Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Βηματοδότης - Η θαυματουργή συσκευή

Περισσότεροι από 20.000 Ελληνες, με αρρυθμίες διαφόρων μορφών, έχουν βηματοδότη καρδιάς, μια μικροσκοπική συσκευή, που εμφυτεύεται εύκολα με τοπική αναισθησία κάτω από το δέρμα στο στήθος και παράγει ηλεκτρικούς παλμούς, κάνοντας την καρδιά να λειτουργεί πλέον φυσιολογικά.

Μεταξύ αυτών και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας, η περίπτωση του οποίου συγκίνησε το Πανελλήνιο όταν στις αρχές της εβδομάδας διαγνώστηκε ότι πάσχει από ασυμπτωματική δυσλειτουργία της φλεβοκόμβου και για τον λόγο αυτό του εμφυτεύτηκε βηματοδότης.

Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχουν εμφανή συμπτώματα, που πρέπει όλοι να προσέχουν και να απευθύνονται στον γιατρό τους, ειδικά οι άνθρωποι ηλικίας άνω των 60 ετών.

Οταν έχουμε ζάλη, λιποθυμία ή τάση για λιποθυμία, κόπωση, δύσπνοια, αλλά κυρίως όταν διαπιστώνουμε ότι οι σφυγμοί της καρδιάς πέφτουν κάτω από 40 το λεπτό -οι φυσιολογικοί είναι 50-90 που διπλασιάζονται με σωματική δραστηριότητα- ενδέχεται να έχουμε κάποιας μορφής αρρυθμία, που πρέπει να αντιμετωπιστεί συνηθέστερα με βηματοδότη.

Υπάρχουν και οι περιπτώσεις», λέει ο κ. Τούτουζας, «χωρίς συμπτώματα, όπου το ηλεκτροκαρδιογράφημα προειδοποιεί ότι ο κίνδυνος είναι μεγάλος και πρέπει να μπει βηματοδότης.

Ο φυσιολογικός βηματοδότης της καρδιάς λέγεται φλεβοκόμβος. Εκεί παράγεται το ηλεκτρικό ερέθισμα που θα εξαπλωθεί σε όλη την καρδιά, προκαλώντας τη σύσπαση που αναγκάζει το αίμα να κυκλοφορεί και αυτόν υποκαθιστούμε όταν τοποθετούμε τον τεχνητό βηματοδότη.

Η πιο συχνή αιτία για εμφύτευση τεχνητού βηματοδότη, είναι η υπολειτουργία του φλεβόκομβου, συνηθέστερα λόγω ηλικίας. Η μπαταρία του βηματοδότη, ανάλογα με τον τύπο της συσκευής, μπορεί να αντικατασταθεί σε 5 ή 10 χρόνια».

Πώς λειτουργεί
«Ο βηματοδότης είναι μια μικροσκοπική γεννήτρια παλμών, με μπαταρία και ειδικό κύκλωμα για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας και χρονισμού, που τη συνδέουμε με την καρδιά, με ένα ή δύο ηλεκτρόδια, τα βιοσυμβατά καλώδια βηματοδότησης», εξηγεί στο «Εθνος της Κυριακής» ο μηχανικός Βιοϊατρικής, Κώστας Δασκαλάκης.

«Αποτελείται από ένα σύνθετο ηλεκτρονικό κύκλωμα, που παρακολουθεί, αναλύει και καταγράφει κάθε καρδιακό χτύπο και εάν χρειαστεί, απελευθερώνει ανεπαίσθητα ερεθίσματα χαμηλής έντασης τα οποία ρυθμίζουν τη δραστηριότητα της καρδιάς. Η πηγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι μια μπαταρία λιθίου». Τα καλώδια μεταφέρουν ηλεκτρικούς παλμούς από τον βηματοδότη στην καρδιά, αυτή είναι η λειτουργία βηματοδότησης και αντίστροφα πληροφορίες για τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς στον βηματοδότη, δηλαδή έχουμε τη λειτουργία αίσθησης.

Μέτρα προστασίας
Αυτό που γνωρίζουν όλοι όσοι έχουν βηματοδότη, αλλά πρέπει να το γνωρίζουν και οι άνθρωποι του περιβάλλοντός τους, είναι ότι οι βηματοδότες είναι ηλεκτρονικές συσκευές, επομένως ορισμένοι εξοπλισμοί μπορούν προσωρινά να διαταράξουν τη λειτουργία τους.

Ο βηματοδότης είναι προστατευμένος από την ηλεκτρική παρέμβαση ηλεκτρικών οικιακών συσκευών ή εξοπλισμού γραφείου. Μάλιστα νέου τύπου βηματοδότες δεν επηρεάζονται σημαντικά από τα κινητά ή άλλες συσκευές.

Καλό είναι όσοι φέρουν βηματοδότη να κρατούν το κινητό στη δεξιά πλευρά, δηλαδή όσο πιο μακριά γίνεται από το σημείο εμφύτευσης.

Τέλος, υπάρχουν ηλεκτρικές συσκευές εκτός σπιτιού που μπορούν να επηρεάσουν τους βηματοδότες. Οι φέροντες θα πρέπει να προσέχουν ώστε να μην πλησιάζουν σε ηλεκτροσυγκόλληση και σε συσκευές που περιλαμβάνουν ισχυρούς μαγνήτες ή εκπέμπουν ηλεκτρικό σήμα.

Οταν αισθανθούν κάτι ασυνήθιστο, όπως ζαλάδα ή ίλιγγο και αντιληφθούν ότι βρίσκονται κοντά σε κάποια «ύποπτη» ηλεκτρική συσκευή, θα πρέπει να απομακρυνθούν αμέσως και να ενημερώσουν τον γιατρό τους για το περιστατικό.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΣΥΣΚΕΩΗΣ
Οι βηματοδότες είναι μια σωτήρια ανακάλυψη του Αμερικανού ερευνητή Ζολ το 1952, που έκτοτε βελτιώθηκε και σήμερα σώζει χιλιάδες ζωές. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον καθηγητή Παύλο Τούτουζα, ο πρώτος βηματοδότης καρδιάς τοποθετήθηκε σε ασθενή από τον καθηγητή Χειρουργικής Δημήτριο Λαζαρίδη στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο το 1961. «Μέχρι το 1963, που άρχισε στην Ελλάδα η ευρεία εφαρμογή της μεθόδου με τοποθέτηση βηματοδότη, οι ασθενείς με "κολποκοιλιακό αποκλεισμό" έχαναν τη ζωή τους!».

Ο βηματοδότης αποτελείται από ένα σύνθετο ηλεκτρονικό κύκλωμα, που παρακολουθεί, αναλύει και καταγράφει κάθε καρδιακό χτύπο και εάν χρειαστεί, απελευθερώνει ανεπαίσθητα ερεθίσματα χαμηλής έντασης τα οποία ρυθμίζουν τη δραστηριότητα της καρδιάς.

Γιάννης Κρητικός
jkritikos@pegasus.gr

Βηματοδότης και κινητά

Τα κινητά τηλέφωνα εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μόνο κατά την διάρκεια της τηλεφωνικής μας επικοινωνίας. Επίσης, όταν ένα κινητό βρίσκεται σε κατάσταση αναμονής (stand by), εκπέμπει, περίπου ανά κάποια λεπτά, ένα βραχύ παλμό προς το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας με το οποίο συνδέεται για να δηλώσει ότι βρίσκεται στη συγκεκριμένη περιοχή κάλυψης και ότι είναι διαθέσιμο για την λήψη εισερχομένων κλήσεων.

Πόσο ακτινοβολούν τα κινητά τηλέφωνα;

Η συνολική ισχύς της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που εκπέμπεται από ένα κινητό τηλέφωνο είναι σχετικά μικρή. Επιπλέον, τα κινητά τηλέφωνα είναι εφοδιασμένα με συστήματα αυτομάτου ελέγχου της εκπεμπόμενης ισχύος, ώστε αυτή να περιορίζεται στην ελάχιστη δυνατή για την επικοινωνία με τον σταθμό βάσης. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η ελάττωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από την μπαταρία της συσκευής και η αύξηση της διάρκειας του χρόνου ομιλίας και αναμονής, καθώς και η ελαχιστοποίηση των παρεμβολών στις υπόλοιπες ραδιοεπικοινωνίες. Επίσης, αναφέρεται ότι όλες οι συσκευές κινητών τηλεφώνων δεν ακτινοβολούν το ίδιο λόγω των σημαντικών διαφορών που παρουσιάζουν μεταξύ τους ως προς την σχεδίαση και την κατασκευή.

Τα εξαρτήματα αποδέσμευσης των χεριών (hands free) - ακουστικών μειώνουν τα επίπεδα ακτινοβολίας που δεχόμαστε χρησιμοποιώντας το κινητό τηλέφωνο;
Έστω και μικρή αύξηση της απόστασης του κινητού τηλεφώνου από το σώμα μας μειώνει σημαντικά την έκθεσή μας σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Έτσι, χρησιμοποιώντας τα εξαρτήματα αυτά σίγουρα μειώνουμε την έκθεση του κεφαλιού μας. Αν όμως χρησιμοποιούμε τα εξαρτήματα αυτά έχοντας το κινητό τηλέφωνο κολλημένο στο σώμα μας, όπως σε κάποια τσέπη, το μόνο που επιτυγχάνουμε είναι να μεταφέρουμε την έκθεση από το κεφάλι σε κάποιο άλλο μέρος του σώματός μας. Τα ενσύρματα εξαρτήματα αποδέσμευσης των χεριών επιτρέπουν να περνούν μόνο οι ακουστικές συχνότητες που είναι απαραίτητες για να ακούμε και να μιλάμε.

Δεν αναμεταδίδουν δηλαδή τα εξαρτήματα αυτά την ακτινοβολία στο κεφάλι μας. Ακόμα τα ασύρματα εξαρτήματα τεχνολογίας Blue tooth εκπέμπουν πολύ μικρότερη ακτινοβολία απ’ ότι ένα κινητό τηλέφωνο, επειδή η απόσταση ανάμεσα στο ακουστικό Blue tooth και το κινητό τηλέφωνο είναι πολύ μικρότερη σε σχέση με την απόσταση ανάμεσα στο κινητό τηλέφωνο και το σταθμό βάσης. Έτσι, η επιβάρυνση του κεφαλιού από την χρήστη τους είναι πάρα πολύ μικρότερη σε σχέση με αυτή που θα υπήρχε αν χρησιμοποιούσε απευθείας το κινητό τηλέφωνο. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η ισχύς εκπομπής των συσκευών Blue tooth είναι της τάξης του 1mW στη συχνότητα των 2,45GHz.

