 λεπτά της εξέτασης χωρίς συμπτώματα, μόνο με φυσιολογική αύξηση της πίεσης που προκαλείται από τη σωματική προσπάθεια και με μια ταχύπνοια (λαχάνιασμα).
Ικανοποιητικό είναι το τεστ όταν ο εξεταζόμενος "περάσει" και τα 9 λεπτά της δοκιμασίας χωρίς παθολογικές αλλαγές.
Στις παραπάνω περιπτώσεις το τεστ υποδεικνύει ότι το άτομο θα ζήσει για τουλάχιστον δέκα χρόνια ακόμη χωρίς πρόβλημα στα στεφανιαία αγγεία του.
Κατά την διάρκεια το τεστ ο καρδιολόγος κοιτάζει το καρδιογράφημα να μην παρουσιάζει παθολογική εικόνα και η συστολική (μεγάλη) πίεση να μην υπερβεί τα 220 χιλιοστά στήλης υδραργύρου αλλά ούτε και να μειωθεί απότομα. Η απότομη μείωση δεν πρέπει να συμβεί, γιατί σημαίνει ότι η καρδιά δεν πήρε αρκετό αίμα εξαιτίας πιθανής απόφραξης σε κάποιο σημείο των αγγείων. Επίσης, ο παλμός δεν πρέπει να υπερβεί στην καλύτερη περίπτωση τους 180 (220 παλμοί μείον την ηλικία του εξεταζομένου).


ΤΙ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ Η ΕΞΕΤΑΣΗ
Τα αποτελέσματα της εξέτασης δείχνουν αν υπάρχει κάποια στένωση των στεφανιαίων αγγείων εξαιτίας της αθηρωματικής πλάκας, αλλά και σε ποιο βαθμό η στένωση αυτή δημιουργεί πρόβλημα. Σε περίπτωση που πρόκειται για ασθενή με διαγνωσμένη καρδιοπάθεια η διάρκεια της δοκιμασίας κοπώσεως, η ύπαρξη συμπτωμάτων ή όχι και η εικόνα του ηλεκτροκαρδιογραφήματος προσδιορίζουν:
Αν ο ασθενής που πέρασε έμφραγμα ή έχει στηθάγχη θα οδηγηθεί σε κάποια επέμβαση ή θα ακολουθηθεί συντηρητικός τρόπος αντιμετώπισης.


ΚΙ ΑΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ;
Σε περίπτωση που διαγνωστεί στεφανιαία νόσος, μας επισημαίνει ο κ. Καλογερόπουλος, είναι απολύτως απαραίτητη η εφαρμογή όλων εκείνων των συμβουλών που συστήνονται για την πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων, ανεξάρτητα από την αγωγή που θα αποφασίσει ο γιατρός. Δηλαδή είναι απαραίτητη:
Η σωστή διατροφή για μείωση της χοληστερόλης στο αίμα, με τον περιορισμό των λιπαρών τροφών και του κόκκινου κρέατος.
Η αύξηση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών.
Η απώλεια βάρους
Η μείωση της πίεσης.
Η διακοπή του καπνίσματος
Η ρύθμιση του διαβήτη - αν υπάρχει. Η αποφυγή όλων αυτών οδηγούν σε άμεση και ορατή βελτίωση της υγείας.

Αναδημοσίευση από το Περιοδικό ΑΡΜΟΝΙΑ, Τεύχος 17 - Απρίλιος 2001, σελ. 42

Στεφανιαία νόσος: αίτια, μορφές, διάγνωση

Αίτια

Η κυριότερη αιτία της στεφανιαίας νόσου είναι η αθηροσκλήρυνση των στεφανιαίων αρτηριών η οποία ευθύνεται σε ποσοστό περίπου 90%. Κατά την αθηροσκλήρυνση αναπτύσσονται αθηρωματώδεις πλάκες εντός του έσω χιτώνα των αρτηριών. Οι πλάκες αυτές δημιουργούν με την πάροδο του χρόνου στένωση του αυλού του αγγείου. Για την παθογένεια της ενοχοποιούνται διάφοροι παράγοντες όπως μηχανικοί, αιμοδυναμικοί, υπερχοληστεριναιμία, ανοσολογικοί οι οποίοι προκαλούν βλάβη του ενδοθηλίου του αγγείου και έτσι ευνοείται η είσοδος των λιποπρωτεινών και η δημιουργία αθηροσκλήρυνσης.

Οι παράγοντες κινδύνου για αθηροσκλήρυσνση είναι:

  • Υπερχοληστεριναιμία: Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι υπάρχει σημαντική σχέση μεταξύ Στεφανιαίας Νόσου και υψηλών τιμών χοληστερίνης ορού. Ανώτερα φυσιολογικά όρια Ch=200mg%. Επίσης υψηλές τιμές HDL (λιποπρωτείνες υψηλής πυκνότητας) παρέχουν προστασία από αθηροσκλήρυνση. Σε μια μελέτη που έγινε στις Η.Π.Α σε άτομα ηλικίας άνω 40 ετών βρέθηκε ότι για τιμές HDL>45mg/dl η συχνότης στεφανιαίας νόσου ήταν 8%, ενώ για τιμές HDL <25mg/dl η συχνότης της στεφανιαίας νόσου ήταν 18%.

  • Κάπνισμα: Το κάπνισμα ευνοεί την αθηροσκλήρυνση μέσω πολλών μηχανισμών όπως με την ταχυκαρδία που δημιουργεί, το σπασμό των στεφανιαίων, τον κορεσμό του αίματος με μονοξείδιο του άνθρακος (δημιουργία ανθρακυλαιμοσφαιρίνης) και με τη μείωση της HDL.

  • Υπέρταση: (ΑΠ > 140/90mmHg). Η υπέρταση πιθανόν προκαλεί μικροτραυματισμό των αγγείων και ευνοεί την είσοδο των λιπιδίων.

  • Σακχαρώδης Διαβήτης: Προκαλεί διαταραχές των λιπιδίων και έτσι ευνοείται η δημιουργία αθηροσκλήρυνσης.

  • Παχυσαρκία

  • Καθιστική Ζωή

  • Άγχος: Άτομα με Προσωπικότητα τύπου Α, δηλαδή άτομα με έντονη δραστηριότητα είναι πιο επιρρεπή σε στεφανιαία νόσο.

  • Κληρονομικότητα: Φαίνεται ότι υπάρχει κάποια κληρονομική προδιάθεση σε άτομα που πάσχουν από στεφανιαία νόσο.

    Μορφές

    Η στεφανιαία νόσος εκδηλώνεται είτε ως στηθάγχη ή έφραγμα μυοκαρδίου η καρδιακή ανεπάρκεια ή με αιφνίδιο θάνατο (δημιουργείται οξεία ισχαιμία η οποία οδηγεί σε αρρυθμία).

    Η λέξη στηθάγχη ετυμολογείται από τις λέξεις στήθος και αγχόνη, δηλαδή πόνος στο στήθος μαζί με αίσθημα πνιγμονής. Ο πόνος στο στήθος είναι συνήθως οπισθοστερνικός, πολύ δυνατός σε ένταση, αντανακλάται στην πλάτη, στο αριστερό χέρι, στο επιγάστριο, επέρχεται κατά την προσπάθεια, μετά συγκίνηση, θυμό, βαρύ γεύμα, στο ψύχος, κατά την διάρκεια της νύχτας, η διάρκεια του είναι 1’ - 15’ και υποχωρεί σε 1’ - 2’ με την ανάπαυση ή με υπογλώσσια δισκία νιτρογλυκερίνης.

    Ο στηθαγχικός πόνος εκλύεται όταν οι απαιτήσεις του μυοκαρδίου σε Ο2 υπερβαίνουν την προσφορά Ο2 και έτσι δημιουργείται υποξία. Συνήθως η προσφορά Ο2 στο μυοκάρδιο μειώνεται όταν υπάρχει στένωση του αυλού της αρτηρίας (>70% του αυλού) από την αθηροσκλήρυνση. Επίσης στηθάγχη παρατηρείται σε υπερτροφία αριστεράς κοιλίας με ελαττωμένη παροχή όπως σε στένωση αορτής, αποφρακτική μυοκαρδιοπάθεια (επιδείνωση πόνου με υπογλώσσια δισκία νιτρογλυκερίνης), σε αρρυθμίες με ταχυκαρδία, σε αναιμία επι συνυπάρχουσης στεφανιαίας νόσου (μείωση κορεσμού αίματος σε Ο2).

    Μορφές στηθάγχης:

    Σταθερή: Επέρχεται κατά την προσπάθεια και υποχωρεί με την ανάπαυση.

    Ασταθής: Οπισθοστερνικός πόνος >15’ κατά την ηρεμία τις τελευταίες 2 εβδομάδες μη ανακουφιζόμενος με νιτρογλυκερίνη. Η κατάσταση αυτή είναι προεμφραγματική και η θεραπεία της επιτελείται με τον ασθενή νοσηλευόμενο σε μονάδα εντατικής θεραπείας.

    Στηθάγχη από σπασμό στεφανιαίων αρτηρίων (Prinzmetal). Παρατηρείται σε ποσοστό 70% επι προυπάρχουσας αποφράξεως αρτηρίας και ποσοστό 30% επι φυσιολογικών αρτηριών (σε βαρείς καπνιστές).

    Διάγνωση

    Η διάγνωση της στηθάγχης μπορεί να γίνει:

    • Καλή λήψη ιστορικού οι χαρακτήρες πόνου στο στήθος δίνει τη διάγνωση σε ποσοστό 70%.

    • Ηλεκτροκαρδιογράφημα: Βοηθά πολύ στην κρίση της στηθάγχης. 50% των περιπτώσεων είναι φυσιολογικό.

    • Δοκιμασία κοπώσεως: Ανεβάζει το ποσοστό της διάγνωσης στο 80%.

    • Δοκιμασία κοπώσεως με ραδιοισότοπο θάλλιο-201: Ανεβάζει το ποσοστό της διαγνώσεως στο 90%.

    • Στεφανιογραφία (καθετηριασμός): Ελέγχει τις στεφανιαίες αρτηρίες και τη λειτουργικότητα της αριστεράς κοιλίας. Ανεβάζει το ποσοστό της διάγνωσης στο 95%. Σε σύντομο χρονικό διάστημα θα καθιερωθούν αναίμακτες στεφανιογραφίες με αξονικό και μαγνητικό τομογράφο.

    Ο κάθε πόνος στο στήθος δεν είναι κατ’ ανάγκη στηθαγχικός. Μπορεί να οφείλεται σε οισοφαγίτιδα, έλκος, άγχος, σπασμό του οισοφάγου, πόνο μυικής η οστικής προέλευσης.

Εμβόλιο και για την υπέρταση

Εμβόλιο κατά της υπέρτασης δοκιμάζουν οι επιστήμονες. Τα πρώτα αποτελέσματα των κλινικών μελετών δημοσιεύτηκαν πρόσφατα και ήταν θετικά. Δεν υπήρξαν ανεπιθύμητες ενέργειες στους ασθενείς, ενώ αξιολογήθηκε ως σημαντική η διάρκεια πτώσης της αρτηριακής πίεσης.

Τα παραπάνω ανακοίνωσαν χθες ο πρόεδρος της Ελληνικής Αντιϋπερτασικής Εταιρείας επίκουρος καθηγητής Καρδιολογίας κ. Βασίλης Βοττέας και οι καρδιολόγοι κ. Δημήτρης Τσαγκαδόπουλος και Δημήτρης Σταμάτης, με αφορμή το 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης, το οποίο πραγματοποιείται στην Αθήνα.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, πρόκειται για την πρώτη δοκιμή εμβολίου κατά της υπέρτασης σε ανθρώπους. Στόχος ήταν να δημιουργηθούν από τον οργανισμό τους αντισώματα κατά της ορμόνης αγγειοτασίνη 2, η οποία έχει κεντρικό ρόλο στην παθογένεια της υπέρτασης.

Τα αποτελέσματα κρίθηκαν ικανοποιητικά, αλλά υπάρχουν θέματα περαιτέρω ασφάλειας και αποτελεσματικότητας, τα οποία πρέπει να ελεγχθούν εξονυχιστικά πριν αρχίσει να γίνεται μαζικά το εμβόλιο.

Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν την υπέρταση ως μία σοβαρή απειλή, λέγοντας ότι ένας στους τέσσερις ενηλίκους έχει αυξημένες τιμές αρτηριακής πίεσης. Στα πρόθυρα της υπέρτασης -είπαν- βρίσκονται ακόμη και όσοι έχουν «μεγάλη» πίεση 12 έως 14.

Το 25% των ανθρώπων αυτών έχουν «συγκαλυμμένη» υπέρταση, καθώς ηρεμούν όταν ο γιατρός του κάνει τη μέτρηση και οι τιμές πέφτουν. Οταν επιστρέφουν στο σπίτι, όμως, η πίεσή τους ξεπερνά το 15. Το φαινόμενο αυτό είναι το ακριβώς αντίθετο από το λεγόμενο σύνδρομο της «λευκής μπλούζας», στο οποίο ο ασθενής εμφανίζει υπέρταση όταν βλέπει τον γιατρό.

Οι καρδιολόγοι επέστησαν την προσοχή όσων έχουν «τσιμπημένες» τιμές αρτηριακής πίεσης, λέγοντας ότι στο 85% των περιπτώσεων η υπέρταση συνοδεύεται από άλλα προβλήματα υγείας. Το 65% των υπερτασικών -εξήγησαν- έχουν και χοληστερίνη, ενώ το 45% είναι και παχύσαρκοι.

Ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης μπορεί να γίνει με την υιοθέτηση ενός υγιεινού μοντέλου ζωής. Μελέτες έχουν δείξει ότι η σωματική άσκηση, η σωστή διατροφή και η διακοπή του καπνίσματος έχουν ευεργετικό αποτέλεσμα. Στον αντίποδα, η έκθεση στο στρες και στους ατμοσφαιρικούς ρύπους αυξάνει την πίεση.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΟΣ -Έθνος

Η στυτική δυσλειτουργία «δείχνει» στεφανιαία νόσο

Της ΝΤΑΝΙ ΒΕΡΓΟΥ

Μπορεί η στυτική δυσλειτουργία να είναι προάγγελος της στεφανιαίας νόσου; Μπορεί, λένε Ελληνες επιστήμονες που σε μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Α' Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, διαπίστωσαν ότι:

- Η στυτική δυσλειτουργία είναι μια αρκετή συχνή (μέχρι 75% των περιπτώσεων), συνυπάρχουσα με τη στεφανιαία νόσο ασθένεια.
- Ένας στους τέσσερις άνδρες (20-25%) άνω των 40 ετών που εμφανίζουν προβλήματα στη στύση, τα οποία δεν σχετίζονται με ψυχολογικές ή ορμονικές διαταραχές, έχουν αγγειογραφικά τεκμηριωμένη υποκλινική στεφανιαία νόσο (έχουν τη νόσο χωρίς να το γνωρίζουν).
«Το ανδρικό γεννητικό όργανο είναι αγγείο. Έτσι δυσλειτουργεί και όταν το άτομο αντιμετωπίζει καρδιαγγειακά προβλήματα υγείας. Παρατηρείται ότι οι ασθενείς με αγγειοπάθεια παρουσιάζουν σε μεγάλο ποσοστό κάποιου βαθμού προβλήματα στη στύση», επισήμανε ο Χριστόδουλος Στεφανάδης, καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντής της Α' Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, που διοργανώνει το Διεθνές Συνέδριο Καρδιαγγειακής Ιατρικής που πραγματοποιείται 8-9 Απριλίου στην Αθήνα.
«Μπορεί να υπάρχουν κι άλλα συμπτώματα της στεφανιαίας νόσου στους άνδρες αυτούς, όπως είναι η υπέρταση ή η υπερλιπιδαιμία και ο σακχαρώδης διαβήτης. Ωστόσο αναζητούν τη βοήθεια των ειδικών όταν αντιμετωπίσουν προβλήματα με τη στύση», είπε ο λέκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντής του νέου τμήματος Καρδιαγγειακών Παθήσεων και Σεξουαλικής Υγείας της Α' Καρδιολογικής Κλινικής του «Ιπποκρατείου», Χαράλαμπος Βλαχόπουλος.
Στεφανιαία νόσος
«Οι εγχειρήσεις μπαϊ-πας (by pass) θα περιοριστούν στο μέλλον σε πολύ μικρό ποσοστό, αφού θα αντικατασταθούν με τη μη χειρουργική αντιμετώπιση τοποθέτησης stent», ανέφερε ο Χρ. Στεφανάδης.
Το stent (πρόθεση) τοποθετείται, κατευθυνόμενο από ενδοστεφανιαίο υπερηχογράφημα μέσα στο πάσχον στεφανιαίο αγγείο με τη μέθοδο της αγγειοπλαστικής και κρατάει μόνιμα ανοιχτό τον αυλό του πάσχοντος αγγείου.
Τα αποτελέσματα από τη χρήση τα τελευταία χρόνια των νέων μεταλλικών stent για την αντιμετώπιση της στεφανιαίας νόσου -πρώτη αιτία θανάτου στις δυτικές χώρες- είναι σημαντικά, είπε ο Χρ. Στεφανάδης.
«Τα νέα stent απελευθερώνουν φάρμακα, τα οποία αναστέλλουν την επαναστένωση από 20-30%, το πρώτο εξάμηνο στο 8-9%. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα η επαναστένωση πέφτει στο μηδέν».
Σε ασθενείς με πολλαπλές στενώσεις δε, όπως έδειξαν οι τελευταίες κλινικές μελέτες, η αποτελεσματικότητα των νέων stent, έπειτα από ένα χρόνο, είναι η ίδια με αυτή της χειρουργικής επέμβασης μπαϊ-πας.
Τα παραπάνω στοιχεία δίνουν την αισιοδοξία στους επιστήμονες ότι θα αντιμετωπιστούν με παρόμοια αποτελεσματικότητα και ομάδες ασθενών υψηλού κινδύνου για επαναστένωση, όπως οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή με τη νόσο στελέχους.
Εφηβοι
Αλλη μία σημαντική ελληνική μελέτη, τα αποτελέσματα της οποίας θα συζητηθούν στη διάρκεια των εργασιών του συνεδρίου από κορυφαίους Ελληνες και ξένους καρδιολόγους, διαπιστώνει την αύξηση των κρουσμάτων υπέρτασης κυρίως στους εφήβους, αλλά και στους ενήλικες.
Οι υπερτασικοί έφηβοι ανήκουν σε δύο κατηγορίες, εξήγησε ο Γρηγόριος Βυσσούλης, αναπληρωτής καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής της Μονάδας Υπέρτασης στο «Ιπποκράτειο»:
- Σε εκείνους που δεν αθλούνται και τρώνε από ταχυφαγεία (fast-food) και γενικότερα προτιμούν τα έτοιμα φαγητά.
- Σε εκείνους που αθλούνται υπερβολικά, που κάνουν ισομετρική άσκηση (body building) είτε λαμβάνουν είτε δεν λαμβάνουν ουσίες (απαγορευμένες και μη).
Στους ενήλικες η αύξηση των κρουσμάτων υπέρτασης που παρατηρείται στη χώρα μας -πρόσθεσε ο Γρ. Βυσσούλης- οφείλεται κατ' αρχάς διότι το ψάχνουμε περισσότερο (ιατρογενής), καθώς και λόγω της επιδημίας της παχυσαρκίας εξαιτίας των διατροφολογικών επιλογών (βλέπε ταχυφαγεία).
Σημαντικές επιστημονικές ανακοινώσεις θα κάνουν στη διάρκεια του συνεδρίου και οι αναπληρωτές καθηγητές Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ανδρέας Μιχαηλίδης, Χρήστος Πίτσαβος και Κωνσταντίνος Τεντολούρης, της Α' Καρδιολογικής Κλινικής του Ιπποκρατείου Νοσοκομείου, ο Χαράλαμπος Γαωράς, καθηγητής στο Boston University, ο Σερ Μαγκντί Γιακούμπ του Harefield της Βρετανίας, ο Filipo Krea του Καθολικού Πανεπιστημίου Sacred Heart και άλλοι κορυφαίοι επιστήμονες.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 07/04/2005

Το σύνδρομο της καρδιακής ανεπάρκειας

Το σύνδρομο της καρδιακής ανεπάρκειας, που οφείλεται σε διάφορα αίτια, διαγιγνώσκεται κάθε χρόνο σε 20.000 περίπου κατοίκους της χώρας μας, ενώ πρόκειται για το μόνο καρδιολογικό πρόβλημα που αυξάνει σε συχνότητα.
Πρόκειται για ένα σύνδρομο που αφορά όλες τις ηλικίες, ακόμη και παιδιά, ενώ συχνότερα εμφανίζεται στην τρίτη ηλικία. Οσον αφορά τα δύο φύλα, δεν έχουν παρατηρηθεί διαφορές ως προς τη συχνότητα εμφάνισης αλλά ως προς τα αίτια: στις γυναίκες πιο συχνό αίτιο είναι η υπέρταση, ενώ στους άνδρες η στεφανιαία νόσος. Τα παραπάνω επισήμανε χθες ο πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής του 6ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Καρδιακής Ανεπάρκειας, Νικόλαος Εξαδάκτυλος, με αφορμή την έναρξη των εργασιών του συνεδρίου το ερχόμενο Σάββατο στο «Κάραβελ». Το συνέδριο οργανώνεται από την Ελληνική Εταιρεία Μελέτης και Ερευνας της Καρδιακής Ανεπάρκειας σε συνεργασία με το Ελληνικό Κολέγιο Καρδιολογίας και Καρδιοχειρουργικής.
Σήμερα, τόνισε ο κ. Εξαδάκτυλος, το 50% των προσπαθειών της καρδιολογίας παγκοσμίως αφορά τη διάγνωση ή τη θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας, ενώ έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος όσον αφορά τη βελτίωση των συμπτωμάτων της (όπως δύσπνοια και πρήξιμο), με αποτέλεσμα την προσφορά καλύτερης ποιότητας ζωής στους ασθενείς.
Ανάμεσα στις νέες θεραπευτικές μεθόδους είναι η αντιμετώπιση του δισυγχρονισμού της αριστερής κοιλίας, όπου ορισμένα τμήματα συσπώνται με μη ικανοποιητική σειρά. Πλέον οι ειδικοί επιτυγχάνουν αλλαγή της σειράς με διέγερση και σύσπαση μέσω της τοποθέτησης ειδικού βηματοδότη, με πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα, καθώς είναι μεγάλη η βελτίωση των ασθενών σε πολύ προχωρημένο στάδιο, ενώ πιθανότατα επιτυγχάνεται και παράταση της επιβίωσης των ασθενών αυτών. Ο κ. Εξαδάκτυλος επισήμανε ότι υπάρχουν αναστρέψιμες μορφές της καρδιακής ανεπάρκειας, ενώ η θεραπεία μπορεί να επιτευχθεί είτε με χειρουργικές επεμβάσεις είτε με φαρμακευτική αγωγή, αλλά και με τον ηλεκτρικό επανασυγχρονισμό.
Ενθαρρυντικά, όμως, είναι και τα αποτελέσματα από τη χρήση της μηχανικής υποστήριξης της καρδιακής λειτουργίας, της λεγόμενης «τεχνητής καρδιάς», η οποία αρχικά είχε χρησιμοποιηθεί ως «γέφυρα» μέχρι να βρεθεί μόσχευμα για να υποβληθεί ο ασθενής σε μεταμόσχευση καρδιάς.
Τελικά, διαπιστώθηκε ότι οι ευεργετικές επιδράσεις της συσκευής παραμένουν ακόμη και όταν ο ασθενής αποσυνδεθεί από το μηχάνημα, χωρίς να έχει υποβληθεί σε μεταμόσχευση.
Τέλος, η μέθοδος εμφύτευσης κυττάρων του μυοκαρδίου έχει ανοίξει νέους ορίζοντες, καθώς βρέθηκε ότι σε αυτά εμπεριέχονται ουσίες οι οποίες δρουν ευεργετικά στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, ενώ οι ειδικοί προσπαθούν τώρα να τις απομονώσουν.
Στο συνέδριο θα λάβουν μέρος και διακεκριμένοι επιστήμονες από το εξωτερικό, όπως ο καθηγητής Μ. Yacoub, που θα ανακοινώσει τα αποτελέσματα από τη χρήση συσκευών υποβοήθησης της καρδιάς.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 09/02/2005

Άσκηση και στεφανιαία νόσος: Η κίνηση σώζει ζωές

Η στεφανιαία νόσος του μυοκαρδίου αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου στις χώρες του δυτικού κόσμου.