Τι εκπέμπουν τα ασύρματα τηλέφωνα σε σχέση με τα κινητά τηλέφωνα;
Τα ασύρματα τηλέφωνα επικοινωνούν με τη βάση τους μέσω ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, όπως και τα κινητά τηλέφωνα με το σταθμό βάσης. Όμως, επειδή η αναμενόμενη απόσταση του ασύρματου τηλεφώνου από την βάση του είναι πολύ μικρότερη σε σχέση με αυτή του κινητού από τον σταθμό βάσης, έτσι και η εκπεμπόμενη ακτινοβολία από το ασύρματο τηλέφωνο και την βάση του είναι πολύ μικρότερη από αυτή του κινητού τηλεφώνου. Συνήθεις μέγιστες τιμές εκπεμπόμενης ακτινοβολίας από το ασύρματο τηλέφωνο είναι 0,01W και από τη βάση του 0,12W.Τυπική ισχύς εκπομπής Συχνότητα Κινητό τηλέφωνο 10 mW έως 500 mW 900 ΜΗz, 1800 MHz, 2100 MHz Ασύρματο τηλέφωνο έως 10 mW 1900 MHz (DECT) Bluetooth 1 mW 2450 MHz
Πως μετράται η ενέργεια που απορροφά κάποιος όταν χρησιμοποιεί κινητό τηλέφωνο;
Για την μέτρηση της παραμέτρου αυτής χρησιμοποιείται ο ειδικός ρυθμός απορρόφησης (SAR –Specific Absorption Rate). Τα όρια που υπάρχουν για την προστασία από την χρήση κινητών τηλεφώνων αφορούν το μέγιστο τοπικό SAR στη περιοχή του κεφαλιού Η εκτίμηση του μεγέθους αυτού γίνεται με προσομοιώσεις σε ηλεκτρονικό υπολογιστή και με πραγματικές μετρήσεις σε ομοιώματα ανθρώπινων κεφαλιών σε εξειδικευμένα εργαστήρια ακολουθώντας ειδικά πρότυπα.

Πως μπορώ να μάθω τον SAR ακτινοβολίας που δέχομαι όταν χρησιμοποιώ το κινητό μου;
Οι κατασκευαστές κινητών τηλεφώνων δίνουν τις τιμές για τον τοπικό SAR στο κεφάλι για τα διάφορα μοντέλα των κινητών τους στα φυλλάδια τεχνικών χαρακτηριστικών των κινητών τους και στα εγχειρίδια χρήσης τους. Οι τιμές αυτές αφορούν συνήθως την λειτουργία της συσκευής με τη μέγιστη δυνατή ισχύ εκπομπής (δυσμενέστερη περίπτωση). Οι τιμές του SAR για τις περισσότερες συσκευές κινητών τηλεφώνων που κυκλοφορούν στο εμπόριο είναι αρκετά μικρότερες από τα θεσμοθετημένα όρια από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ICNIRP. Ο SAR κυμαίνεται για την συντριπτική πλειοψηφία των συσκευών από 0,5W/kg έως 1,3W/kg (μέγιστο επιτρεπόμενο όριο Ε.Ε. 2.0W/kg), ανάλογα με το μοντέλο και τον κατασκευαστή του κάθε τηλεφώνου.
Αν ο SAR της ακτινοβολίας από το κινητό μου είναι κάτω από τα θεσμοθετημένα όρια, είναι σίγουρο ότι δεν διατρέχω κανέναν κίνδυνο από την ακτινοβολία του;
Τα θεσμοθετημένα όρια από την Ευρωπαϊκή ένωση και την ICNIRP βασίστηκαν στις γνωστές βλαβερές επιδράσεις της απορροφούμενης ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας λαμβάνοντας υπόψη πολύ μεγάλους συντελεστές ασφαλείας, της τάξης του 50. Δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να συνηγορούν για κάποιον κίνδυνο από την χρήση κινητών τηλεφώνων κάτω από τα όρια αυτά. Όμως, δεδομένης της διάδοσης της χρήσης των κινητών τηλεφώνων στο γενικό πληθυσμό, ακόμα και ασθενείς επιβλαβείς επιδράσεις θα μπορούσαν μακροχρόνια να έχουν σημαντική επίπτωση στη δημόσια υγεία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλοι αρμόδιοι φορείς υποστηρίζουν τη διεξαγωγή σχετικής επιστημονικής έρευνας για την εξέταση του θέματος.

Μήπως όμως τελικά αποδειχθεί ότι τα κινητά τηλέφωνα είναι ένας σημαντικός κίνδυνος για την δημόσια υγεία, όπως έγινε με την ραδιενέργεια, τον αμίαντο και τόσα άλλα;
Φαίνεται πως, τουλάχιστον για την περίπτωση των κινητών τηλεφώνων, η κοινωνία μας έχει πάρει το μάθημά της. Έως τώρα, έχουν διεξαχθεί χιλιάδες έρευνες, περισσότερες απ’ όσες έχουν διεξαχθεί για οποιοδήποτε χημικό παράγοντα, σχετικά με την επικινδυνότητα των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων. Αν, έστω και ένα ελάχιστο ποσοστό της έρευνας που έχει γίνει για τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία, είχε διεξαχθεί εγκαίρως για τις επιδράσεις παραγόντων όπως η ραδιενέργεια ή ο αμίαντος, οι δυσμενείς επιδράσεις τους στην υγεία θα είχαν ανακαλυφθεί πολύ νωρίτερα. Άλλωστε, είναι πρακτικά αδύνατο να αποδειχθεί επιστημονικά ότι οποιοσδήποτε παράγοντας είναι εντελώς ακίνδυνος για την υγεία, ενώ αντίθετα είναι πολύ πιο εύκολο να αποδειχθεί ότι είναι, έστω και σε μικρό βαθμό, επικίνδυνος.

Αν, παρόλα αυτά, εγώ θέλω να λάβω κάποια προληπτικά μέτρα για την μείωση της ακτινοβόλησης μου κατά την χρήση του κινητού τηλεφώνου, τι μου προτείνετε να κάνω;
Τα μέτρα που προτείνονται σε όσους θέλουν να ελαχιστοποιήσουν την έκθεσή τους σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία, είναι τα ακόλουθα:
1) Να είναι όσο το δυνατόν πιο σύντομοι. Πολλές φορές δεν είναι απαραίτητο να μιλήσουμε από το κινητό μας τηλέφωνο. Για παράδειγμα όταν βρισκόμαστε στο σπίτι ή τη δουλειά μπορούμε εύκολα να χρησιμοποιούμε σταθερό τηλέφωνο. Επιπλέον, στους δρόμους υπάρχουν πολλά σταθερά τηλέφωνα για δημόσια χρήση.
2) Να προμηθευτούν μια συσκευή κινητού τηλεφώνου με χαμηλό SAR. Ανάλογα με τον κατασκευαστή και το μοντέλο υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς το μέγεθος αυτό.
3) Να χρησιμοποιούν τα εξαρτήματα αποδέσμευσης χεριών (hands free), απομακρύνοντας ταυτόχρονα το κινητό τηλέφωνο από το σώμα τους. Έστω και μικρή αύξηση της απόστασης της συσκευής από το σώμα ελαττώνει κατά πολύ την ένταση της προσπίπτουσας ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας.
4) Όταν βρίσκονται σε εσωτερικούς χώρους, όπου το κινητό τηλέφωνο έχει κακό σήμα, να αποφεύγουν να κάνουν και να δέχονται κλήσεις και να προτιμούν τους εξωτερικούς χώρους ή έστω τις θέσεις κοντά στις εξωτερικές πόρτες και τα παράθυρα των κτιρίων που γενικά υπάρχει καλύτερο σήμα, ώστε το κινητό να χρησιμοποιεί την ελάχιστα απαιτούμενη ισχύ για να αποκαταστήσει επικοινωνία με τον σταθμό βάσης.
5) Το ίδιο ισχύει όταν βρισκόμαστε μέσα στο μεταλλικό αμάξωμα του αυτοκινήτου μας. Επιπλέον, είναι αποδεδειγμένο ότι η χρήση του κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση αυτοκινήτου αυξάνει τους κινδύνους οδικού ατυχήματος. Αυτό ισχύει ακόμα και αν χρησιμοποιείται το εξάρτημα αποδέσμευσης χεριών (hands free). Τα ατυχήματα αυτά αποδίδονται περισσότερο στην απόσπαση της προσοχής του οδηγού από την οδήγηση λόγω της συνομιλίας του στο κινητό και όχι στη δυσχέρεια οδήγησης λόγω του χειρισμού της συσκευής.

Τα προϊόντα που προσκολλώνται πάνω στο κινητό τηλέφωνο και ισχυρίζονται ότι μειώνουν την ακτινοβολία της συσκευής είναι αποτελεσματικά;
Γενικά τα προϊόντα αυτά, αν και μπορούν να επηρεάσουν ελαφρώς τον τρόπο που διαδίδεται η ακτινοβολία από το κινητό τηλέφωνο, δεν προσφέρουν ουσιαστικά στη μείωση της ακτινοβολίας του κεφαλιού του χρήστη της συσκευής. Άλλωστε, αν με κάποιο τρόπο μειωνόταν η ακτινοβολία που εκπέμπει το κινητό τηλέφωνο, θα δυσχεραινόταν η επικοινωνία του με το σταθμό βάσης, με αποτέλεσμα το σύστημα αυτομάτου ελέγχου ισχύος της συσκευής να ανεβάσει τα επίπεδα της εκπεμπόμενης ακτινοβολίας για να αποκατασταθεί η σύνδεση με το σταθμό βάσης. Προτείνεται στους χρήστες κινητών τηλεφώνων να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί ως προς την αποτελεσματικότητα τέτοιου είδους προϊόντων.
Επιτρέπεται τα μικρά παιδιά να χρησιμοποιούν κινητά τηλέφωνα;
Αν και δεν υπάρχουν κάποια ιδιαίτερα στοιχεία που να δείχνουν ότι τα μικρά παιδιά είναι πιο ευαίσθητα από τους ενήλικες σε ότι αφορά την έκθεσή τους σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία, εντούτοις προτείνεται από κάποιους διεθνείς φορείς (NRPB - National Radiological Protection Board - Εθνικό Συμβούλιο Ραδιολογικής Προστασίας) τα παιδιά κάτω των 16 ετών να αποθαρρύνονται από την χρήση των κινητών τηλεφώνων. Αυτό υποστηρίζεται διότι:
- Έως την ηλικία των 16 ετών περίπου, το νευρικό σύστημα του ανθρώπου αναπτύσσεται.
Συνεπώς, δεν αποκλείεται κατά τις ηλικίες αυτές τα άτομα να είναι πιο ευαίσθητα σε κάποιους παράγοντες απ’ ότι αργότερα.
- Τα άτομα μικρής ηλικίας έχουν στατιστικά μεγαλύτερο χρόνο ζωής μπροστά τους απ’ ότι οι μεγαλύτεροι και έτσι αν υπάρχουν μακροχρόνιες επιδράσεις από την χρήση των κινητών τηλεφώνων είναι πολύ πιο πιθανό να εκδηλωθούν σε κάποιο που ξεκινά την χρήση από νεαρή ηλικία παρά σε κάποιο μεγαλύτερο.
- Υπάρχει γενικά μεγαλύτερη ευαισθησία για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στην υγεία των παιδιών απ’ ότι στους μεγαλύτερους.
Τα άτομα που έχουν καρδιακό βηματοδότη μπορούν να χρησιμοποιούν κινητό τηλέφωνο;
Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία του κινητού θα μπορούσε να επηρεάσει την λειτουργία ενός καρδιακού βηματοδότη αν λειτουργεί πολύ κοντά σε αυτόν. Για τον λόγο αυτό προτείνεται στα άτομα που έχουν βηματοδότη να μην τοποθετούν το κινητό τηλέφωνο κοντά στο βηματοδότη όπως στις τσέπες των πουκαμίσων ή στις εσωτερικές τσέπες από το σακάκι, πάνω από αυτόν.
Επειδή τα διάφορα μοντέλα βηματοδοτών μπορεί να διαφέρουν πολύ μεταξύ τους, αν έχετε βηματοδότη, συμβουλευτείτε το γιατρό σας και τον κατασκευαστή για τη συμβατότητα του βηματοδότη σας με τη χρήση κινητών τηλεφώνων.
Γιατί στα αεροπλάνα και στις εντατικές μονάδες των νοσοκομείων απαγορεύεται η λειτουργία κινητών τηλεφώνων;
Η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων μπορεί να προκαλέσει παρεμβολές σε ευαίσθητες ηλεκτρονικές συσκευές. Επειδή τα αεροπλάνα και οι εντατικές μονάδες των νοσοκομείων έχουν τέτοιες συσκευές και επειδή κάποια παρεμβολή σε αυτές θα μπορούσε να έχει ολέθρια αποτελέσματα, συστήνεται η απενεργοποίηση των κινητών τηλεφώνων σε αυτούς τους χώρους.
Γιατί απαγορεύεται η χρήση κινητών τηλεφώνων στα πρατήρια καυσίμων;
Συνίσταται όπου υποδεικνύεται η απενεργοποίηση του κινητού μας τηλεφώνου να υπακούμε ακόμα και αν δεν γνωρίζουμε ή δεν καταλαβαίνουμε τον λόγο.
Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, αν είναι πολύ ισχυρή, είναι δυνατόν να προκαλέσει την ανάφλεξη καυσίμων. Στην πράξη η ακτινοβολία από τα κινητά τηλέφωνα είναι πολύ μικρή για να προκαλέσει τέτοιου είδους επιδράσεις. Δεν αποκλείεται, όμως, να μας πέσει η συσκευή καθώς μιλούμε, και από την διακοπή του κυκλώματος στους πόλους της μπαταρίας της, να δημιουργηθεί σπινθήρας ο οποίος στη συνέχεια να προκαλέσει πυρκαγιά ή έκρηξη. Προφανώς, ο μηχανισμός αυτός ισχύει και με οποιαδήποτε άλλη ηλεκτρική συσκευή με μπαταρίες αν και έχει εξαιρετικά μικρές πιθανότητες εμφάνισης. Για τους λόγους αυτούς κρίθηκε σκόπιμο να απαγορευτεί η χρήση κινητών τηλεφώνων στα πρατήρια καυσίμων.
Κ. Πανταζής

Καρδιακός βηματοδότης

Ο βηματοδότης αποτελείται από μία μικρή μπαταρία διαμέτρου περίπου 5 εκατοστών, η οποία τοποθετείται κάτω από το δέρμα του θώρακος, και από ένα λεπτό ηλεκτρόδιο το οποίο μεταδίδει τα ερεθίσματα τα οποία παράγει η μπαταρία στην καρδιά.

Ο βηματοδότης είναι μία μικρή ηλεκτρονική συσκευή η οποία επιτρέπει σε εκατοντάδες χιλιάδες άτομα σε όλο τον κόσμο να διάγουν μία φυσιολογική ζωή χωρίς ενοχλήματα.

Είναι γνωστό ότι εδώ και αρκετά χρόνια η χρησιμοποίηση του βηματοδότη βοήθησε σημαντικά στην θεραπεία των ασθενών με προβλήματα στον καρδιακό ρυθμό. Αρχικά τα συστήματα των βηματοδοτών ήταν ευμεγέθη και ήταν εξωτερικά Η πρώτη εμφύτευση βηματοδότη κάτω από το δέρμα του θώρακος έγινε το 1950. Σήμερα υπολογίζεται ότι 1.000.000 ασθενείς σ` όλο τον κόσμο φέρει για διάφορους λόγους βηματοδότη. Η βελτίωση της τεχνολογίας μείωσε δραματικά το βάρος των βηματοδοτών οι οποίοι από 250 γραμμάρια που ζύγιζαν στις αρχές της δεκαετίας του 1960 τώρα το βάρος τους κυμαίνεται από 23-75 γραμμάρια.

Γιατί τοποθετείται ο βηματοδότης;

Ο χτύπος της καρδιάς μας κανονίζεται από ένα φυσιολογικό κέντρο παραγωγό ερεθισμάτων το οποίο βρίσκεται στο δεξιό κόλπο της καρδιάς (ο φλεβόκομβος) ο οποίος παράγει και στέλνει 100.000 την ημέρα μικρά ηλεκτρικά ερεθίσματα στα τοιχώματα της καρδιάς. Κάθε ηλεκτρικό ερέθισμα ακολουθείται από μία συστολή των καρδιακών τοιχωμάτων τα οποία ωθούν το αίμα σ` όλο τον οργανισμό. Υπάρχουν κάποιες παθήσεις οι οποίες επηρεάζουν αυτό το φυσιολογικό κέντρο παραγωγής των ερεθισμάτων ή τις οδούς που οδηγούν τα ερεθίσματα πρός τα τοιχώματα της καρδιάς. Σ` αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί υπερβολική καθυστέρηση του καρδιακού ρυθμού. Αυτή η υπερβολική καθυστέρηση δεν επιτρέπει στην καρδιά να ωθήσει όλο το αίμα το οποίο έχει ανάγκη ο οργανισμός με αποτέλεσμα την εμφάνιση κάποιων χαρακτηριστικών συμπτωμάτων όπως ζάλη, εύκολη κόπωση, εξασθένηση (κομάρες) κ.λ.π.

Πώς λειτουργεί ένας βηματοδότης;

Το ηλεκτρονικό σύστημα της μπαταρίας του βηματοδότη, χάρις στη ικανότητα να αίσθάνεται το ερέθισμα που μεταδίδεται από το ηλεκτρόδιο το οποίο είναι συνδεδεμένο με το καρδιακό τοίχωμα, καταγράφει τις απότομες καθυστερήσεις του καρδιακού ρυθμού. Σ` αυτή την περίπτωση ο βηματοδότης αρχίζει να διεγείρει την καρδιά με τα κατάλληλα ηλεκτρικά ερεθίσματα. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ο βηματοδότης διαθέτει μία ειδική μνήμη. Αυτή η μνήμη επιτρέπει στον καρδιολόγο κατά τους περιοδικούς ελέγχους του βηματοδότη να ελέγξει τις πληροφορίες που αφορούν την λειτουργία του βηματοδότη και ν επαναπρογραμματίσει την μπαταρία κατά τό βέλτιστο.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι βηματοδότου;

Σήμερα υπάρχουν διάφοροι τύποι βηματοδοτών οι οποίοι προσαρμόζουν το ερέθισμα που παράγουν όσο γίνεται καλύτερα τόσο στήν νόσο που έχει προσβάλλει την καρδιά όσο και στην ηλικία και το στυλ της ζωής που διάγουν οι ασθενείς. Ειδικότερα οι βηματοδότες χωρίζονται σε μονοεστιακούς ή διπλοεστιακούς. Οι πρώτοι είναι σε θέση να διεγείρουν και/ή να καταγράψουν την δραστηριότητα της καρδιάς από μία μόνο κοιλότητα (συνήθως Δεξιά κοιλία). Οι διπλοεστιακοί βηματοδότες χάρις στην παρουσία δύο ηλεκτροδίων είναι σε θέση να διεγείρουν και/ή να αισθανθούν την δραστηριότητα από δύο κοιλότητες ( δηλ. τον δεξιό κόλπο και την δεξιά κοιλία). Υπάρχει επίσης ένας βηματοδότης ο οποίος τροποποιεί και την συχνότητα διέγερσης με αποτέλεσμα να στέλνει ερεθίσματα κατά τρόπο τέτοιο ώστε να διεγείρει την καρδιά ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού. Βέβαια θα είναι ο καρδιολόγος εκείνος ο οποίος με βάση τις ενδείξεις, την κλινική κατάσταση του ασθενούς αλλά και άλλες σημαντικές κλινικές παραμέτρους θα καθορίσει τον τύπο του βηματοδότη ο οποίος είναι κατάλληλος για τον κάθε ασθενή.

Πώς γίνεται η τοποθέτηση;

Η τοποθέτηση του βηματοδότη είναι μία μικρή εγχείρηση η οποία γίνεται με τοπική αναισθησία. Ο ασθενής συνεπώς είναι ξύπνιος καθ` όλη την διάρκεια της επέμβασης που συνήθως διαρκεί 1-2 ώρες. Ο γιατρός δημιουργεί μία μικρή "τσέπη" κάτω από το δέρμα του θώρακος και συνήθως κάτω από την κλείδα. Κατά την διάρκεια της τοποθέτησης ο ασθενής μπορεί να αισθανθεί κάποια πίεση επειδή η περιοχή είναι μισοκοιμισμένη εξαιτίας της αναισθησίας. Ο ασθενής εξέρχεται από το νοσοκομείο μετά από 1-2 μέρες.

Συγγραφέας:
Αθανάσιος Αντωνόπουλος
Ειδικός Καρδιολόγος
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
www.a-antonopoulos.gr

Η καλή χοληστερίνη

Η χοληστερόλη είναι μια ουσία απαραίτητη για τη ζωή, που κυκλοφορεί στο αίμα μας μέσα σε σωματίδια τα οποία ονομάζονται λιποπρωτεΐνες.

Όταν η χοληστερόλη υπάρχει σε ποσότητες μεγαλύτερες από αυτές που έχει ανάγκη ο οργανισμός, τότε η περίσσειά της εισχωρεί στο τοίχωμα των αγγείων και δημιουργεί τη λεγόμενη αθηρωματική πλάκα, η οποία είναι υπεύθυνη για τα καρδιακά και τα εγκεφαλικά επεισόδια. Ωστόσο, δεν είναι όλη η χοληστερόλη του αίματος βλαπτική.

Επιβλαβής είναι η «κακή» (ή LDL) χοληστερόλη, την οποία φέρουν ορισμένες λιποπρωτεΐνες που ονομάζονται LDL (χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες). Αντίθετα, μια άλλη ποσότητα χοληστερόλης βρίσκεται σε λιποπρωτεΐνες που ονομάζονται ΗDL (υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες) και είναι γνωστή ως «καλή» (ή ΗDL) χοληστερόλη.

Οι ΗDL λιποπρωτεΐνες «μαζεύουν» και «διώχνουν» τη χοληστερόλη που κάθεται στα τοιχώματα των αγγείων και έτσι λειτουργούν σαν υπηρεσίες καθαριότητας του οργανισμού. Επομένως, όσο περισσότερη «καλή» χοληστερόλη έχει κανείς τόσο μειώνεται η πιθανότητα να εμφανίσει ένα καρδιαγγειακό επεισόδιο.