Με δεδομένη τη γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης, στα επόμενα χρόνια αναμένεται ακόμη μεγαλύτερη αύξηση των θανάτων από στεφανιαία νόσο.

Σημαντικό ρόλο στη μείωση της συχνότητας νοσηρότητας και θνητότητας από τη στεφανιαία νόσο παίζει η στρατηγική της πρόληψής της. Μία από τις πιο σημαντικές δράσεις είναι ο περιορισμός των κλασικών προδιαθεσικών παραγόντων κινδύνου όπως το κάπνισμα, η υπερχο-ληστεριναιμία, η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης.

Μεγάλες επιδημιολογικές έρευνες οδήγησαν τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να συμπεριλάβει στους κύριους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου την απουσία οποιασδήποτε μορφής σωματικής δραστηριότητας στην καθημερινή ζωή του σύγχρονου ανθρώπου. Η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας συνοδεύεται από διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης στεφανιαίας νόσου σε σχέση με τα σωματικά δραστήρια άτομα. Αντίθετα, από πολλές κλινικές και πειραματικές μελέτες έχει βρεθεί ότι η συστηματική αερόβια άσκηση προστατεύει σε ικανοποιητικό βαθμό το μυοκάρδιο από την εμφάνιση της ισχαιμικής νόσου με αρκετούς μηχανισμούς. Η σωματική δραστηριότητα προκαλεί τις εξής ευνοϊκές μεταβολές στην καρδιακή λειτουργία:

  • Αυξάνει ή διατηρεί σταθερή την παροχή οξυγόνου στο μυοκάρδιο. Αυτό επιτυγχάνεται με την καθυστέρηση της εξέλιξης της αθηροσκλήρωσης στα στεφανιαία, αφού βελτιώνει
    α) το λιποπρωτεϊνικό προφίλ (αύξηση HDL/LDL),
    β) το μεταβολισμό των υδατανθράκων και ελαττώνει το βαθμό συγκόλλησης των αιμοπεταλίων και την εναπόθεση λίπους στα τοιχώματα των στεφανιαίων αγγείων.
    Επίσης, η σωματική δραστηριότητα έχει βρεθεί ότι αυξάνει την παράπλευρη κυκλοφορία στα στεφανιαία αγγεία και την αιματική ροή στο μυοκάρδιο.
  • Ελαττώνει τις απαιτήσεις του μυοκαρδίου σε οξυγόνο. Αυτό επιτυγχάνεται
    α) με τη μείωση της καρδιακής συχνότητας σε ηρεμία και σε υπομέγιστο έργο,
    β) με τη μείωση της συστολικής και μέσης αρτηριακής πίεσης σε ηρεμία και κυρίως σε υπομέγιστο έργο,
    γ) με μείωση της καρδιακής παροχής και
    δ) με μείωση του επιπέδου των κατεχολαμινών στο πλάσμα τόσο στην ηρεμία όσο και σε υπομέγιστο έργο.
  • Αυξάνεται η λειτουργικότητα του μυοκαρδίου, με την
    α) αύξηση του όγκου παλμού σε ηρεμία σε ελάχιστη και σε έντονη σωματική δραστηριότητα,
    β) αύξηση του κλάσματος εξώθησης σε ηρεμία και σε άσκηση,
    γ) αύξηση της συσταλτικότητας του μυοκαρδίου και
    δ) στη μείωση του μεταφορτίου.

Τέλος, η σωματική δραστηριότητα αυξάνει την ηλεκτρική σταθερότητα του μυοκαρδίου με τη μείωση της ζώνης ισχαιμίας σε ηρεμία και σε δραστηριότητα, με τη μείωση των κατεχολαμινών στο μυοκάρδιο και την αύξηση της οδού της κοιλιακής μαρμαρυγής.

Η συχνότητα, η διάρκεια και η ένταση της σωματικής δραστηριότητας που οδηγούν στη μείωση των εκδηλώσεων της ισχαιμικής νόσου του μυοκαρδίου αποτελούν αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ των ερευνητών. Σύμφωνα με τελευταίες μελέτες, υποστηρίζεται ότι ένα μακροχρόνιο έντονο συστηματικό πρόγραμμα σωματικής δραστηριότητας εμφανίζει ευνοϊκά αποτελέσματα για την υγεία των ατόμων. Από τα δημογραφικά δεδομένα διαπιστώνεται ότι το 60% του ελληνικού πληθυσμού είναι σωματικά μη δραστήριοι. Ένα πρόγραμμα σωματικής δραστηριότητας σε ενήλικα περιλαμβάνει την καθημερινή ενασχόλησή του για τουλάχιστον δέκα (10) λεπτά. Ο τύπος της σωματικής δραστηριότητας δεν φαίνεται να παίζει ρόλο. Σε ασθενή με πιστοποιημένη στεφανιαία νόσο συνιστάται κυρίως η αερόβια δραστηριότητα (άσκηση με ισοτονικού τύπου συστολές των μυών) γιατί οι ισομετρικές (στατικές) ασκήσεις επιβαρύνουν σε μεγαλύτερο βαθμό το καρδιακό έργο. Ακόμα και οι ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών παίζουν σημαντικό ρόλο, αν και έχουν περιορισμούς, γιατί προλαμβάνουν ή αποκαθιστούν τη μυϊκή ατροφία και αδυναμία που χαρακτηρίζουν τους ασθενείς. Έχει βρεθεί επίσης ότι η σωματική δραστηριότητα σε όρθια θέση με συμμετοχή των κάτω άκρων, έχει ευνοϊκότερη επίδραση από τη δραστηριότητα σε καθιστή θέση και τη χρήση των άνω άκρων αφού μειώνει την καρδιακή συχνότητα, την αρτηριακή πίεση και τις απαιτήσεις του μυοκαρδίου σε οξυγόνο.

Παραπάνω αναφέραμε τις θετικές επιπτώσεις της σωματικής δραστηριότητας στο καρδιαγγειακό σύστημα. Παρ' όλα αυτά, η σωματική δραστηριότητα συνοδεύεται και από τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών, από τις οποίες η πιο τραγική είναι ο αιφνίδιος θάνατος. Για το λόγο αυτό η συμμετοχή ενός ενήλικα -και ιδίως σε άνδρες που έχουν προδιαθεσικούς παράγοντες κινδύνου- σε κάποιο πρόγραμμα σωματικής δραστηριότητας πρέπει να επιτρέπεται μετά από σοβαρό ιατρικό έλεγχο για αποφυγή τέτοιων δυσάρεστων περιστατικών.

Γενικά για τη στεφανιαία νόσο

Η στεφανιαία νόσος (Σ.Ν.) αποτελεί τη συχνότερη αιτία θανάτου και νοσηλείας στο σύγχρονο δυτικό κόσμο.Τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα αποτελεί η εξάπλωση της νόσου σε άτομα νεαρής ηλικίας και κυρίως μεταξύ 30-40 ετών.Βασικός παθογενετικός παράγοντας είναι η ανάπτυξη αθηρωματικής πλάκας στον αυλό των στεφανιαίων αγγείων και η δημιουργία στένωσης αυτών.
Εντόπιση
Πιο συχνά προσβάλλεται η δεξιά στεφανιαία αρτηρία, ακολουθεί ο αριστερός πρόσθιος κατιών κλάδος και τέλος η περισπώμενη αρτηρία. Σε ποσοστό 10-20% των ασθενών με στεφανιαία νόσο συμμετέχει και το στέλεχος της αριστερής στεφανιαίας αρτηρίας.
Προδιαθεσικοί παράγοντες
1. Υπερλιπιδαιμία.
2. Αρτηριακή υπέρταση
3. Κάπνισμα.
4. Σακχαρώδης διαβήτης
5. Προσωπικότητα τύπου Α
6. Κληρονομικότητα
Συχνότητα
Η Σ.Ν. δεν είναι συχνή σε άτομα ηλικίας 30-40 ετών αν και τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει αύξηση επιπολασμού και επίπτωσης.
Σε άτομα ηλικίας 40-50 ετών είναι συχνότερη στους άνδρες (άνδρες / γυναίκες : 10/1)
Στην ηλικία των 50-60 ετών η σχέση άνδρες / γυναίκες γίνεται 2/1, ενώ από την ηλικία των 60 ετών και άνω η συχνότητα εμφάνισης ανάμεσα στα δύο φύλα σχεδόν εξισώνεται.
Κλινική εικόνα
Η στεφανιαία νόσος εκδηλώνεται με τη μορφή στηθάγχης, δηλαδή ως οπισθοστερνικό άλγος που εμφανίζεται μετά από κόπωση, ψυχική ένταση, πλούσιο γεύμα, ή πολύωρη έκθεση στον ήλιο. Ο πόνος ακτινοβολεί προς τον τράχηλο, το αριστερό άνω άκρο και τη μεσοωμοπλάτιο χώρα. Η μορφή αυτή της στηθάγχης καλείται σταθερή. Όταν η στηθάγχη εκδηλώνεται στην ηρεμία καλείται ασταθής στηθάγχη. Ασταθής χαρακτηρίζεται και η μετεμφραγματική στηθάγχη που εμφανίζεται εντός 4 εβδομάδων από ένα οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου. Επίσης η Σ.Ν. μπορεί να εκδηλωθεί ως έμφραγμα, ή με αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια, δύσπνοια.
Διαγνωστικές εξετάσεις
Η.Κ.Γ. : Μπορεί να είναι φυσιολογικό παρόλο που υπάρχει Σ.Ν. Μπορεί να υπάρχουν ευρήματα συμβατά με έμφραγμα μυοκαρδίου, αρρυθμίες ή διαταραχές επαναπόλωσης.
Δοκιμασία κοπώσεως:απλό ή σε συνδυασμό με θάλλιο.
Βιοχημικές εξετάσεις:έλεγχος χοληστερίνης, τριγλυκεριδίων και σακχάρου αίματος.
Υπερηχογράφημα καρδιάς:ελέγχονται η κινητικότητα των κοιλιακών τοιχωμάτων, η μορφολογία των βαλβίδων, η ύπαρξη ανευρύσματος στην αριστερά κοιλία, ακινητικές ή υποκινητικές περιοχές του μυοκαρδίου.
Στεφανιογραφία:ελέγχονται οι βλάβες στις στεφανιαίες αρτηρίες. Ταυτόχρονα γίνεται και αριστερά κοιλιογραφία, με την οποία εκτιμάται το μέγεθος της αριστεράς κοιλίας, η ύπαρξη ανευρύσματος της αριστεράς κοιλίας, η λειτουργικότητα της μιτροειδούς βαλβίδας και τέλος η κινητικότητα των τοιχωμάτων της αριστεράς κοιλίας.
Αντιμετώπιση της στεφανιαίας νόσου
Η Σ.Ν. αντιμετωπίζεται είτε φαρμακευτικά, είτε χειρουργικά ή με διαδερμική στεφανιαία αγγειοπλαστική (PTCA).
Φαρμακευτική αντιμετώπιση
Χορήγηση νιτρώδων, ανταγωνιστών των διαύλων ασβεστίου, β-αναστολέων και συμπληρωματικά χορηγείται ασπιρίνη.
Με την φαρμακευτική αγωγή αντιμετωπίζεται η σταθερή στηθάγχη. Είναι επίσης αποτελεσματική και στην ασταθή στηθάγχη την οποία μετατρέπει σε σταθερή. Μετά την σταθεροποίηση της κατάστασης ακολουθεί η στεφανιογραφία και αναλόγως των ευρημάτων αποφασίζεται το είδος της αντιμετώπισης.
Στεφανιαία αγγειοπλαστική-διαδερμική (PTCA)
Αποτελεί θεραπευτική, μη εγχειρητική μέθοδο αντιμετώπισηςτης Σ.Ν., με αποτελεσματικότητα που πλησιάζει το 90% σε επιλεγμένα κέντρα.
Ενδείξεις
  • Στεφανιαία νόσος ενός αγγείου
  • Σταθερή στηθάγχη
  • Στεφανιαία νόσος πολλών αγγείων, με πιθανότητα επιτυχίας το 60% σε ειδικά κέντρα
  • Ασταθή στηθάγχη, σε ειδικά κέντρα, υπό καρδιοχειρουργική επίβλεψη και υποστήριξη
Επιπλοκές
  • Διαχωρισμός: μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή μυοκαρδιακή ισχαιμία και να απαιτηθεί επείγουσα αορτοστεφανιαία παράκαμψη
  • Εμβολή σε περιφερικότερα τμήματα του αγγείου
  • Απόφραξη κλάδων που ξεκινούν από το σημείο της στένωσης
  • Διάτρηση ή ρήξη στεφανιαίας αρτηρίας και να απαιτηθεί επείγουσα αορτοστεφανιαία παράκαμψη
  • Επαναστένωση
Χειρουργική αντιμετώπιση-αορτοστεφανιαία παράκαμψη (CABG)
Ενδείξεις
  • Νόσος στελέχους ή στομίου της αριστεράς στεφανιαίας αρτηρίας (ΑΣΑ)
  • Νόσος 2 ή 3 αγγείων και συνοδό δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας
  • Κεντρική στένωση του πρόσθιου κατιόντα κλάδου της ΑΣΑ
  • Ασταθής στηθάγχη και νόσος 2 ή 3 αγγείων και χαμηλό κλάσμα εξώθησης της αριστεράς κοιλίας
  • Νόσος 2 ή 3 αγγείων με συνοδό στηθάγχη ανθεκτική στη φαρμακευτική αγωγή
  • Σ.Ν. και μηχανική επιπλοκή οξέος εμφράγματος μυοκαρδίου (Ο.Ε.Μ.)
  • Σ.Ν. και αρρυθμίες ισχαιμικής αιτιολογίας
  • Ο.Ε.Μ.
  • Ανεπιτυχής PTCA
Αντενδείξεις
  • Όταν δεν υπάρχει βιώσιμο μυοκάρδιο κατά τον σπινθηρογραφικό έλεγχο με θάλλιο
  • Όταν η στηθάγχη οφείλεται σε σπασμό των στεφανιαίων αρτηριών (τύπου Printzmental)
  • Δεξιά καρδιακή κάμψη
  • Συνυπάρχον κακόηθες νεόπλασμα με βραχύ προσδόκιμο επιβίωσης.
Μοσχεύματα που χρησιμοποιούνται για την επαναιμάτωση του μυοκαρδίου είναι η αριστερά μαστική αρτηρία (LIMA), η δεξιά μαστική αρτηρία, η γαστροεπιπλοϊκή αρτηρία, η κερκιδική αρτηρία και η μείζονα σαφηνής φλέβα.
Απώτερη επιβίωση ασθενών μετά από CABG
1 μήνας 96,5%
1 χρόνος 95%
5 χρόνια 88%
10 χρόνια 75%
15 χρόνια 60%
Ποσοστό επανεγχειρήσεων για Σ.Ν.
5ετία 5%
10ετία 11%
15ετία 17%