Αντίθετα, όταν η «καλή» χοληστερόλη είναι μικρότερη από 40 mg% στους άνδρες ή 50 mg% στις γυναίκες αυξάνεται πολύ ο κίνδυνος να εμφανισθεί ένα καρδιαγγειακό επεισόδιο.

Τα επίπεδα της «καλής» χοληστερόλης μπορεί να αυξηθούν με τη διακοπή του καπνίσματος, με τη σωματική άσκηση (λ.χ. γρήγορο περπάτημα για τουλάχιστον 30 λεπτά κάθε ημέρα), με την απώλεια βάρους όταν ένα άτομο είναι υπέρβαρο (λ.χ. 5 κιλά σε 6 μήνες), με την κατανάλωση μέτριας ποσότητας αλκοόλ (2-3 ποτηράκια κρασί την ημέρα για τους άνδρες και 1-2 για τις γυναίκες), με την υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής και τέλος με τη λήψη φαρμάκων που μειώνουν την «κακή» χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια, εφόσον βέβαια το συστήσει ο γιατρός.

Ωστόσο, πρέπει να τονισθεί ότι ο καλύτερος τρόπος για να αυξήσουμε την «καλή» (ΗDL) χοληστερόλη δεν είναι τα φάρμακα, αλλά οι αλλαγές στον τρόπο ζωής που προαναφέρθηκαν.

Ο Ευάγγελος Λυμπερόπουλος είναι λέκτορας Παθολογίας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων

Μειώστε το αλάτι στο φαγητό, σώστε τα αγγεία, την καρδιά, τα νεφρά και τη ζωή σας

«Μειώστε το αλάτι στο φαγητό, σώστε τα αγγεία, την καρδιά, τα νεφρά και τη ζωή σας», είναι το φετινό σύνθημα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την παγκόσμια ημέρα υπέρτασης (17 Μαΐου). Στην ελάττωση της κατανάλωσης του αλατιού είναι αφιερωμένη η φετινή καμπάνια διεθνών οργανισμών (Διεθνής Αντιυπερτασική Εταιρία, Διεθνής Νεφρολογική Εταιρία, Διεθνής Λίγκα για την υπέρταση), αφού υπολογίζεται ότι η μεγάλη κατανάλωση αλατιού είναι η αιτία για την ανάπτυξη υπέρτασης σε 3 στους 10 ενήλικες. Η μέση ημερήσια κατανάλωση αλατιού παγκοσμίως υπολογίζεται ότι είναι 9-12 gr κατά άτομο, ενώ ο ΠΟΥ συστήνει όχι μεγαλύτερη κατανάλωση από 5-6 gr, δηλαδή έως ένα κουταλάκι του γλυκού.
Εφτά εκατομμύρια πεθαίνουν κάθε χρόνο σε παγκόσμιο επίπεδο, εξαιτίας της υπέρτασης και πολλοί από αυτούς τους θανάτους θα μπορούσαν να έχουν προληφθεί και μόνο με λιγότερη κατανάλωση αλατιού. «Η ελάττωση κατανάλωσης αλατιού είναι ο φθηνότερος τρόπος για την πρόληψη της υπέρτασης και των καρδιαγγειακών νοσημάτων», δήλωσε ο καθηγητής παθολογίας ΑΠΘ και μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Αντιυπερτασικής Εταιρίας, Χρύσανθος Ζαμπούλης, κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου, που δόθηκε με αφορμή την παγκόσμια ημέρα υπέρτασης.
«Η μείωση του αλατιού σε 6 gr την ημέρα με την πτώση της πίεσης του αίματος που θα προκύψει, θα προκαλέσει κατά προσέγγιση 24% μείωση σε αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και 18% μείωση της θνησιμότητας λόγω της στεφανιαίας νόσου. Να σημειωθεί ότι ακόμα και μία μικρή ελάττωση της αρτηριακής πίεσης κατά 2 mmHg μειώνει τον κίνδυνο για αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια έως και 17% και τον κίνδυνο για στεφανιαία νόσο από έως και 9%», συνέχισε ο κύριος Ζαμπούλης.
Το αλάτι συστατικό της καθημερινής διατροφής, σε ποσοστό μέχρι και 80% προέρχεται από επεξεργασμένες ή έτοιμες τροφές και από τροφές που καταναλώνονται στα εστιατόρια.
Ο ΠΟΥ ζήτησε από τις πολυεθνικές εταιρείες τροφίμων να μειώσουν την περιεκτικότητα σε αλάτι από τα προϊόντα τους στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο και σε έκθεσή του τονίζει ότι, παρά το γεγονός ότι η κατανάλωση αλατιού στις περισσότερες χώρες είναι πολύ υψηλή, οι δεσμεύσεις για μείωση της πρόσληψης αλατιού δεν είναι ακόμα προτεραιότητα στις περισσότερες από αυτές. H στρατηγική αυτή έχει υιοθετηθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο και το αλάτι σε όλες σχεδόν τις κατηγορίες τροφίμων μειώνεται. Η Φινλανδία, η οποία εφαρμόζει πρόγραμμα μείωσης του αλατιού από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, μείωσε την αρτηριακή πίεση του πληθυσμού της και παράλληλα μείωσε τους θανάτους από εγκεφαλικό επεισόδιο και καρδιακή νόσο.
«Σήμερα υπάρχουν πανίσχυρα αντιυπερτασικά φάρμακα, ωστόσο ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας, παραμένει η αλλαγή του τρόπου ζωής (ελάττωση της κατανάλωσης αλατιού, διακοπή καπνίσματος, ελάττωση του σωματικού βάρους, ελάττωση του stress, της έντασης, του άγχους και αύξηση της σωματικής δραστηριότητας)», κατέληξε ο καθηγητής.
Χρήσιμες Συμβουλές για την μείωση πρόσληψης αλατιού
1. Να αποφεύγεται η χρήση αλατιέρας, κατά τη διάρκεια του φαγητού
2. Να στραγγίζονται οι προ-μαγειρεμένες και κονσερβοποιημένες τροφές, που περιέχουν αλάτι για την διατήρησή τους, ώστε να φύγει η μεγαλύτερη ποσότητα υγρών και μαζί με αυτά το αλάτι
3. Να χρησιμοποιούνται φυσικές γεύσεις, όπως χυμός λεμονιού, κρασί, ξύδι ή φυτικά μυρωδικά, αντί για αλάτι
4. Να ελέγχονται οι ετικέτες για την περιεκτικότητά τους σε νάτριο
5. Να προτιμώνται τα προϊόντα, που δεν περιέχουν αλάτι.
Στο βαρύ πρόβλημα, που δημιουργεί η υπέρταση στη νεφρική λειτουργία, αναφέρθηκε ο καθηγητής Παθολογίας-Νεφρολογίας του ΑΠΘ και μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Αντιυπερτασικής Εταιρίας, Αναστάσιος Λαζαρίδης.
Πιο συγκεκριμένα ο κύριος Λαζαρίδης δήλωσε:«Η υπέρταση προκαλεί μικρή, αλλά συνεχή φθορά στη νεφρική λειτουργία, η οποία δεν γίνεται αντιληπτή και γι αυτό είναι επικίνδυνη. Όταν γίνει αντιληπτή, δηλαδή στα τελικά στάδια της νεφρικής ανεπάρκειας, είναι πολύ αργά, αφού δεν αναστρέφεται, αλλά μόνο συντηρείται.
Δεδομένα από τις ΗΠΑ δείχνουν ότι τα ποσοστά των υπερτασικών, που παρουσιάζουν κάποια σημεία νεφρικής βλάβης, όπως η λευκωματουρία είναι περίπου 4,5%. Το ίδιο ποσοστό παρουσιάζει και μια ελαφρά έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας. Τα ποσοστά αυτών που έχουν βαρύτερες βλάβες στο νεφρό είναι όλο και χαμηλότερα, όσο πλησιάζουν στο τελικό στάδιο της νεφρικής ανεπάρκειας. Τελικά στις μονάδες Τεχνητού Νεφρού φθάνει ένα ποσοστό 0,5-1% του συνολικού αριθμού των υπερτασικών. Αυτός ο αριθμός όσο κι αν φαίνεται μικρός είναι τεράστιος, αν ληφθεί υπόψη ο συνολικός αριθμός των υπερτασικών στον κόσμο. Αυτοί που οδηγούνται στο τελικό στάδιο νεφρικής ανεπάρκειας από υπέρταση είναι η δεύτερη πληθυσμιακή ομάδα μετά τους σακχαροδιαβητικούς».
Πρόσφατα στην Ελλάδα, ομάδα γιατρών νεφρολόγων, που ασχολούνται με την υπέρταση, πήρε πρωτοβουλία για εθνική καταγραφή υπερτασικών ασθενών με ή χωρίς νεφρική βλάβη. Η καταγραφή είναι ψηφιακή σε διαδικτυακή βάση δεδομένων στον τόπο της Ελληνικής Αντιυπερτασικής Εταιρείας, υπό την αιγίδα της οποίας έχει τεθεί η προσπάθεια από κοινού με την Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία. Υπολογίζεται ότι σε 1-2 χρόνια θα καταγραφεί ο αριθμός των υπερτασικών στον Ελληνικό χώρο.
Στη συνέχεια ο Κωνσταντίνος Παλέτας, αναπληρωτής καθηγητής παθολογίας του ΑΠΘ και μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Αντιυπερτασικής Εταιρίας μίλησε για την αντιμετώπιση της υπέρτασης στο πλαίσιο του μεταβολικού συνδρόμου.
Πολλές φορές η υπέρταση συνδυάζεται και με άλλες μεταβολικές διαταραχές, όπως η παχυσαρκία και ιδιαίτερα η κεντρική παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης ή το αυξημένο σάκχαρο της νηστείας (πρωινό σάκχαρο μεταξύ 100 -125 mg%), συγκεκριμένες διαταραχές των λιπιδίων του αίματος με αυξημένα τα τριγλυκερίδια (>150 mg%) και μειωμένη την HDL, την «καλή χοληστερίνη».
«Πρόκειται συνήθως για τον γείτονά μας με την κοιλίτσα, που δεν είναι διαβητικός, αλλά έχει αυξημένο το πρωινό του σάκχαρο, έχει λίγο ανεβασμένα τα τριγλυκερίδια και λίγο κατεβασμένη την καλή του χοληστερίνη, αλλά έχει και αυξημένη την αρτηριακή του πίεση.
Το ιδιαίτερο με αυτόν τον ασθενή είναι ότι πρέπει να αντιμετωπίσει την υπέρτασή του με πολύ μεγαλύτερη προσοχή. Η επιλογή των κατάλληλων φαρμάκων για την αντιμετώπιση της υπέρτασης, θα πρέπει να γίνεται με διαφορετικά κριτήρια και ο θεραπευτικός στόχος της υπέρτασης να είναι πολύ χαμηλότερος, δηλαδή κάτω από 130mmHg η συστολική πίεση και κάτω από 80 mmHg η διαστολική πίεση. Το σημαντικότερο είναι ότι θα πρέπει να γίνεται συνολική αντιμετώπιση του συγκεκριμένου ασθενή και όχι να αντιμετωπίζεται η υπέρταση ως μεμονωμένο ιατρικό πρόβλημα», δήλωσε ο κύριος Παλέτας.
Τέλος ο ομότιμος καθηγητής καρδιολογίας του ΑΠΘ Νικόλαος Λευκός, αντιπρόεδρος της Ελληνικής Αντιυπερτασικής Εταιρίας δήλωσε ότι «Μολονότι η σχετική έρευνα έχει αναγνωρίσει μέχρι σήμερα πάνω από 300 παράγοντες, που συμβάλουν στην αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου, ωστόσο σημαντικοί παράγοντες θεωρούνται η υπέρταση, το κάπνισμα και η δυσλιπιδαιμία με την προσθήκη τελευταία του διαβήτη και του μεταβολικού συνδρόμου. Η υπέρταση συνήθως συνυπάρχει με άλλα νοσήματα με τα οποία σχετίζεται άμεσα (σακχαρώδης διαβήτης, υπνική άπνοια, παχυσαρκία κλπ) και μακροχρόνια επιβαρύνει τα όργανα στόχους ( καρδιά ,εγκέφαλο, νεφρά, περιφερικά αγγεία ), αυξάνοντας κατά πολύ τον καρδιαγγειακό κίνδυνο».
Γενικά υπολογίστηκε ότι ένας υπερτασικός έχει διπλάσιο κίνδυνο να αναπτύξει στεφανιαία νόσο, 4πλάσιο κίνδυνο να εμφανίσει αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, τριπλάσιο κίνδυνο να αναπτύξει καρδιακή ανεπάρκεια ή περιφερική αγγειακή νόσο.
«Πρέπει να περάσει σε όλους μας το απλό μήνυμα ότι η υπέρταση αυξάνει δραματικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και απαιτεί άμεση, σωστή και μακροχρόνια ρύθμιση», κατέληξε ο κύριος Λευκός.

Η ζέστη μπορεί να αυξήσει τα καρδιακά προβλήματα

Αύξηση της εφίδρωσης και των καρδιακών παλμών, μείωση της αρτηριακής πίεσης: όταν ο υδράργυρος «κτυπάει κόκκινο», ο ανθρώπινος οργανισμός δοκιμάζει τις αντοχές του- και επιστρατεύει τον πυρήνα της ύπαρξής του, την καρδιά, για να αντεπεξέλθει στις αυξημένες απαιτήσεις.
Όπως εξηγεί ο κ. Χρήστος Πίτσαβος, αναπληρωτής καθηγητής Καρδιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, για να αντιμετωπίσει ο οργανισμός την έντονη ζέστη χρησιμοποιεί τον φυσικό μηχανισμό ρύθμισης της εσωτερικής θερμοκρασίας που διαθέτει: την εφίδρωση.
Η εφίδρωση δημιουργείται όταν ο οργανισμός παράγει θερμότητα, μέσω της καύσης των τροφών και των συσπάσεων των μυών, την οποία και αποβάλλει κυρίως μέσω της εξάτμισης του ιδρώτα. Σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να παραχθεί μέχρι και ένα λίτρο ιδρώτα την ώρα. Για να μπορέσει, όμως, ο ιδρώτας να αποβληθεί ανεμπόδιστα και να διατηρηθεί η σωματική θερμοκρασία σε φυσιολογικά επίπεδα, η καρδιά πρέπει να κτυπήσει πιο γρήγορα, ώστε να ωθηθεί περισσότερο αίμα προς τους μυς και το δέρμα.
Οι υγιείς
Στους υγιείς ανθρώπους, οι προαναφερθέντες μηχανισμοί λειτουργούν ομαλά, γι΄ αυτό και σπανίως εκδηλώνουν προβλήματα υγείας λόγω ζέστης. Αντιθέτως, όμως, στους πάσχοντες από ορισμένες ασθένειες της καρδιάς ή σε όσους παίρνουν ορισμένα καρδιολογικά φάρμακα, οι μηχανισμοί ρύθμισης της σωματικής θερμοκρασίας συχνά υπολειτουργούν- και αυτό μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνο.
Τα άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια, βαριά στεφανιαία νόσο ή υπέρταση είναι εκείνα που μπορεί να αντιμετωπίσουν συχνότερα προβλήματα με τη ζέστη, επειδή «η καρδιά τους δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της αυξημένης περιβαλλοντικής θερμοκρασίας, γεγονός που συνεπάγεται αυξημένο κίνδυνο θερμοπληξίας λόγω μη ρύθμισης της σωματικής θερμοκρασίας», τονίζει ο κ. Πίτσαβος. «Γι΄ αυτό και σε μέρες καύσωνα συνιστάται επισταμένα προσοχή στους καρδιοπαθείς».
Οι καρδιοπαθείς

Πώς, όμως, εμποδίζουν οι καρδιοπάθειες τη ρύθμιση της σωματικής θερμοκρασίας; «Στους πάσχοντες από καρδιακή ανεπάρκεια, δεν είναι δυνατόν να αυξηθούν οι καρδιακοί παλμοί λόγω της ανεπάρκειας καθαυτής», απαντά ο κ. Πίτσαβος. «Στους ασθενείς με βαριά στεφανιαία νόσο, η αύξηση των καρδιακών παλμών εμποδίζεται από τη στένωση των στεφανιαίων αρτηριών: η αύξηση των παλμών και του έργου της καρδιάς απαιτεί κατανάλωση περισσότερου οξυγόνου, το οποίο όμως δεν μπορούν να προσφέρουν οι στενωμένες αρτηρίες, με συνέπεια να αναπτύσσει ο ασθενής στηθάγχη ή δύσπνοια».
Στην περίπτωση της υπέρτασης, η οποία εκτιμάται ότι προσβάλλει 2 εκατομμύρια Έλληνες, τα εμπόδια είναι διαφορετικά. «Όταν έχει κανείς υπέρταση, η καρδιά εξ ορισμού αναγκάζεται να “δουλεύει” συνεχώς πιο έντονα, γεγονός που την καταπονεί», εξηγεί ο κ. Πίτσαβος. «Για να αποφευχθεί αυτό, συνήθως συνιστούμε στους ασθενείς να τρώνε λιγότερο αλάτι, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει προβλήματα το καλοκαίρι».
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η παρεμπόδιση της εφίδρωσης, διότι όταν ιδρώνουμε ο οργανισμός δεν αποβάλλει μόνον υγρά αλλά και ηλεκτρολύτες- και το αλάτι είναι ένας βασικός ηλεκτρολύτης, που δεν πρέπει να λείπει από τον οργανισμό ώστε να αποβάλλεται στις απαιτούμενες ποσότητες.
Ο ρόλος των φαρμάκων

Αυξημένο κίνδυνο όταν κάνει ζέστη διατρέχουν και όσοι παίρνουν ορισμένα φάρμακα, όπως τα διουρητικά και οι επονομαζόμενοι βήτα-αναστολείς. Τα διουρητικά χορηγούνται για την καρδιοπάθεια και για την υπέρταση και μπορεί να προκαλέσουν στους ασθενείς μια σχετική αφυδάτωση, επειδή διεγείρουν την αποβολή υγρών από τον οργανισμό.
«Η αποβολή αυτή μπορεί να είναι επιθυμητή τον υπόλοιπο χρόνο, αλλά σε συνθήκες υψηλής περιβαλλοντικής θερμοκρασίας μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στους ασθενείς, διότι ο οργανισμός τους δεν θα μπορεί να κινητοποιήσει τους μηχανισμούς της εφίδρωσης», εξηγεί ο κ. Πίτσαβος.
Οι βήτα-αναστολείς με τη σειρά τους χορηγούνται σε πάσχοντες από καρδιακές αρρυθμίες, υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια ή στεφανιαία νόσο και εμποδίζουν την καρδιά να κτυπάει πιο γρήγορα- και η αύξηση των καρδιακών παλμών αποτελεί, όπως προαναφέρθηκε, αναγκαία συνθήκη για την ανεμπόδιστη εφίδρωση.
Επιπλέον, το καλοκαίρι η αρτηριακή πίεση παρουσιάζει μείωση σε πολλά άτομα, λόγω της μεγάλης αγγειοδιαστολής και της έστω και μικρής εφίδρωσης λόγω της ζέστης. Όταν, όμως, ένας ασθενής παίρνει διουρητικά για να «ρίξει» την πίεσή του και αυτή είναι ούτως ή άλλως χαμηλότερη απ΄ ό,τι τον χειμώνα, όχι μόνον διατρέχει κίνδυνο να αφυδατωθεί, όπως προαναφέρθηκε, αλλά κινδυνεύει να φτάσει και στο άλλο άκρο της πίεσης, δηλαδή στην υπόταση.
Συμβουλές για να αντέξει η υγιής καρδιά τη ζέστη

* Αποφεύγετε τα βαριά και ζεστά φαγητά. 
* Αποφεύγετε τον ήλιο. Ο ήλιος είναι πιο επικίνδυνος μεταξύ 11 π.μ. και 3 μ.μ. Μείνετε λοιπόν σε σκιά, τουλάχιστον αυτές τις ώρες.
* Περιορίστε την άσκηση. Αν θέλετε να περπατήσετε, να το κάνετε νωρίς το πρωί ή το απόγευμα μετά τη δύση του ηλίου. Αν κάποια στιγμή αισθανθείτε την καρδιά σας να χτυπά πολύ γρήγορα (πάνω από 100-110 παλμούς το λεπτό) και δυνατά, σταματήστε αμέσως και προσπαθήστε να μειώσετε τη θερμοκρασία του σώματός σας με ένα δροσερό μπάνιο.
* Φορέστε ελαφρά, βαμβακερά ρούχα, ανοιχτού χρώματος όταν βρίσκεστε σε υπαίθριους χώρους.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται η διατροφή σας. Οι ειδικοί συνιστούν τα εξής:

* Να καταναλώνετε μικρά και συχνά γεύματα, που έχουν μικρή περιεκτικότητα σε λίπη (κυρίως ζωικής προέλευσης), διότι η πέψη των λιπών αυξάνει τη θερμότητα του οργανισμού. Με άλλα λόγια, να προτιμήσετε ψάρια αντί για κρέας, να καταναλώνετε άπαχα ή λίγων λιπαρών τυριά και γαλακτοκομικά προϊόντα, φαγητά χωρίς βαριές σάλτσες και καρυκεύματα και ψητά ή βραστά φαγητά αντί για τηγανητά. Πριν από το μαγείρεμα να αφαιρείτε το λίπος από τα ζωικής προέλευσης τρόφιμα.
* Να τρώτε λιτά, δίνοντας βάση στα φρούτα και τα λαχανικά, στο μαύρο ψωμί, στα όσπρια και στα λαδερά φαγητά. Να επιλέγετε δημητριακά ολικής αλέσεως και να περιορίζετε την κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων (μεταξύ αυτών τα γλυκά και τα παγωτά με πολλά λιπαρά).
* Να πίνετε αρκετό νερό, ακόμα κι αν δεν διψάτε. Να πίνετε σε τακτά χρονικά διαστήματα νερό δροσερό και όχι παγωμένο (το δροσερό νερό είναι ευκολότερο να καταναλωθεί σε μεγάλες ποσότητες). Επειδή με την εφίδρωση ο οργανισμός αποβάλλει από τον οργανισμό και αλάτι και άλλους ηλεκτρολύτες, που επίσης πρέπει να αναπληρώνονται, να πίνετε και φρουτοχυμούς.
* Να περιορίσετε την υπερκατανάλωση ροφημάτων με καφεΐνη ή μεγάλες ποσότητες ζάχαρης- και στο ελάχιστο την κατανάλωση αλκοόλ.
* Να βάζετε λίγο αλάτι παραπάνω στο φαγητό σας όταν έχει καύσωνα.
* Μετά τα κύρια γεύματα να αφήνετε να περνούν τουλάχιστον 3 ώρες πριν ασχοληθείτε με οποιαδήποτε κοπιώδη δραστηριότητα- από το βάδην και τις βαριές δουλειές του σπιτιού μέχρι το παρατεταμένο, έντονο κολύμπι στη θάλασσα- για να δοθεί στον οργανισμό χρόνος να επεξεργαστεί τις τροφές που καταναλώσατε.
* Εκμεταλλευθείτε τη ζέστη για να κάνετε λίγη δίαιτα και να χάσετε τα περιττά κιλά, εάν είστε υπέρβαροι ή παχύσαρκοι (τα περιττά κιλά επίσης επιβαρύνουν τη λειτουργία της καρδιάς).
Τι πρέπει να κάνουν οι ασθενείς
Για να διαφυλάξουν την υγεία τους το καλοκαίρι οι καρδιοπαθείς, θα πρέπει να λαμβάνουν ορισμένα μέτρα.
Το πρώτο είναι να συμβουλευθούν τον γιατρό τους και να ρωτήσουν εάν και κατά πόσον πρέπει να τροποποιηθεί η φαρμακευτική αγωγή τους, καθώς και να λάβουν εξατομικευμένες συμβουλές για το τι πρέπει να κάνουν ή να αποφεύγουν σε περίπτωση ακραίων θερμοκρασιών.
Απαραίτητο είναι ακόμα να αποφεύγουν τη σωματική καταπόνηση στην έντονη ζέστη, κατά τον αναπληρωτή καθηγητή κ. Χρήστο Πίτσαβο. «Η συμβουλή αυτή είναι συνηθισμένη, αλλά παρερμηνεύεται από πολλούς ανθρώπους», επισημαίνει. «Πολλοί πιστεύουν πως σημαίνει απλώς ότι δεν πρέπει να εργάζονται στον ήλιο ή σε υπαίθριους χώρους, αλλά ότι αντιθέτως δεν θα πάθουν κάτι εάν κάνουν μια βόλτα. Αυτό είναι λάθος. Ακόμα και το περπάτημα μπορεί να τους δημιουργήσει πρόβλημα, διότι αποτελεί αεροβική άσκηση, συνεπώς έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις από την καρδιά».
Σημαντικό ρόλο στην προστασία τους παίζει και η διατροφή: πρέπει να κάνουν μικρά, συχνά και ελαφρά γεύματα, καθώς και να πίνουν αρκετά υγρά ακόμα και αν δεν διψούν.
Από την τελευταία συμβουλή εξαιρούνται οι πάσχοντες από καρδιακή ανεπάρκεια, οι οποίοι δεν πρέπει να καταναλώσουν υπερβολικές ποσότητες υγρών διότι υπάρχει κίνδυνος συσσώρευσής τους στους πνεύμονες - και αν συμβεί αυτό κινδυνεύουν να εκδηλώσουν δύσπνοια και πνευμονικό οίδημα.
45άρηδες: προσοχή σε θαλάσσιο σκι και ιστιοσανίδα

Το καλοκαίρι δεν κινδυνεύει μόνο η καρδιά των πασχόντων από καρδιολογικά προβλήματα αλλά και των μεσηλίκων οι οποίοι, έπειτα από έναν χειμώνα καθιστικής ζωής χωρίς γυμναστική, αρχίζουν να ασχολούνται με τα θαλάσσια σπορ σαν να είναι 20χρονοι.
Δύο από τα πιο επίπονα για την καρδιά καλοκαιρινά αθλήματα είναι το θαλάσσιο σκι και η ιστιοσανίδα (γουίντ σέρφινγκ). Και τα δύο αυξάνουν πολύ την αρτηριακή πίεση διότι το σώμα μένει ουσιαστικά ακίνητο, με τους μυς σφιγμένους, ενόσω ο ασκούμενος προσπαθεί να διατηρήσει την ισορροπία του στο νερό.
Η απότομη αύξηση της αρτηριακής πίεσης, όμως, μπορεί να έχει δυσάρεστες συνέπειες. Γι΄ αυτό, «καλό είναι όσοι έχουν ηλικία άνω των 45 ετών, είναι αγύμναστοι και προγραμματίζουν να κάνουν σέρφινγκ ή θαλάσσιο σκι, να φροντίσουν να βελτιώσουν σταδιακά τη φυσική τους κατάσταση» συνιστά ο αναπληρωτής καθηγητής Καρδιολογίας κ. Χρήστος Πίτσαβος.
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι θα κολυμπήσουν συστηματικά για λίγες ημέρες και όταν έλθει η ώρα των θαλάσσιων σπορ θα ασχοληθούν με αυτά με προοδευτικό τρόπο, αντί να «τα δώσουν όλα» από την πρώτη φορά.
Τον νου σας στην αφυδάτωση
Η αφυδάτωση αποτελεί μία από τις πλέον οδυνηρές συνέπειες της υψηλής περιβαλλοντικής θερμοκρασίας.
«Η απώλεια υπερβολικής ποσότητας υγρών από το σώμα μας που δεν αναπληρώνονται εγκαίρως, μπορεί να οδηγήσει σε συγχυτικό φαινόμενο, λήθαργο και προβλήματα με την καρδιακή συχνότητα (ταχυκαρδία) και την αναπνοή», εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής κ. Χρήστος Πίτσαβος. Για να αποφύγει κανείς την αφυδάτωση, πρέπει διαρκώς να αναπληρώνει τα υγρά που χάνει ιδρώνοντας.
Σε μια μέρα με μέση θερμοκρασία, ένας άνθρωπος βάρους 60 κιλών χρειάζεται περίπου οκτώ (8) ποτήρια υγρών που αντιστοιχούν σε περίπου 1,5 λίτρο. «Η ποσότητα αυτή δεν είναι σκέτο νερό, αλλά συμπεριλαμβάνει τα υγρά που καταναλώνουμε με τη μορφή αναψυκτικών (που πρέπει να αποφεύγονται), καφέ κ.τ.λ.», διευκρινίζει ο κ. Πίτσαβος. «Τις πολύ ζεστές μέρες η ποσότητα αυτή πρέπει να αυξάνεται, όχι όμως να φθάνει κανείς σε υπερβολές, όπως λ.χ. να πίνει 5 ή 6 λίτρα ημερησίως».
Συμπεριλαμβάνονται άραγε στα υγρά που μας ενυδατώνουν και τα οινοπνευματώδη ποτά, όπως η μπίρα; «Από πλευράς περιεκτικότητας σε νερό, η μπίρα δεν δημιουργεί πρόβλημα, αλλά αν σκεφθεί κανείς πως το οινόπνευμα που περιέχει αφυδατώνει το σώμα, είναι σαφές ότι η κατανάλωσή της πρέπει να είναι πολύ περιορισμένη- το ίδιο και κάθε άλλου ποτού με αλκοόλ», απαντά ο κ. Πίτσαβος.

Η ακατάστατη διατροφή

Μπορεί ο σύγχρονος τρόπος ζωής να μας αναγκάζει να μην τρώμε σωστά, πάντα όμως υπάρχουν τρόποι να το καταφέρουμε, αρκεί να προσπαθήσουμε λίγο παραπάνω.
H εικόνα της οικογένειας που μαζεύεται μεσημέρι - βράδυ γύρω από το τραπέζι για να απολαύσει το μαγειρεμένο φαγητό ανήκει –με βεβαιότητα– στο παρελθόν. Σήμερα οι ρυθμοί της ζωής, οι ώρες εργασίας που συχνά ξεπερνούν τις οχτώ αλλά και το καθημερινό άγχος έχουν οδηγήσει τους περισσότερους από εμάς στην ακατάστατη διατροφή.

Το πρόβλημα
Η ακατάστατη διατροφή χαρακτηρίζεται από πολύ αραιά και πολύ μεγάλα γεύματα. Ένας άνθρωπος που δεν τρώει σωστά προτιμάει τροφές με αυξημένη περιεκτικότητα σε αλάτι ή σε κορεσμένα λιπαρά, καθώς, επειδή γευματίζει αραιά, συχνά αναζητά όχι μόνο μεγάλη ποσότητα φαγητού αλλά και έντονη γεύση. Έτσι συχνά επιλέγει τηγανητά και συσκευασμένες τροφές.
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της άστατης διατροφής είναι το ακατάπαυστο τσιμπολόγημα, αφού μπισκότα, γαριδάκια και κάθε είδους συσκευασμένα τρόφιμα καταναλώνονται σωρηδόν μέσα στη μέρα, και κυρίως εν ώρα εργασίας. Οι έρευνες ωστόσο έχουν δείξει ότι οι εργαζόμενοι με καθημερινά φορτωμένο ωράριο αδυνατούν να ακολουθήσουν μια προγραμματισμένη διατροφή ακόμη και τις ώρες που βρίσκονται στο σπίτι.
Σύμφωνα με στοιχεία μάλιστα, η ακατάστατη διατροφή αφορά περισσότερο τους άντρες, δεδομένου ότι δεν δίνουν την ίδια σημασία με τις γυναίκες στην εικόνα και την υγεία τους, άρα και κατ’ επέκταση στη διατροφή τους.

Βρείτε τους υπεύθυνους
Για την ακατάστατη διατροφή και την έλλειψη ποιότητας στο φαγητό μας ευθύνεται κατά πολύ ο τρόπος ζωής και το έντονο στρες, που μας αναγκάζουν να θέσουμε τη διατροφή μας σε δεύτερη μοίρα στην καθημερινότητά μας. Έτσι γινόμαστε έρμαια των περιστάσεων και των πειρασμών που προκύπτουν από τον περίγυρο αλλά και από τις διάφορες διαφημίσεις τροφίμων που μας βομβαρδίζουν διαρκώς παρουσιάζοντας ανθυγιεινές και θερμιδογόνες επιλογές μεν, ιδιαίτερα θελκτικές στο μάτι και το αφτί μας δε. Καθόλου ασήμαντη αιτία είναι τέλος και η συναισθηματική φόρτιση, η οποία πολλές φορές οδηγεί στην ανεξέλεγκτη κατανάλωση φαγητού.