Ευεργετικές επιδράσεις στην καρδιά του καφέ

Ευεργετικές επιδράσεις στην καρδιά φαίνεται ότι έχει η κατανάλωση καφέ, με μέτρο φαίνεται, σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης CARDIO 2000 της Α’ Καρδιολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Όπως προκύπτει από την μελέτη, η μέτρια κατανάλωση καφέ κάθε τύπου (1-2 κούπες των 100 ml) συνδεόταν με 31% μείωση του στεφανιαίου κινδύνου, ενώ η αυξημένη κατανάλωση καφέ (περισσότερες από 3 κούπες) μπορούσε να οδηγήσει μέχρι και σε πενταπλάσια αύξηση του κινδύνου εκδήλωσης καρδιοαγγειακής νόσου.

Ωστόσο, όπως αναφέρει ο αναπληρωτής καθηγητής καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Χρήστος Πίτσαβος, η σχέση κατανάλωσης καφέ και στεφανιαίας νόσου απασχόλησε και διάφορες μελέτες του εξωτερικού με διιστάμενα αποτελέσματα.

Σύμφωνα με ένα άλλο κομμάτι της μελέτης CARDIO2000, που αφορά τις διατροφικές συνήθειες του πληθυσμού ακόμα και η μέτρια ημερήσια κατανάλωση φρούτων και λαχανικών φάνηκε να έχει ευεργετικές επιδράσεις στην καρδιά.

Αν και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά κατανάλωση 5 τουλάχιστον φρούτων ημερησίως, η μελέτη CARDIO2000 έδειξε ότι οι ευεργετικές επιδράσεις των φρούτων και των λαχανικών, ιδιαίτερα των λαχανικών με πράσινα φύλλα και των φρούτων που είναι πλούσια σε βιταμίνη C, δρα προστατευτικά έναντι της στεφανιαίας νόσου ακόμα και όταν καταναλώνονται τρεις μερίδες φρούτων ή και λαχανικών ανά ημέρα, όριο το οποίο είναι εφικτό από την πλειοψηφία του πληθυσμού

φαίνεται ότι έχει η κατανάλωση καφέ, με μέτρο φαίνεται, σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης CARDIO 2000 της Α’ Καρδιολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Όπως προκύπτει από την μελέτη, η μέτρια κατανάλωση καφέ κάθε τύπου (1-2 κούπες των 100 ml) συνδεόταν με 31% μείωση του στεφανιαίου κινδύνου, ενώ η αυξημένη κατανάλωση καφέ (περισσότερες από 3 κούπες) μπορούσε να οδηγήσει μέχρι και σε πενταπλάσια αύξηση του κινδύνου εκδήλωσης καρδιοαγγειακής νόσου.

Ωστόσο, όπως αναφέρει ο αναπληρωτής καθηγητής καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Χρήστος Πίτσαβος, η σχέση κατανάλωσης καφέ και στεφανιαίας νόσου απασχόλησε και διάφορες μελέτες του εξωτερικού με διιστάμενα αποτελέσματα.

Σύμφωνα με ένα άλλο κομμάτι της μελέτης CARDIO2000, που αφορά τις διατροφικές συνήθειες του πληθυσμού ακόμα και η μέτρια ημερήσια κατανάλωση φρούτων και λαχανικών φάνηκε να έχει ευεργετικές επιδράσεις στην καρδιά.

Αν και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά κατανάλωση 5 τουλάχιστον φρούτων ημερησίως, η μελέτη CARDIO2000 έδειξε ότι οι ευεργετικές επιδράσεις των φρούτων και των λαχανικών, ιδιαίτερα των λαχανικών με πράσινα φύλλα και των φρούτων που είναι πλούσια σε βιταμίνη C, δρα προστατευτικά έναντι της στεφανιαίας νόσου ακόμα και όταν καταναλώνονται τρεις μερίδες φρούτων ή και λαχανικών ανά ημέρα, όριο το οποίο είναι εφικτό από την πλειοψηφία του πληθυσμού

Άσκηση σε υγιείς και καρδιοπαθείς

Όλο και περισσότερο, λοιπόν, αναγνωρίζεται στις ημέρες μας η αξία της άσκησης ως μέσου σωματικής και πνευματικής ευεξίας αλλά και ως μέσου πρόληψης και αποκατάστασης των καρδιοπαθειών.