Δυσάρεστες οι συνέπειες
Η ακατάστατη διατροφή μπορεί να επιφέρει πολύ σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία μας, με πρώτη την αύξηση του βάρους, η οποία μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην παχυσαρκία. Η κατάσταση αυτή αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα για τη δημιουργία και εγκατάσταση χρόνιων νόσων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και οι καρδιαγγειακές παθήσεις. Από τους κινδύνους δεν λείπει και η πιθανότητα εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου, καθώς η άτακτη διατροφή που περιλαμβάνει την κατανάλωση επιλογών πλούσιων σε κορεσμένα λιπαρά και αλάτι έχει συσχετιστεί άμεσα με την εμφάνιση καρκίνου του παχέος εντέρου.

Οι τρόποι αντιμετώπισης
Λύστε ή τουλάχιστον περιορίστε σημαντικά το πρόβλημα της ακατάστατης διατροφής:

1. Με τακτικά γεύματα και ισορροπημένη διατροφή, προσαρμοσμένη στο καθημερινό σας πρόγραμμα. Φροντίστε να λαμβάνετε κατά τη διάρκεια της ημέρας τακτικά γεύματα όπως ένα τοστ, ένα γιαούρτι, ένα παστέλι ή μία μπάρα δημητριακών. Έτσι θα προσλάβετε ενέργεια, θα αποφύγετε την κατανάλωση πολύ μεγάλων γευμάτων και θα βοηθήσετε την ομαλή λειτουργία του πεπτικού σας συστήματος.
2. Με την αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών (φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης) αλλά και τροφίμων όπως το κεφίρ, το ξινόγαλα αλλά και το γιαούρτι εμπλουτισμένο με μπιφιδο-βακτήρια Actiregularis, που βοηθούν στην καλή λειτουργία του εντέρου. Έχετε υπόψη σας ότι ο μικροβιακός πληθυσμός του εντέρου παίζει καθοριστικό ρόλο στη συνολική υγεία του οργανισμού.
3. Με τη μείωση της κατανάλωσης αλατιού. Η αυξημένη κατανάλωση αλατιού μπορεί να δημιουργήσει ελκωτικές καταστάσεις και να αυξήσει τον κίνδυνο υπέρτασης αλλά και εμφάνισης καρκίνου του στομάχου.
4. Με τη μείωση της κατανάλωσης τροφών πλούσιων σε κορεσμένα και υδρογονωμένα λιπαρά οξέα. Η υψηλή κατανάλωση τόσο ζωικών λιπαρών όσο και επεξεργασμένων και συσκευασμένων τροφίμων μπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για την υγεία μας.

Tips
Αν διαπιστώσετε ότι η διατροφή σας προκαλεί προβλήματα στην υγεία σας, απευθυνθείτε σε έναν διατροφολόγο ώστε να ξεκινήσετε ένα ισορροπημένο πρόγραμμα. Το ίδιο συνιστάται και αν αντιμετωπίζετε συχνά στομαχικές ή εντερικές διαταραχές.

Υπέρταση - σακχαρώδης διαβήτης

Πριν είκοσι χρόνια περίπου τόσο η υπέρταση όσο και η θεραπεία της ήταν έννοιες χαλαρές. Μικρές αυξήσεις δεν θεωρούνταν επικίνδυνες και συνήθως φαρμακευτική αγωγή έπαιρναν μόνον όσοι παρουσίαζαν μεγάλες αυξήσεις. Στόχος ήταν απλώς η μέτρια μείωσή της. Σήμερα, οι στόχοι στην αντιμετώπιση της αρτηριακής πίεσης έχουν αλλάξει πολύ. Ο λόγος είναι ότι γνωρίζουμε πλέον ότι η ρύθμισης της υπέρτασης μειώνει σημαντικά τη συχνότητα των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης καρδιακής ανεπάρκειας, ακόμα δε, μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης εμφράγματος. Η συχνότητα της υπέρτασης στο διαβήτη Στο σακχαρώδη διαβήτη η υπέρταση είναι πολύ πιο συχνή από ότι θα περίμενε κανείς. Ένα άτομο με σακχαρώδη διαβήτη έχει πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να έχει και υπέρταση από κάποιον άλλο χωρίς σακχαρώδη διαβήτη. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι τυχαίο. Υπάρχουν μηχανισμοί που ευνοούν την εμφάνιση της υπέρτασης στο σακχαρώδη διαβήτη.

Στον τύπο 1 ή ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη η υπέρταση σχετίζεται συνήθως με την εμφάνιση διαβητικής νεφροπάθειας, μιας ειδικής βλάβης του νεφρού με κύρια εκδήλωση την απώλεια λευκώματος από το νεφρό. Το λεύκωμα αυτό ανιχνεύεται αρχικά σε πολύ μικρές ποσότητες στα ούρα, ενώ οι άλλες εργαστηριακές εξετάσεις με τις οποίες ελέγχουμε τη νεφρική λειτουργία του σε αυτά τα πρώτα στάδια είναι όλα φυσιολογικά.

Στον τύπο 2 διαβήτη ή μη ινσουλινοεξαρτώμενου, η υπέρταση δεν συνοδεύεται εξαρχής από νεφρική βλάβη διότι αυτή μπορεί να εμφανιστεί μετά από πολλά χρόνια. Φαίνεται λοιπόν ότι η υπέρταση που συνοδεύει το σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 να είναι διαφορετικής αιτιολογίας από αυτήν του διαβήτη τύπου 2.

Η επίδραση της υπέρτασης στο διαβήτη

Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή, η υπέρταση συνοδεύεται από ορισμένες επιπλοκές. Ειδικά στο διαβήτη, η υπέρταση μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση νέων επιπλοκών ή να επιδεινώσει τις υπάρχουσες. Όπως και στο άτομο χωρίς διαβήτη, έτσι και εδώ η υπέρταση σχετίζεται με την εμφάνιση βλαβών των μεγάλων αγγείων, όπως των στεφανιαίων της καρδιάς, των αγγείων του εγκεφάλου και των κάτω άκρων. Στο διαβήτη όμως η υπέρταση προσβάλλει και τα μικρά αγγεία του νεφρού και του οφθαλμού προκαλώντας βλάβες στα όργανα αυτά.

Οι βλάβες των μεγάλων αγγείων, και η σημασία της καλής ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης

Άτομα με ψηλή αρτηριακή πίεση, έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, ή καρδιακή προσβολή απ' ότι άτομα με φυσιολογική αρτηριακή πίεση. Η αύξηση της συστολικής πίεσης (ή αλλιώς "μεγάλης") ή της διαστολικής (ή "μικρής"), σχετίζεται με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης βλάβης από τα ζωτικά αυτά όργανα. Ειδικά οι γυναίκες με διαβήτη και αρρύθμιστη αρτηριακή πίεση, έχουν διπλάσιο κίνδυνο να εμφανίσουν στεφανιαία νόσο σε σύγκριση με γυναίκες χωρίς διαβήτη. Η μείωση της αρτηριακής πίεσης μειώνει αυτόν τον κίνδυνο. Είναι λοιπόν απαραίτητο και οι δύο αυτές παράμετροι (συστολική και διαστολική πίεση) να είναι ρυθμισμένες όσο γίνεται καλύτερα. Ακόμα και μικρές μειώσεις π.χ. μείωση από τα 160 mm Hg στο 150 mm Hg, παρά το ότι εξακολουθεί να είναι ψηλή, μειώνει κατά πολύ τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών. Ένα άτομο ηλικίας άνω των 70 με διαβήτη, έχει πολλαπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης βλάβης των αγγείων που αρδεύουν τα κάτω άκρα. Συμπτώματα επί βλάβης των αγγείων αυτών ποικίλλουν από την ανάγκη να διακόπτεται το βάδισμα λόγω πόνου, στις γάμπες συνήθως, μέχρι και εμφάνιση έλκους στα σφυρά. Η υπέρταση επιδεινώνει τη βλάβη των αγγείων αυτών. Το σημαντικό όμως στοιχείο είναι ότι η ρύθμισή της βελτιώνει την εξέλιξη αυτών των βλαβών.

Οι βλάβες των μικρών αγγείων, και η σημασία της καλής ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης

Εκεί που τα αποτελέσματα της αντιυπερτασικής αγωγής είναι εντυπωσιακά, είναι στη βελτίωση της βλάβης των μικρών αγγείων του οφθαλμού και του νεφρού. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η υπέρταση επιδεινώνει ραγδαία τη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και τη διαβητική νεφροπάθεια. Ταυτόχρονα όμως δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης όχι μόνο μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εξέλιξης της βλάβης προς βαρύτερες μορφές, αλλά βελτιώνει πολλές από αυτές. Τις τελευταίες δεκαετίες η καλύτερη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης είχε σαν αποτέλεσμα τη μείωση των αριθμών των περιστατικών που κατέληγαν σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και χρειάστηκα να ενταχθούν σε μονάδα τεχνικού νεφρού όπως επίσης μείωσε και τον αριθμό των περιστατικών που υπέστησαν ανεπανόρθωτη βλάβη της όρασης.

Τα επιθυμητά επίπεδα της αρτηριακής πίεσης

Οι μεγάλες επιστημονικές εταιρείες στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη έχουν αναθεωρήσει αρκετές φορές τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης που θεωρούνται ως φυσιολογικά.Σήμερα, τα φυσιολογικά όρια της αρτηριακής πίεσης θεωρούνται τιμές κάτω από 140 mm Hg για τη συστολική, και κάτω από 89 mm Hg για τη διαστολική. Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι η αυξημένη αρτηριακή πίεση σπάνια δημιουργεί συμπτώματα, όπως πονοκέφαλο. Μην περιμένουμε λοιπόν το σύμπτωμα για να ανησυχήσουμε. Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν είναι μόνον οι πολύ ψηλές πιέσεις π.χ. 180 mm Hg που επηρεάζουν δυσμενώς τα αγγεία και τα ζωτικά μας όργανα αφού και πολύ μικρότερες τιμές θα μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβη εφόσον μείνουν χωρίς αντιμετώπιση. Αυτός είναι και ο λόγος που και μικρές μειώσεις, για παράδειγμα μείωση της συστολικής πίεσης από 150 mmHg, η οποία φαινομενικά δεν είναι ψηλή, σε επίπεδα κάτω από 140 mm Hg συνοδεύεται από σημαντική μείωση του κινδύνου εμφάνισης επιπλοκών. Σημειωτέον ότι όταν υπάρχει επιπλοκή από το νεφρό, θα πρέπει η αρτηριακή πίεση να ρυθμίζεται σε επίπεδα ακόμα χαμηλότερα από τα φυσιολογικά όρια που αναφέρονται στον πίνακα 1. Είναι σπάνιο, ορισμένα άτομα με ειδικά προβλήματα, να μην ανέχονται τη μεγάλη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Στα άτομα αυτά γίνεται προσπάθεια να μειωθεί όσο το δυνατόν χαμηλότερα χωρίς να προκαλούνται ενοχλήματα. Πίνακας 1. Ταξινόμηση της αρτηριακής πίεσης Αρτηριακή Πίεση (mm Hg)
Συστολική
Διαστολική • Ιδανική <>
<> • Φυσιολογική <>
<> • Υπέρταση Στάδιο 1 140-159 ή 90-99 Στάδιο 2 160-179 ή 100-109 Στάδιο 3 >180 ή > 110