Μέχρι ποια ηλικία μπορώ να ασκούμαι;
Δεν υπάρχει όριο. Σε λαούς που αριθμούν πολλά «υπεραιωνόβια» μέλη έχει παρατηρηθεί ότι αυτοί ασκούνται σωματικά και πνευματικά μέχρι τα βαθιά γεράματα.
Ποιος τύπος άσκησης θεωρείται καλύτερος για την καρδιά;
Γενικά δεν υπάρχει κανόνας. Στην καρδιά μας «αρέσει» ό,τι αρέσει και σε εμάς. Δηλαδή, ανάλογα με το πού έχει κλίση ο καθένας μας είναι καλό να καλλιεργεί αυτό τον τύπο άσκησης διότι θα είναι πιο συνεπής να τον εκτελεί μακροχρόνια και έτσι να απολαμβάνει τα οφέλη που απορρέουν από τη χρόνια άσκηση. Ωστόσο, γενικά το βάδισμα, επειδή είναι συνυφασμένο με την ανθρώπινη φύση ως πιο φυσική άσκηση, ταιριάζει σε όλους τους ανθρώπους και μπορεί να γίνεται καθημερινά χωρίς ιδιαίτερη προετοιμασία. Επίσης, καλύτερες για το καρδιαγγειακό θεωρούνται οι «αερόβιες» ασκήσεις, όπως βάδισμα, κολύμπι (αποφυγή κακώσεων μυών και αρθρώσεων), τρέξιμο (jogging), ποδηλασία κ.λπ.
Πόσο συχνά να ασκούμαι και με πόση διάρκεια κάθε φορά;
Ιδανικά τουλάχιστον 3-4 φορές εβδομαδιαίως από 30 τουλάχιστον λεπτά. Ο χρόνος αυτός είναι απαραίτητος ώστε κάποιος να αποκτήσει την απαραίτητη (και πολυπόθητη) φυσική κατάσταση αλλά και για να «κάψει» τα περιττά λίπη.
Πότε και πώς μπορώ να ξεκινήσω άσκηση ύστερα από ένα έμφραγμα ή από το «μπαλονάκι» ;
Συνήθως η απάντηση δεν γίνεται να δοθεί μονολεκτικά. Ανάλογα με τον συγκεκριμένο ασθενή, ο θεράπων ιατρός θα κρίνει τον χρόνο και τον βαθμό κινητοποίησης. Γενικά όμως το βάδισμα είναι η προτιμητέα άσκηση ύστερα από ένα οξύ στεφανιαίο επεισόδιο διότι δεν χρειάζεται κάποια εξάσκηση και μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας. Ξεκινά αρχικά (την πρώτη εβδομάδα) εντός της οικίας του ασθενούς και ένα ή δύο τετράγωνα γύρω από αυτήν. Γίνεται αρχικά σε 10λεπτα διαστήματα, πρωί και απόγευμα, κατόπιν 15λεπτα (αύξηση ανά εβδομάδα). Μετά τον πρώτο μήνα από το έμφραγμα μπορεί να γίνεται 3-5 φορές εβδομαδιαίως με διάρκεια πάνω από 30 λεπτά. Είναι αυτονόητο πως στο ανωτέρω διάστημα κάθε άσκηση διακόπτεται αμέσως επί εμφανίσεως θωρακικού άλγους, δυσφορίας κ.λπ. και ζητείται επειγόντως ιατρική συμβουλή. Μετά τον 3ο μήνα, ο ασθενής προοδευτικά μπορεί να επανέλθει στην προηγούμενη «φυσιολογική ζωή» και στον τύπο άσκησης που έκανε και προ του εμφράγματος.
Ποια ώρα της ημέρας είναι κατάλληλη για άσκηση;
Αυτό καθορίζεται κυρίως από τις εποχές του έτους. Ασκηση στις έξι η ώρα το πρωί τον χειμώνα μπορεί και να είναι επικίνδυνη λόγω ψύχους, ενώ την ίδια ώρα το καλοκαίρι είναι μάλλον ευχάριστο λόγω συνθηκών - ζέστης ή ακόμη και καύσωνα τις υπόλοιπες ώρες. Γενικά αποφεύγουμε την άσκηση σε ακραίες θερμοκρασίες, χρησιμοποιούμε κατάλληλα ρούχα ανάλογα με την εποχή και φροντίζουμε πάντα την ενυδάτωσή μας με νερό, ισοτονικά διαλύματα ηλεκτρολυτών, φρούτα μετά το πέρας της άσκησης ή και κατά τη διάρκεια αυτής εάν είναι πολύωρη. Οπωσδήποτε, όμως, φροντίζουμε το κυριότερο: να ξεκινούμε προοδευτικά την άσκηση κάνοντας την περίφημη προθέρμανση και τις λεγόμενες διατάσεις μυών (πριν και μετά την άσκηση) προς αποφυγήν μυϊκών κακώσεων.
Είμαι 40 ετών, παχύσαρκος, καπνιστής και θέλω να ξεκινήσω πρόγραμμα συστηματικής άσκησης αλλά φοβάμαι. Τι πρέπει να κάνω;
Καταρχήν πλήρη καρδιολογικό έλεγχο. Ηλεκτροκαρδιογράφημα, υπερηχογράφημα (triplex) καρδιάς, δοκιμασία κόπωσης και πλήρη βιοχημικό, λιπιδαιμικό έλεγχο. Το πιο σημαντικό είναι όμως το ότι μπήκες στη διαδικασία να αναρωτηθείς πού σε οδηγεί μια καθιστική ζωή, γεμάτη στρες, κακή διατροφή και κάπνισμα. Λένε πως «η αρχή του γύρου της Γης ξεκινά με ένα βήμα», και αυτό για σένα μόλις έγινε. Δεν είναι δυνατόν βέβαια να γυμνάζεσαι καπνίζοντας, τρώγοντας και πίνοντας οτιδήποτε. Η συνολική λοιπόν αλλαγή του τρόπου ζωής είναι αυτή που εξασφαλίζει μια καλή υγεία και αυξάνει το προσδόκιμο επιβίωσης και μειώνει τη νοσηρότητα.
Τελικά, γιατί να αθλούμαι; Τι θα κερδίσω;
Διότι έτσι ζεις περισσότερα και καλύτερα χρόνια και δεν υποφέρεις από τις σύγχρονες εκφυλιστικές ασθένειες του «πολιτισμένου-ανεπτυγμένου κόσμου»: τα καρδιαγγειακά που θερίζουν σε μέσης αλλά δυστυχώς και σε μικρής ηλικίας ανθρώπους. Πράγματι, η άσκηση αυξάνει τη διάρκεια και την ποιότητα ζωής, μειώνοντας τη θνητότητα (έως και 43%) και νοσηρότητα αυτών που ασκούνται συστηματικά και χρόνια (έως και 31% μείωση εισαγωγών στο νοσοκομείο σε ηλικιωμένους που βάδιζαν 4 ώρες ή περισσότερο την εβδομάδα). Αυτό έχει αποδειχθεί από έγκυρες επιστημονικές μελέτες και υπάρχουν διάφοροι μηχανισμοί με τους οποίους γίνεται αυτό: Συντελεί στον έλεγχο του σωματικού βάρους, βελτιώνει τον μεταβολισμό των λιπών και των υδατανθράκων (μειώνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης μεταβολικού συνδρόμου), βελτιώνει τη λειτουργία του ενδοθηλίου των αγγείων, δημιουργεί παράπλευρη κυκλοφορία, βοηθάει στον έλεγχο της υπέρτασης, δημιουργεί ψυχική ευφορία μειώνοντας το στρες και την κατάθλιψη, βελτιώνει τη λειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος (αντιαρρυθμική δράση), μειώνει την πιθανότητα θρομβώσεων (αρτηριακών και φλεβικών) και γενικά μειώνει τον κίνδυνο επανεμφράγματος έπειτα από έμφραγμα μυοκαρδίου, την ολική θνητότητα (20-43% ποσοστό μείωσης θνητότητας) καθώς και την καρδιαγγειακή.
Είναι ωφέλιμη η άσκηση σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια;
Σαφώς, πέραν πάσης αμφιβολίας έχει καταδειχθεί πως η άσκηση (χαμηλής έντασης) είναι ωφέλιμη και σε αυτή την κατηγορία των ασθενών, κυρίως όμως όσον αφορά την ποιότητα ζωής και την ικανότητα άσκησης, όχι όμως όσον αφορά τη μείωση της θνητότητας.
Βοηθάει η άσκηση στην απώλεια βάρους, την αλλαγή των διαιτητικών συνηθειών αλλά και στη διακοπή καπνίσματος;
Οπωσδήποτε υπάρχει μια αμφίδρομη σχέση μεταξύ των ανωτέρω συνηθειών. Δηλαδή κάποιος που ασκείται συνήθως προσέχει τη διατροφή του και δεν καπνίζει. Επίσης, είναι γνωστό πως οι περισσότερες δίαιτες αδυνατίσματος έχουν πρόσκαιρα αποτελέσματα όταν δεν συνδυάζονται με προγράμματα γυμναστικής. Ακόμη η συστηματική άσκηση μειώνει την όρεξη και κυρίως τη «βουλιμία». Ενας συστηματικά αθλούμενος αντιμετωπίζει το σώμα του σαν ένα καλό, καινούργιο αυτοκίνητο, πού όπως όλοι μας, το προσέχει και βάζει την καλύτερη βενζίνη και τα καλύτερα λάδια.
Κάνοντας συστηματική γυμναστική μπορώ κάποια στιγμή να διακόψω τα υπολιπιδαιμικά ή αντιυπερτασικά φάρμακα;
Δυστυχώς η απάντηση εδώ δεν είναι καταφατική. Εάν η υπερλιπιδαιμία είναι «οργανική» όπως λέγεται, δηλαδή ομόζυγη ή ετερόζυγη οικογενής υπερλιπιδαιμία, τότε σχεδόν δεν διακόπτουμε ποτέ την αγωγή μας. Οσον αφορά την υπέρταση, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Δηλαδή περισσότερη πιθανότητα έχει να διακόψει τα φάρμακα ένας ασθενής που χάνει 20 περιττά κιλά, έτρωγε πολύ αλάτι με το φαγητό του, κατανάλωνε αλκοόλ σε βαθμό κατάχρησης παρά ένας αδύνατος, μη καπνιστής υπερτασικός. Ωστόσο, όλοι οι ανωτέρω ασθενείς ασκούμενοι συστηματικά θα μειώσουν τον αριθμό και τη δοσολογία των λαμβανομένων φαρμάκων και θα μειώσουν την πιθανότητα αύξησης αυτών με την πάροδο του χρόνου.
Είμαι διαβητικός, μπορώ να αθλούμαι;
Σαφέστατα ναι, υπό την προϋπόθεση των συστάσεων όσον αφορά τη φαρμακευτική αγωγή από τον θεράποντα ενδοκρινολόγο. Μελέτες ετών έχουν δείξει 35-45% μείωση της καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας σε διαβητικούς που ασκούνται συστηματικά, καθώς και 60% μείωση των μικροαγγειακών επιπλοκών του διαβήτη, όπως νεφροπάθειας, αμφιβληστροειδοπάθειας, νευροπάθειας του αυτόνομου νευρικού συστήματος κ.λπ. Επίσης, η συστηματική άσκηση προλαμβάνει και καθυστερεί την εμφάνιση διαβήτη σε άτομα με προδιάθεση στη νόσο, ενώ σαφώς βελτιώνει τον γλυκαιμικό έλεγχο των διαβητικών.
Ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν κατά την άσκηση;
Ενώ η άσκηση μειώνει μακροχρόνια την καρδιαγγειακή θνητότητα, υπάρχει ένας μικρός κίνδυνος κατά την διάρκεια αυτής, όπως οξέος εμφράγματος μυοκαρδίου (3,4 περιστατικά ανά εκατομμύριο ασθενείς-ώρες σε προγράμματα αποκατάστασης καρδιοπαθών) και σπανιότερα αιφνιδίου θανάτου (1,4 περιστατικά ανά εκατομμύριο ασθενών/ώρες στα ίδια προγράμματα). Ολοι μας έχουμε ακούσει ή διαβάσει για περιστατικά αιφνίδιων θανάτων ακόμη και εν ενεργεία αθλητών. Τα περιστατικά αυτά είναι ιδιαίτερα σπάνια, αλλά λόγω της βαρύτητας των οικογενειακών και κοινωνικών επιπτώσεών τους θορυβούν εύλογα το κοινωνικό σύνολο. Τα πιο συχνά αίτια αιφνίδιου θανάτου στους νέους είναι οι μυοκαρδιοπάθειες, με κύριο εκπρόσωπο την υπερτροφική, καθώς και οι μυοκαρδίτιδες και άλλα σπανιότερα συγγενή σύνδρομα. Στους μεγαλύτερους ανθρώπους η πιο συχνή αιτία είναι η στεφανιαία νόσος
Αποτελεί μεγάλο και παλαιό θέμα επιστημονικής συζήτησης μεταξύ των καρδιολόγων παγκοσμίως η αποτροπή και πρόληψη των περιστατικών αυτών. Εκείνο που πρέπει να τονίσουμε είναι πως με πλήρη και τακτικό καρδιολογικό έλεγχο (που περιλαμβάνει ηλεκτροκαρδιογράφημα, triplex καρδιάς και δοκιμασία κόπωσης σε μεγαλύτερους) αλλά και σωστή αξιολόγηση τυχόν ιστορικού αιφνιδίων θανάτων στην οικογένεια είναι δυνατόν να αποτραπεί η πλειονότητα αυτών των δυσμενών συμβάντων.
Επίσης είναι πολύ σημαντικό οι προσφάτου ενάρξεως ασκούμενοι για 3-6 μήνες να αθλούνται προοδευτικά και προσεκτικά και να μην υπερβάλλουν των δυνάμεών τους διότι η ακινησία - κακή φυσική κατάσταση ετών δεν είναι δυνατόν να ανατραπεί σε μικρότερο χρονικό διάστημα.
Συμπερασματικά, η συστηματική άσκηση έχει δεκάδες ευεργετικές επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισμό. Στις σημερινές σύγχρονες συνθήκες ζωής, όπως υπερχρησιμοποίηση του αυτοκινήτου ως μέσου μετακίνησης, καθιστική ζωή «του καναπέ μπροστά σε μια τηλεόραση», γρήγορο και πρόχειρο φαγητό από ταχυφαγεία (fast food), υπερκαταναλωτισμός, πρέπει όλοι να αφυπνισθούμε αλλάζοντας προσανατολισμό προς έναν πιο φυσιολογικό τρόπο ζωής, μέσα στον οποίο η συστηματική άσκηση κατέχει δεσπόζουσα θέση.
Εκτός όμως από όλα τα επιστημονικά επιχειρήματα υπέρ της άσκησης η άθληση είναι ο πιο σύντομος δρόμος για επιστροφή στην παιδική ηλικία, σε σύντομες χρονικές περιόδους ανάπαυλας και ξενοιασιάς που όλοι μας έχουμε τόσο ανάγκη.

Με υπέρταση το 4,4% των μαθητών

Τα παραπάνω ανέφεραν χθες ο καθηγητής Καρδιολογίας κ. Χριστόδουλος Στεφανάδης και οι καρδιολόγοι κ. Μανώλης Βαβουρανάκης και Χαράλαμπος Βλαχόπουλος, με αφορμή το Διεθνές Συνέδριο Καρδιαγγειακής Ιατρικής, το οποίο πραγματοποιείται αύριο και μεθαύριο στην Αθήνα.

Οι επιστήμονες τόνισαν ότι το 22% των νέων που μετρήθηκαν είχαν παραπάνω από το φυσιολογικό βάρος. Τα ευρήματα -είπαν- προκαλούν ανησυχία, καθώς οι παράγοντες κινδύνου και η υπέρταση σε αυτή την ηλικιακή ομάδα είναι πιο συχνή απ όσο αναμενόταν. Σε συνθήκες αυξημένου κινδύνου, όμως, ζουν και οι ενήλικοι. Μελέτη της Α Πανεπιστημιακής κλινικής του Πανεπιστημίου της Αθήνας έδειξε ότι ακόμη και ένα απλό αριθμητικό τεστ μπορεί να αυξήσει το στρες.

Οι επιστήμονες κάλεσαν μία ομάδα εθελοντών να αφαιρούν τον αριθμό 7 από έναν τετραψήφιο αριθμό.

Η άσκηση διήρκεσε τρία λεπτά και στο διάστημα αυτό διαπιστώθηκε ότι σκλήρυναν τα αγγεία των συμμετεχόντων για τουλάχιστον μία ώρα μετά το τεστ. Ανάλογη επιβάρυνση στα αγγεία προκάλεσε και η παρακολούθηση μίας πολεμικής ταινίας επί 20 λεπτά, ενώ το αντίθετο αποτέλεσμα είχε η παρακολούθηση κωμωδίας.

Σύμφωνα με τους καρδιολόγους, ο κίνδυνος για εκδήλωση εμφράγματος μπορεί να αυξηθεί έως 30% από στρες στον εργασιακό χώρο, χαμηλή κοινωνική και οικονομική κατάσταση και χρόνια φόρτιση.

Το άγχος στον εργασιακό χώρο -εξήγησαν- είναι ό,τι χειρότερο για την καρδιά και τα αγγεία. Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο έως και 50%, αν ο εργαζόμενος έχει υψηλές προσδοκίες και εργάζεται πολλές ώρες, χωρίς να αναγνωρίζεται η προσπάθειά του από τους προϊσταμένους τους.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΟΣ, ΕΘΝΟΣ

Το νερό σταματά την παχυσαρκία

Η τοποθέτηση ψυκτρών στα σχολεία, η διανομή μπουκαλιών με νερό στις σχολικές αίθουσες και τα μαθήματα για τα οφέλη που παρέχει στην υγεία το νερό μπορεί να μειώσουν σημαντικά τις πιθανότητες των παιδιών να αποκτήσουν περιττά κιλά, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Το εύρημα, που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Pediatrics», προκύψει από ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα το οποίο εφαρμόστηκε σε 32 γερμανικά σχολεία. Ερευνητές ζύγισαν σχεδόν 3.000 παιδιά της Β' και Γ' τάξης του Δημοτικού και τους πήραν συνεντεύξεις για την κατανάλωση ροφημάτων.
Στα σχολεία τους τοποθετήθηκαν ψύκτες, ενώ οι ερευνητές έδωσαν σε όλα τα παιδιά από ένα μπουκάλι για να το γεμίζουν κάθε πρωί με νερό. Επιπλέον, εκπαίδευσαν τους δασκάλους τους σε θέματα διατροφής, δίνοντας έμφαση στα οφέλη του νερού, ώστε να ενημερώσουν σχετικά τους μικρούς μαθητές τους.
Κατά την έναρξη της μελέτης δεν υπήρχαν διαφορές στη συχνότητα των υπέρβαρων παιδιών σε σύγκριση με τα υπόλοιπα γερμανικά σχολεία. Μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, όμως, τα παιδιά που πήγαιναν στα σχολεία στα οποία εφαρμοζόταν το πρόγραμμα, είχαν 30% λιγότερες πιθανότητες να είναι υπέρβαρα.
Το γιατί συνέβη αυτό δεν είναι γνωστό. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, δεν υπήρξαν σημαντικές αλλαγές στα κιλά των παιδιών ή στην κατανάλωση αναψυκτικών με ζάχαρη, ενώ υπήρξε ελαφρά μείωση στην κατανάλωση φρουτοχυμών και θερμίδων.
Η μικρή αυτή βελτίωση, όμως, πιθανότατα αποδείχθηκε πολύτιμη για τα παιδιά που βρίσκονταν στο όριο να γίνουν υπέρβαρα ή παχύσαρκα, βοηθώντας τα να διατηρήσουν σταθερό το βάρος τους.
Επειδή τα παιδιά έχουν αναπτυσσόμενο οργανισμό, στόχος των ερευνητών δεν ήταν το πρόγραμμά τους να τα βοηθήσει να αδυνατίσουν, αλλά να επιβραδύνει τον ρυθμό αύξησης του σωματικού βάρους τους - και ως φαίνεται, τον πέτυχαν απολύτως.

Πηγή : ΤΑ ΝΕΑ Ένθετο Υγεία

Πρόληψη του εμφράγματος

Η ανίχνευση των επικίνδυνων αθηρωματικών πλακών μέσω της οπτικής συνεκτικής τομογραφίας αλλά και η αντιμετώπισή τους με βιοαποδομούμενα στεντ που απελευθερώνουν την ουσία μπεβασιζουμάμπη υπόσχονται πολλά για τη θεραπεία της στεφανιαίας νόσου.
Η τοποθέτηση των ενδοστεφανιαίων προθέσεων (στεντ) στο εσωτερικό της αρτηρίας κατά την αγγειοπλαστική οδηγεί στη διάνοιξη της στενωμένης περιοχής και στην αποκατάσταση της φυσιολογικής ροής του αίματος χωρίς χειρουργείο και νοσηλεία, με αποτέλεσμα την εξαφάνιση των συμπτωμάτων.
Η χρήση όμως των στεντ σχετίζεται με κάποιες επιπλοκές. Οι βασικότερες από αυτές είναι η εκ νέου στένωση του αυλού της αρτηρίας (γνωστή ως επαναστένωση) και η αιφνίδια απόφραξη της αρτηρίας, λόγω της δημιουργίας θρόμβου στον αυλό της. Τα αρχικού τύπου μεταλλικά στεντ, που χρησιμοποιούνταν μέχρι τις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας, παρουσίαζαν σημαντικό ποσοστό επαναστένωσης (έως και 25-30% στο πρώτο εξάμηνο). Μάλιστα σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη το ποσοστό της επαναστένωσης έφθανε και 40%.
«Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίστηκε σε μεγάλο βαθμό με την ανάπτυξη νέου τύπου στεντ, τα οποία είναι επενδεδυμένα με φαρμακευτική ουσία που εμποδίζει τον υπέρμετρο πολλαπλασιασμό των κυττάρων στο εσωτερικό του τοιχώματος της αρτηρίας, επιτυγχάνοντας σημαντική αναστολή της επαναστένωσης σε ποσοστό 5-10%», εξηγεί ο καθηγητής Καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Χριστόδουλος Στεφανάδης. «Η όψιμη θρόμβωση, η θρόμβωση δηλαδή του στεντ μετά το πρώτο έτος της επέμβασης, αποτελεί μια επιπλοκή που σχετίζεται με τη χρήση των επενδεδυμένων με φάρμακο στεντ».
Η επιπλοκή
Το ποσοστό της όψιμης αυτής θρόμβωσης (η οποία έχει θνητότητα 40-50%) αυξάνεται κατά 0,5% κάθε έτος συγκριτικά με τα μεταλλικά στεντ. Για την αντιμετώπιση αυτής της επιπλοκής χορηγείται ο συνδυασμός αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων (ασπιρίνης και κλοπιδογρέλης) τουλάχιστον ένα έτος μετά την εμφύτευση του επικεκαλυμμένου στεντ. Για να μειωθεί ο κίνδυνος θρόμβωσης, η έρευνα εστιάστηκε τόσο στη βελτίωση του σχεδιασμού των στεντ όσο και στη χρήση νεώτερων φαρμακευτικών ουσιών για την επικάλυψή τους.
Η εμφάνιση οξέων στεφανιαίων επεισοδίων _ όπως είναι το έμφραγμα του μυοκαρδίου και η ασταθής στηθάγχη _ έχει βρεθεί από μελέτες ότι σχετίζεται άμεσα με την παρουσία επικίνδυνων αθηρωματικών πλακών στο τοίχωμα της στεφανιαίας αρτηρίας. «Νεώτερες μελέτες έδειξαν ότι οι επικίνδυνες αθηρωματικές πλάκες έχουν αυξημένη ανάπτυξη νέων αγγείων», λέει ο καρδιολόγος της Α' Πανεπιστημιακής Κλινικής κ. Κωνσταντίνος Τούτουζας.
«Τα νέα αυτά αγγεία που δημιουργούνται (vasa vasorum) τροφοδοτούν την αθηρωματική πλάκα με φλεγμονώδη στοιχεία και την καθιστούν πιο ευάλωτη στη ρήξη και επομένως στην πρόκληση οξέος εμφράγματος. Τα νέα αγγεία στις αθηρωματικές πλάκες αυξάνονται κατά 50-60 φορές σε σχέση με το φυσιολογικό αγγειακό τοίχωμα, ιδιαίτερα σε νέους ασθενείς με αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης».
Στην Α' Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών δημιουργήθηκε και εξελίχθηκε πρόσφατα ένας νέος τύπος στεντ, που επενδύεται με τη φαρμακευτική ουσία μπεβασιζουμάμπη (bevacizumab), η οποία αναστέλλει τη δημιουργία νεοαγγείων, με ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Η φαρμακευτική αυτή ουσία ήδη χρησιμοποιείται σε ασθενείς με καρκίνο του νεφρού, του παχέος εντέρου και του μαστού με πολύ καλά αποτελέσματα.
Η φαρμακευτική ουσία
«Στην καρδιολογία χρησιμοποιήθηκε πρώτα σε πειραματικά μοντέλα στα οποία φάνηκε ότι ήταν ασφαλής η εμφύτευση στεντ που απελευθερώνουν μπεβασιζουμάμπη», επισημαίνει ο κ. Στεφανάδης. «Μάλιστα τα νέα αγγεία μειώθηκαν σημαντικότατα με την ουσία αυτή στο αγγειακό τοίχωμα και στην αθηρωματική πλάκα. Κατόπιν, έγινε εμφύτευση του νέου αυτού στεντ σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο, με πολύ ικανοποιητικά αποτελέσματα. Διαπιστώθηκε ότι δεν προκαλεί επαναστένωση ούτε και θρόμβωση, τουλάχιστον στον αρχικό περιορισμένο αριθμό ασθενών που μελετήθηκαν».
Όπως παρουσιάστηκε στο Διεθνές Συνέδριο του Αμερικανικού Κολεγίου Καρδιολογίας στο Ορλάντο των ΗΠΑ, τα αποτελέσματα αυτά διατηρούνται και στα δύο έτη. «Επιπλέον, με τη χρήση ενδοστεφανιαίου υπερηχογραφήματος φαίνεται ότι η ουσία αυτή έχει πολύ μικρό ποσοστό επαναστένωσης (2-3%), όπως όλα τα νέα στεντ, ενώ παράλληλα μειώνει σε πολύ μεγάλο βαθμό τα νεοαγγεία», υπογραμμίζει ο κ. Τούτουζας. «Με αυτό τον τρόπο διατηρεί την αθηρωματική πλάκα σταθερή και με τη σωστή χρήση πιθανώς στο μέλλον να είναι ένας τρόπος για την πρόληψη των εμφραγμάτων».
Στο Συνέδριο παρουσιάστηκαν και τα νέας γενιάς στεντ, που απελευθερώνουν την ουσία μπεβασιζουμάμπη. Σε αυτά τα στεντ, η ουσία σταθεροποιείται πάνω σε αυτά με ένα νέο πολυμερές, το οποίο αποδομείται (είναι βιοαπορροφούμενο) έπειτα από λίγες εβδομάδες. Το πλεονέκτημα αυτού του πολυμερούς είναι ότι δεν προκαλεί φλεγμονώδεις αντιδράσεις στο αγγείο και έτσι θεωρητικά δεν θα χρειάζεται η μακρόχρονη χορήγηση ασπιρίνης και κλοπιδογρέλης.
«Οι πρώτες πειραματικές μελέτες για τα νέα στεντ ήταν πολύ ενθαρρυντικές, γιατί έδειξαν ότι το πολυμερές εξαφανίζεται και έτσι το στεντ καλύπτεται πλήρως από νέα ενδοθηλιακά κύτταρα», σχολιάζει ο κ. Τούτουζας. «Για την εκτίμηση της ενδοθηλιοποίησης χρησιμοποιήθηκε μια νέα μέθοδος, η οπτική συνεκτική τομογραφία, η οποία έχει την καλύτερη διακριτική ικανότητα από όλες τις προηγούμενες απεικονιστικές μεθόδους για την εκτίμηση του αρτηριακού τοιχώματος. Στην Α' Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική χρησιμοποιείται η οπτική συνεκτική τομογραφία για την εκτίμηση των αθηρωματικών πλακών με μεγάλη επιτυχία».
Βέβαια χρειάζονται μεγάλες μελέτες για τη χρήση των νέων ευρημάτων στην καθημερινή ιατρική πράξη.
Βελτίωση στη διάγνωση
Μια νέα εξέταση, το στρες έκο, αποτελεί σήμερα την πιο αξιόπιστη μέθοδο εκτίμησης της καρδιάς. Πρέπει, όμως, να γίνεται σε νοσοκομείο με κατάλληλη υποδομή και ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό.
Η στεφανιαία νόσος ολοένα και αυξάνεται παγκοσμίως _ και στη χώρα μας. Τα καρδιαγγειακά επεισόδια, μεταξύ των οποίων το έμφραγμα του μυοκαρδίου, αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στις ευρωπαϊκές χώρες και στην Ελλάδα. Έτσι, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου είναι πραγματικά θέμα ζωής και θανάτου.
«Η σύγχρονη ιατρική σήμερα, κατά συνέπεια και η σύγχρονη καρδιολογία, απαιτεί τον προσδιορισμό και την εφαρμογή διαγνωστικών τεχνικών στη διάγνωση και την πρόγνωση οποιασδήποτε νόσου με ασφαλείς μεθόδους, που παράλληλα να χαρακτηρίζονται από υψηλή διαγνωστική ακρίβεια» εξηγεί η λέκτωρ Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Κωνσταντίνα Αγγέλη. «Υπό αυτό το πρίσμα, η σύγχρονη διαγνωστική καρδιολογική προσέγγιση του ασθενούς δεν βασίζεται πλέον αποκλειστικά στην κλινική εξέταση και στο ηλεκτροκαρδιογράφημα _ είτε κατά την ηρεμία είτε κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας κόπωσης _ αλλά κυρίως σε δεδομένα που προκύπτουν με την εφαρμογή απεικονιστικών τεχνικών».
«Συνεπώς, σήμερα, προσεγγίζοντας έναν ασθενή δεν βασιζόμαστε μόνο στην κλινική εξέταση και στο ηλεκτροκαρδιογράφημα στην ηρεμία ή και στις μεταβολές του κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας κόπωσης αλλά και σε δεδομένα που προκύπτουν με την εφαρμογή των απεικονιστικών τεχνικών» τονίζει η κ. Αγγέλη. «Η δυναμική υπερηχογραφία και οι ραδιοϊσοτοπικές τεχνικές (σπινθηρογράφημα με θάλλιο ή τεχνήτιο) είναι λειτουργικές δοκιμασίες και μας δίνουν πληροφορίες για την ισχαιμία και τη βιωσιμότητα του μυοκαρδίου. Η μαγνητική τομογραφία εφαρμόζεται κυρίως για την εκτίμηση της έκτασης της ουλής στην εμφραγματική περιοχή. Η αξονική στεφανιογραφία αποτελεί νεώτερη τεχνική, η οποία μελλοντικά θα μπορεί να εφαρμοσθεί για την εκτίμηση της στένωσης των στεφανιαίων αγγείων».
Χωρίς ακτινοβολία
Η δυναμική υπερηχογραφία (stress echo) έχει ιδιαίτερα υψηλή διαγνωστική αξία. «Επιπλέον είναι πλήρως ασφαλής, δεδομένου ότι ο ασθενής δεν λαμβάνει ακτινοβολία, έχει δηλαδή μηδενικό βιολογικό κόστος» επισημαίνει η κ. Αγγέλη. «Την τελευταία δεκαετία, τόσο οι τεχνολογικές εξελίξεις όσο και η εφαρμογή νέων υπερηχογραφικών τεχνικών έχουν προσαυξήσει σημαντικά τη διαγνωστική αξία της μεθόδου».
Πρακτικά, η δυναμική υπερηχογραφία (stress echo) είναι υπερηχογράφημα καρδιάς κατά τη διάρκεια κόπωσης, η οποία προκαλείται είτε με φυσική άσκηση (με τάπητα ή ύπτιο ποδήλατο) είτε φαρμακευτικά (με χορήγηση ειδικών φαρμάκων ενδοφλέβια). «Η χορήγηση των παραγόντων αντίθεσης (contrast echo) προσφέρει τη δυνατότητα επιπλέον αναλυτικότερης εκτίμησης της μυοκαρδιακής αιμάτωσης» περιγράφει η κ. Αγγέλη. «Διενεργείται και γνωματεύεται αποκλειστικά από ομάδα καρδιολόγων, οι οποίοι γνωρίζουν με λεπτομέρεια το ιστορικό του κάθε εξεταζομένου. Απαιτείται καλά οργανωμένο υπερηχογραφικό εργαστήριο με ειδικά εκπαιδευμένο και έμπειρο επιστημονικό προσωπικό».
«Αποτελεί την πλέον αξιόπιστη μέθοδο για διερεύνηση στεφανιαίας νόσου», υπογραμμίζει η κ. Αγγέλη. «Κατά τη διάρκειά της απεικονίζεται όχι μόνο το μυοκαρδιακό τοίχωμα, αλλά και όλες οι δομές της καρδιάς, καθώς και η λειτουργικότητα των βαλβίδων, γεγονός που προσφέρει στον καρδιολόγο μία συνολική εικόνα του καρδιαγγειακού συστήματος. Πρόκειται, λοιπόν, για μία μέθοδο που έχει καταξιωθεί ως σημαντικότατο και πολύπλευρο εργαλείο της διάγνωσης και εκτίμησης της στεφανιαίας νόσου».
Στην Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών, ο αριθμός των εξετασθέντων με αυτήν τη μέθοδο ανέρχεται σε περίπου 60.000. Ενδεικτικά της εμπειρίας της Κλινικής αποτελούν οι πολυπληθείς ανακοινώσεις σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια, καθώς και οι δημοσιεύσεις σε έγκριτα διεθνή περιοδικά.
«Η δυναμική υπερηχογραφία με τη χρήση και των παραγόντων αντίθεσης (stress - contrast echo) θεωρείται μία μέθοδος πλήρους καρδιολογικής εκτίμησης, με εξαιρετικές πληροφορίες για τους ασθενείς» λέει η κ. Αγγέλη. «Η ευρεία εφαρμογή της δυναμικής υπερηχογραφίας και οι μοναδικές πληροφορίες που συλλέγονται συνολικά για το καρδιαγγειακό σύστημα καθιστούν την εξέταση το πλέον χρήσιμο εργαλείο για τον σύγχρονο καρδιολόγο».
Σε ποιους συνιστάται
Το στρες έκο ενδείκνυται στις εξής περιπτώσεις:
-Σε ασθενείς μετρίου ή σοβαρού κινδύνου εμφάνισης στεφανιαίας νόσου.
-Σε ασθενείς με κινητικά προβλήματα, που δε μπορούν να υποβληθούν σε κλασική δοκιμασία κόπωσης, στα πλαίσια προεγχειρητικού ελέγχου πριν από μεγάλα εξωκαρδιακά χειρουργεία.
-Σε ασθενείς που εμφανίζουν ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές ή που φέρουν βηματοδότη.
-Σε ασθενείς με γνωστή στεφανιαία νόσο (με αγγειοπλαστική ή bypass) για τακτικό έλεγχο, επειδή δεν εκθέτει τον εξεταζόμενο σε ιονίζουσα ακτινοβολία.
Οι νέες μέθοδοι
Οι μη επεμβατικές απεικονιστικές μέθοδοι, οι οποίες χρησιμοποιούνται στην καθημερινή κλινική πράξη, είναι σήμερα:
-H δυναμική υπερηχογραφία (stress echo)
-To σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου
-H μαγνητική τομογραφία
-H αξονική στεφανιογραφία.
Η ιδανική διατροφή για την προστασία της καρδιάς
Οι κατευθυντήριες οδηγίες για την προστασία της καρδιάς, ειδικά σε ασθενείς με προδιαθεσικούς παράγοντες ή σε υπάρχον καρδιολογικό πρόβλημα όπως συμβουλεύει ο καθηγητής κ. Στεφανάδης συμπυκνώνονται στα παρακάτω:
* Μείωση κορεσμένων λιπαρών (ζωικών) σε λιγότερο από 7-10% των συνολικών προσλαμβανόμενων θερμίδων.
* Αποφυγή trans λιπαρών οξέων (υδρογονωμένων λιπών).
* Αύξηση μονοακόρεστων και πολυακόρεστων ελαίων σε 25% περίπου του συνολικού ποσοστού των προσλαμβανόμενων θερμίδων (ειδικά, στην Ελλάδα, με την παραδοσιακή διατροφή, δεν υπάρχει πρόβλημα έως και το 30-40% του προσλαμβανόμενου λίπους να προέρχεται από το ελαιόλαδο, που είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα).
* Μείωση διατροφικής χοληστερόλης σε λιγότερο από 200-300 mg/ημερησίως.
* Αύξηση πρόσληψης φρούτων και λαχανικών.
* Προτίμηση στους σύνθετους υδατάνθρακες (π.χ. μαύρο ψωμί).
* Μείωση της πρόσληψης άλατος και της υπερβολικής πρόσληψης αλκοόλ.
«Εκτός από τις διατροφικές οδηγίες, υπενθυμίζουμε την τακτική σωματική δραστηριότητα», τονίζει ο κ. Στεφανάδης. «Οι διατροφικές οδηγίες είναι σημαντικές στα άτομα αυτά ως δευτερογενής πρόληψη, γιατί τα επίπεδα των κορεσμένων λιπαρών οξέων σχετίζονται και με την πρόοδο της αθηρωμάτωσης, κυρίως στους άνδρες».
Ελαιόλαδο: το φυσικό φάρμακο για τις αρτηρίες
Το λάδι της ελιάς βελτιώνει τη λειτουργικότητα των αγγείων και ελαττώνει την οξείδωση και τη φλεγμονή των αρτηριών, που οδηγούν σε καρδιακό έμφραγμα. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε η «Μελέτη του Ελαιολάδου», που εκπονήθηκε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και προκαταρκτικά αποτελέσματά της ανακοινώθηκαν στο Διεθνές Συνέδριο του Αμερικανικού Κολεγίου Καρδιολογίας.
Επειδή η κατανάλωση διαφορετικών τύπων ελαίων επιδρά με διαφορετικό τρόπο στην εμφάνιση των καρδιαγγειακών επεισοδίων, στόχος αυτής της μελέτης ήταν να διερευνηθεί ο ακριβής ρόλος και μηχανισμός δράσης του καλαμποκέλαιου, του ηλιελαίου, του ιχθυέλαιου, του σογιέλαιου και του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου στην ενδοθηλιακή λειτουργία, την οξείδωση και τη φλεγμονή των αρτηριών. Στην Α' Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών _ υπό την επίβλεψη του καθηγητή κ. Στεφανάδη _ ο αναπληρωτής καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηγνών Δ. Δημήτρης Τούσουλης, με τους συνεργάτες του Ν. Παπαγεωργίου και Χ. Αντωνιάδη, μελέτησαν την οξεία χορήγηση ελαιολάδου σε υγιείς εθελοντές.
«Εκτιμήθηκε η επίδραση του ελαιολάδου σε σημαντικές παραμέτρους της αγγειακής λειτουργίας, καθώς επίσης και στην οξείδωση και φλεγμονή που εμπλέκονται στην αθηρογένεση», λέει ο κ. Τούσουλης. «Η μελέτη των αποτελεσμάτων έδειξε ότι αυτοί που έλαβαν το ελαιόλαδο σε εφάπαξ μέτρια ποσότητα, παρουσίασαν βελτίωση της λειτουργικότητας των αγγείων και ελάττωση της οξείδωσης και της φλεγμονής. Τα προκαταρκτικά αυτά αποτελέσματα δείχνουν την προστατευτική δράση του ελαιολάδου στα αγγεία, ασκώντας με αυτό τον τρόπο δράση έναντι της αθηροσκλήρυνσης».
Η δυσλειτουργία του ενδοθηλίου, όπως και η φλεγμονή του ενδοθηλίου, αποτελούν βασικό παράγοντα στη στεφανιαία νόσο. Πολύ λίγες μελέτες έχουν ασχοληθεί με τη μακροπρόθεσμη επίδραση του ελαιολάδου στα αγγεία. Σε μελέτη που διεξήχθη στην Ισπανία, 180 ασθενείς που διατρέφονταν με μεσογειακή διατροφή στην οποία κύριο συστατικό ήταν το ελαιόλαδο, είχαν _ ύστερα από δύο χρόνια παρακολούθησης _ καλύτερη ενδοθηλιακή λειτουργία και χαμηλότερους δείκτες φλεγμονής.
«Στην καλύτερη λειτουργικότητα των αγγείων μπορεί να επιδρούν τόσο τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, όσο και τα αντιοξειδωτικά, που σε μεγαλύτερη ποσότητα περιέχονται στο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο», εξηγεί ο κ. Τούσουλης. «Επιπλέον, το ελαιόλαδο διαθέτει αντιθρομβωτικές ιδιότητες. Η πολυφαινόλη υδροξυτυροσόλη, που βρίσκεται σε αφθονία στο παρθένο ελαιόλαδο, αναστέλλει την in vitro συσσώρευση αιμοπεταλίων στο ανθρώπινο αίμα, ενώ η μεταγευματική αύξηση παραγόντων της πήξης μειώνεται με πρόσληψη ελαιολάδου σε σχέση με τα κορεσμένα λίπη».
Τo συνιστά το FDA
Σε ποια στοιχεία στηρίχθηκε η «Μελέτη του ελαιολάδου»; «Το ''παρθένο'' και το 'εξαιρετικά παρθένο' ελαιόλαδο, εκτός από την περιεκτικότητα σε μονοακόρεστα λιπίδια, είναι πλούσιο σε φαινόλες, που διαθέτουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες, βιταμίνη Ε και καροτένια», λέει η παθολόγος, λέκτωρ Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, που συμμετείχε στη μελέτη. «Αποτελεί πεδίο εντατικής έρευνας η σχέση του ελαιολάδου με: τη στεφανιαία νόσο, την υπέρταση, την υπερλιπιδαιμία, τη δυσλειτουργία του ενδοθηλίου, τη θρόμβωση, φλεγμονώδεις παράγοντες, το μεταβολικό σύνδρομο, τον καρκίνο, την άνοια και την κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία, γιατί κατ’αρχάς υπάρχουν ενθαρρυντικά στοιχεία για τη προληπτική δράση του ελαιολάδου στα νοσήματα αυτά».
Το ελαιόλαδο, που παράγεται σε διάφορες περιοχές στην Ελλάδα, έχει ως επί το πλείστον άριστα ποιοτικά χαρακτηριστικά, όπως χαμηλή οξύτητα και άριστα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά. Η υψηλή ηλιοφάνεια και το ξηρό κλίμα της χώρας μας ευνοεί την παραγωγή ελαιολάδου υψηλής ποιότητας και μεγάλης διατροφικής αξίας.
Το 2004, το FDA (Federal Drug Administation) στις ΗΠΑ επέτρεψε την καταγραφή (health claim) «για τα οφέλη ως προς τον κίνδυνο εμφάνισης στεφανιαίας νόσου, όταν καταναλώνονται 23g ελαιολάδου καθημερινά, λόγω της μεγάλης περιεκτικότητάς του σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα. Αντίστοιχα, όταν επιβεβαιωθεί θετική συσχέτιση άλλων μικροσυστατικών του ελαιολάδου (εκτός του μονοακορέστου λιπαρού οξέος) με τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης στεφανιαίας νόσου, θα υπάρχει η δυνατότητα περισσότερων ή πιο αναλυτικών καταγραφών (health claims) σχετικά με την υγεία», επισημαίνει η κ. Ψαλτοπούλου.
Πηγή : ΤΑ ΝΕΑ Ένθετο Υγεία

Ιδανική διατροφή για καρδιοπαθείς


Κάντε κλικ πάνω στην εικόνα για να διαβάσετε το κείμενο

Νόσος Νάξου: Ένα επιστημονικό μυθιστόρημα

Η Νάξος, το μικρό αιγαιοπελαγίτικο νησί, ετοιμάζεται να κάνει ένα μεγάλο δώρο στον κόσμο: το γονίδιο της νόσου Νάξος. Η οποία μπορεί μεν να είναι συχνότερη στο νησί, αλλά η σχέση της με άλλες μυοκαρδιοπάθειες της δεξιάς κοιλίας ανοίγει τον δρόμο για τη ριζική αντιμετώπιση των ασθενειών αυτών, οι οποίες σκοτώνουν επιλεκτικά αθλούμενους νέους...


«Το Βήμα», με αφορμή την επικείμενη δημοσίευση του άρθρου που περιγράφει την ανακάλυψη του γονιδίου στην επιστημονική επιθεώρηση «Lancet», ταξίδεψε στη Νάξο για να γνωρίσει τον άνθρωπο που κρύβεται πίσω από αυτήν: τον κ. Νίκο Πρωτονοτάριο. Ταυτόχρονα έγινε μάρτυρας ανθρώπινων ιστοριών, οι οποίες αποδεικνύουν ότι η ιατρική μπορεί ακόμη να κάνει θαύματα.

Διαβάστε μια επιστημονική ιστορία η οποία διαθέτει όλα τα στοιχεία μυθιστορήματος και, το σημαντικότερο, διαθέτει «happy end».

«Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της κλινικής καρδιολογίας όπου η πιθανότητα να εφαρμοστεί η γενετική στην αντιμετώπιση μιας μυοκαρδιοπάθειας είναι περισσότερο από ορατή, είναι χειροπιαστή». Την παραπάνω δήλωση έκανε στο «Βήμα» ο κ. William McKenna, διευθυντής της Καρδιολογικής Κλινικής στη St George's Medical School του Λονδίνου, κατά τη διάρκεια του πρόσφατου συνεδρίου κλινικής καρδιολογίας το οποίο οργάνωσε το Ελληνικό Ιδρυμα Καρδιολογίας (ΕΛ.Ι.ΚΑΡ.) στην Αθήνα. Ο βρετανός επιστήμονας αναφερόταν στις δυνατότητες οι οποίες ανοίγονται μετά την ανακάλυψη και ταυτοποίηση του γονιδίου το οποίο προκαλεί τη νόσο Νάξος, μια κληρονομική μυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας η οποία απαντάται με μεγαλύτερη συχνότητα στα νησιά του Αιγαίου.

Ολα άρχισαν το 1985, όταν ο κ. Νίκος Πρωτονοτάριος επέστρεψε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Νάξο, για να υπηρετήσει τη θητεία του ως αγροτικός γιατρός. Σύντομα δύο περιστατικά μυοκαρδιοπαθειών της δεξιάς κοιλίας τα οποία δεν ενέπιπταν σε καμιά καταγεγραμμένη νόσο έφθασαν στο αγροτικό ιατρείο που είχε στήσει στο Φιλώτι.

Τα περιστατικά αυτά, αποτέλεσαν για τον νεαρό γιατρό και την επίσης γιατρό σύζυγό του κυρία Ανταλένα Τσατσοπούλου την αρχή ενός ταξιδιού επιστημονικού, ιστορικού και πάνω απ' όλα ανθρώπινου. Το ζευγάρι περιέγραψε τη νόσο στην επιθεώρηση «British Heart Journal».

Το γεγονός αυτό έγινε αφορμή για να αρχίσει ένα διεθνές ενδιαφέρον από βρετανούς, γάλλους και ιταλούς επιστήμονες.

Βλέπετε, αν και η νόσος Νάξος δεν είναι παρά μία από τις επτά κληρονομικές μυοκαρδιοπάθειες της δεξιάς κοιλίας, οι ασθένειες αυτές ευθύνονται για πολλούς από τους αιφνιδίους θανάτους των νέων κάτω των 35 ετών.

Σύντομα μια άλλη μυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας, η οποία εμφανίζεται με μεγάλη συχνότητα στην περιοχή του Βένετο, περιγράφτηκε από ιταλούς γιατρούς του Πανεπιστημίου της Πάδοβας.

Εν τω μεταξύ, στη Νάξο, το ζευγάρι των ελλήνων ερευνητών παρακολουθούσε τα περιστατικά που αυξάνονταν και μελετώντας τις οικογένειες στις οποίες αυτά εμφανίζονταν κατέδειξε ότι η νόσος ήταν κληρονομική.

Σήμερα, χάρη στις εμπεριστατωμένες γενετικές μελέτες τους, γνωρίζουμε ότι η νόσος κληρονομείται με τον ίδιο τρόπο που κληρονομείται και η μεσογειακή αναιμία. Με άλλα λόγια, δύο υγιείς, αλλά φορείς του προβληματικού γονιδίου γονείς, έχουν 25% πιθανότητες να αποκτήσουν ένα άρρωστο παιδί. Ενα παιδί το οποίο θα φέρει μια σιωπηλή αλλά επικίνδυνη μυοκαρδιοπάθεια.

Η παρουσίαση της νόσου Νάξος σε ένα διεθνές συνέδριο για τις μυοκαρδιοπάθειες από τον κ. Νίκο Πρωτονοτάριο έθεσε τέρμα στην απομόνωση στην οποία είχε επιλέξει να εργάζεται το ζευγάρι των ελλήνων γιατρών. Ενα δίκτυο διεθνών συνεργασιών αναπτύχθηκε, ενώ ταυτόχρονα άρχισε και η συνεργασία τους με την Καρδιολογική Κλινική του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου και τον καθηγητή κ. Παύλο Τούτουζα στο πλαίσιο του προγράμματος «Φειδιππίδης».

Τελευταίος καρπός της συντονισμένης προσπάθειας αποτελεί η ταυτοποίηση του γονιδίου, στη δυσλειτουργία του οποίου οφείλεται η νόσος Νάξος. Σύμφωνα με τον κ. Πρωτονοτάριο: «Το γονίδιο κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη η οποία αποτελεί μέρος των δεσμοσωμάτων, των σχηματισμών εκείνων οι οποίοι συνδέουν τα κύτταρα μεταξύ τους».

Η λειτουργία της πρωτεΐνης δίνει μια αρχική εξήγηση της αιτιολογίας της νόσου, καθώς μπορεί κανείς να υποθέσει βάσιμα ότι μια καρδιά της οποίας τα κύτταρα δεν συνδέονται όπως θα όφειλαν δεν αντέχει στο αυξημένο μηχανικό στρες της άσκησης. Ωστόσο, και παρά το γεγονός ότι ο έλληνας γιατρός διαθέτει ένα λεπτομερές θεωρητικό μοντέλο για την αιτιολογία της νόσου, αυτό που πραγματικά τον συνεπαίρνει είναι οι ορίζοντες που ανοίγει η ταυτοποίηση του γονιδίου στην κλινική καρδιολογία.

«Η ανακάλυψη του γονιδίου θα συμβάλλει κατ' αρχάς στη διάγνωση» λέει ο κ. Πρωτονοτάριος και εξηγεί: «Γνωρίζουμε τώρα ότι το γονίδιο στο οποίο οφείλεται η νόσος Νάξος φέρει μια έλλειψη δύο νουκλεοτιδίων (δομικών μορίων του DNA) σε σχέση με το κανονικό. Η έλλειψη αυτή καθίσταται φανερή με κλασικές μοριακές τεχνικές, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί κανείς εύκολα να έχει μια ξεκάθαρη απάντηση σχετικά με το αν κάποιος είναι φορέας του γονιδίου ή πάσχων. Η βεβαιότητα της διάγνωσης, ειδικά για μια νόσο η οποία προκαλεί μη ειδικές αλλοιώσεις στην καρδιά, είναι υψίστης σημασίας για τους πάσχοντες τους οποίους μπορούμε να προφυλάξουμε. Αν οι πάσχοντες υποβάλλονται συχνά σε καρδιολογικό έλεγχο και δεν υποβάλλουν την καρδιά τους σε μεγάλο μηχανικό στρες, το οποίο φαίνεται ότι προάγει τη νόσο, η πρόβλεψη γι' αυτούς μπορεί να είναι πολύ καλή. Πρέπει να σας πω ότι ο μεγαλύτερος ασθενής με νόσο Νάξος διανύει την όγδοη δεκαετία της ζωής του».

Αλλά και η διάγνωση των φορέων, τον ατόμων που φέρουν ένα μόνο αντίγραφο του προβληματικού γονιδίου, έχει μεγάλη σημασία. Σύμφωνα με τον κ. Πρωτονοτάριο: «Η εφαρμογή μιας πολιτικής όμοιας με αυτή που ακολουθείται για τη μεσογειακή αναιμία θα εμποδίσει τις γεννήσεις παιδιών με νόσο Νάξος και τελικά θα την αφανίσει, πράγμα που είναι το ζητούμενο».

Ο αντίκτυπος όμως της ταυτοποίησης του γονιδίου της νόσου Νάξος δεν σταματά στους ασθενείς και στους φορείς του. Καθώς πρόκειται για το πρώτο γονίδιο κληρονομικών μυοκαρδιοπαθειών που εντοπίζεται, επιταχύνονται οι προσπάθειες για την ανεύρεση των υπολοίπων. Για να είμαστε ακριβείς, ο κ. Πρωτονοτάριος και η ομάδα επιστημόνων του προγράμματος «Φειδιππίδης» έκοψαν πρώτοι το νήμα σε έναν διεθνή αγώνα δρόμου για την ανακάλυψη αυτών των γονιδίων. Η πρόκληση τώρα είναι το κατά πόσο θα αξιοποιηθεί το πλεονέκτημα που εμφανίζει ο ελληνικός επιστημονικός χώρος.

Το βέβαιον είναι ότι υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον ευρωπαίων και αμερικανών επιστημόνων για συνεργασία με τους έλληνες επιστήμονες. Της οποίας συνεργασίας η καρδιά, περιττό να ειπωθεί, θα χτυπά στη Νάξο.

Αρχείο Αναρτήσεων