Διάγνωση

Η αρχική εκτίμηση του διαβητικού υπερτασικού ασθενούς θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα πλήρες ιατρικό ιστορικό με ιδιαίτερη έμφαση στο οικογενειακό ιστορικό για διαβήτη και υπέρταση ως και καρδιαγγειακό νόσημα στην εμφάνιση συμπτωμάτων αθηροσκληρωτικών, υπερτασικών και διαβητικών επιπλοκών στην ταυτόχρονη φαρμακευτική αγωγή που θα μπορούσε να επηρεάσει την υπέρταση ή το γλυκαιμικό έλεγχο στη σεξουαλική λειτουργία στις συνήθειες των ασθενών (σωματική άσκηση, δίαιτα, κάπνισμα και χρήση οινοπνεύματος, ψυχοκοινωνικοί και περιβαλλοντολογικοί παράγοντες). Η μέτρηση της πίεσης πρέπει να γίνεται στην ύπτια, καθιστή και όρθια θέση, αφού πρώτα ο ασθενής ηρεμήσει για εικοσάλεπτο τουλάχιστον. Στις θέσεις αυτές θα πρέπει να προσδιορίζεται η πίεση δυο ή τρεις φορές. Η αντικειμενική εξέταση πρέπει να περιλαμβάνει τον προσδιορισμό ύψους και βάρους, την εξέταση του βυθού των οφθαλμών για να εκτιμηθεί η πιθανή παρουσία και σοβαρότητα της διαβητικής ή υπερτασικής αμφιβληστροειδοπάθειας (όλοι οι διαβητικοί ασθενείς θα πρέπει να βυθοσκοπούνται τουλάχιστον άπαξ ετησίως), την εξέταση του τραχήλου για την ύπαρξη καρωτιδικών φυσημάτων, διατεταμένων φλεβών και διογκωμένου θυρεοειδούς, την εξέταση της καρδιάς, την εξέταση της κοιλίας για πιθανά φυσήματα, την εξέταση των περιφερικών σφυγμών, την αναζήτηση οιδημάτων στα άκρα και, τέλος, τη νευρολογική εξέταση. Εάν το ιστορικό και η φυσική εξέταση υποδηλώνουν δευτεροπαθείς αιτίες υπέρτασης θα απαιτηθεί περαιτέρω και πιο ειδικός έλεγχος. Οι αρχικές εργαστηριακές εξετάσεις πρέπει να περιλαμβάνουν: γενική αίματος και ούρων, ηλεκτρολύτες ορού, κρεατινίνη, μαγνήσιο ορού, σάκχαρο νηστείας, γλυκοζιωμένη αιμοσφαιρίνη, λιποπρωτεϊνικό profile νηστείας (ολική χοληστερίνη, τριγλυκερίδια, HDL, LDL), ποσοτικός προσδιορισμός πρωτεϊνών στα ούρα όταν το απλό δείγμα ούρων είναι θετικό και αναζήτηση μικρολευκωματινουρίας όταν το δείγμα είναι αρνητικό. Μετά 6 έως 12 εβδομάδες από την έναρξη της αντιυπερτασικής φαρμακευτικής αγωγής θα πρέπει να επανεκτιμηθούν τα λιπίδια, το σάκχαρο, η γλυκοζιωμένη αιμοσφαιρίνη, η κρεατινίνη και ηλεκτρολύτες. Όλες αυτές οι εξετάσεις πρέπει να επαναλαμβάνονται ετησίως.

Θεραπεία

Η ανεύρεση για πρώτη φορά αυξημένης τιμής αρτηριακής πίεσης δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι το άτομο χρειάζεται οπωσδήποτε φαρμακευτική αγωγή. Η διάγνωση τίθεται όταν σε τουλάχιστον τρεις μετρήσεις, η συστολική ή η διαστολική αρτηριακή πίεση ή και οι δύο βρεθούν αυξημένες. Καμιά φορά διαπιστώνεται ότι η αρτηριακή πίεση είναι αυξημένη όταν προσδιορίζεται στο νοσοκομείο ή στο ιατρείο, ενώ στο σπίτι είναι φυσιολογική. Αυτή δεν θεωρείται υπέρταση και συνήθως δεν χρειάζεται ιδιαίτερη αντιμετώπιση. Από τη στιγμή που θα τεθεί η διάγνωση της υπέρτασης τότε: Δίνονται οδηγίες τις οποίες θα ακολουθήσει το άτομο για ένα τρίμηνο και εφόσον μέχρι τότε δεν τεθεί υπό έλεγχο η αρτηριακή πίεση θα χορηγηθεί και φαρμακευτική αγωγή είτε Σε ορισμένες καταστάσεις που φαίνονται στον πίνακα

Πρώτες βοήθειες σε τραυματία

Πρώτες βοήθειες σε τραυματία

- Καλός καθαρισμός του τραύματος με αφαίρεση ξένων σωμάτων και τμημάτων νεκρωμένων ιστών.
- Πλύσιμο με άφθονο οξυζενέ.
- Ύποπτα-ρυπαρά τραύματα, από όπλο ή δήγματα ζώων, αφήνονται όσο είναι δυνατόν ανοιχτά.
- Αντιτετανικός ορός ανθρώπινος εφόσον ο ασθενής δεν καλύπτεται πλήρως με αντιτετανικό εμβολιασμό. Η δόση που συνιστάται είναι 250 μονάδες ή 2,5 μονάδες κατά κιλό βάρους σώματος. Διπλή δόση συνιστάται όταν πιθανολογείται μόλυνση από μικρόβιο τετάνου, όταν γίνεται καθυστερημένη περιποίηση του τραύματος και όταν το άτομο έχει βάρος πάνω από 90 κιλά.
- Εάν δεν έχει προηγηθεί εμβολιασμός ή αυτός είναι ατελής, τότε γίνεται συγχρόνως εμβολιασμός με διαφορετική σύριγγα σε διαφορετικό σημείο του σώματος κατά το γνωστό σχήμα (ορός και εμβόλιο).
- Εάν έχει προηγηθεί πλήρης εμβολιασμός αλλά το τραύμα είναι ανώμαλο, ρυπαρό και ύποπτο, γίνεται αναμνηστική δόση, εφόσον πέρασε πενταετία από την τελευταία δόση.
Τέλος, χορηγούνται συμπληρωματικά αντιβιοτικά.

Συμπερασματικά πρέπει να τονίσουμε ότι είναι κρίμα και άδικο να χάνονται ή να ταλαιπωρούνται άνθρωποι από τέτανο, αφού υπάρχει τόσο απλός τρόπος να αντιμετωπιστεί η αρρώστια, μολονότι υπάρχει το μικρόβιο (το οποίο βέβαια μπορούμε να αποφύγουμε με τη σχολαστική καθαριότητα και την αποστείρωση των διαφόρων ιατρικών εργαλείων).

Τραύματα προσώπου

Οι κακώσεις αυτές είναι πολύ συχνές, επειδή αυξήθηκε η συχνότητα των τροχαίων ατυχημάτων.

Γενικές αρχές στη φροντίδα των τραυμάτων του προσώπου

Προφύλαξη από τη λοίμωξη και τον τέτανο (εμβολιασμός).

Καθαρισμός προσώπου με άφθονο, αποστειρωμένο φυσιολογικό ορό και προετοιμασία του τραύματος με αντισηπτικό διάλυμα.

Οι τρίχες του προσώπου ή της κεφαλής γύρω από το τραύμα ξυρίζονται (όχι όμως τα φρύδια).

Δημιουργία καθαρού χειρουργικού πεδίου.

Τα ξένα σώματα και οι νεκρωμένοι ιστοί αφαιρούνται.

Εφαρμογή πιεστικής επίδεσης μετά τη συρραφή τους.

Θλαστικό τραύμα χειλιών

Σε αυτό το τραύμα συρράπτουμε με λεπτό νάιλον ράμμα, το οποίο αφαιρείται έπειτα από τέσσερις ημέρες. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα μικρά τραύματα στη γλώσσα επουλώνονται γενικά χωρίς συρραφή. Σε μεγαλύτερα απαιτείται προσεκτική και ανατομικά σωστή συμπλησίαση με χρήση ραμμάτων που απορροφώνται. Παράλληλα, η πλύση του στόματος με οξυγονούχο νερό εμποδίζει το σχηματισμό εφελκίδων και πυωδών συλλογών. Η αιμορραγία στο εσωτερικό του στόματος από σπασμένα δόντια και τραύματα στη γλώσσα πρέπει να ελέγχεται προσεκτικά, κυρίως όταν ο άρρωστος είναι αναίσθητος. Επίσης, επιβάλλεται να ελέγχεται αν υπάρχει κάκωση της σπονδυλικής στήλης, οπότε θα πρέπει να αποφεύγονται οι χειρισμοί για τη διάνοιξη των αεροφόρων οδών πριν ακινητοποιηθεί ο αυχένας.

Θλαστικά τραύματα βλεφάρων

Η επανόρθωση τέτοιων τραυμάτων σε ευθεία γραμμή επιφέρει εισολκή της ουλής και κακό αισθητικό αποτέλεσμα. Έτσι, κατά τη συμπλησίαση των χειλέων του τραύματος λαμβάνεται υπόψη η φαιά γραμμή (δηλαδή το όριο των βλεφαρίδων), που αποκαθίσταται πρώτη. Αν αυτή δεν ευθυγραμμιστεί με ακρίβεια, θα δημιουργηθεί εντομή στο βλέφαρο.

Θλαστικό τραύμα μετώπου

Απαιτούνται επιμελημένος καθαρισμός και συρραφή. Στα πολύ μικρά τραύματα αρκούν η συμπλησίαση και η εφαρμογή αυτοκόλλητων ταινιών. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται, εάν υπάρχει κάταγμα του κρανίου. Αν υποπτευόμαστε κάτι τέτοιο, προσφεύγουμε στο νοσοκομείο για διενέργεια ακτινογραφικού έλεγχου.

Ξένα σώματα προσώπου

Τέτοια μπορεί να είναι μικρές πέτρες, ρινίσματα, σκάγια κ.ά. Πρέπει να αποσπώνται άμεσα, διαφορετικά προκαλούν εξογκώματα και μόνιμη χρώση του δέρματος. Για ξένα σώματα που βρίσκονται βαθιά απαιτούνται ειδικά εργαλεία, προκειμένου να αφαιρεθούν.

Κατάγματα ρινός

Προκαλούνται συνήθως στη διάρκεια βιαιοπραγιών, πτώσεων στο έδαφος ή τροχαίων ατυχημάτων. Το κάταγμα αποκαλύπτεται μάλλον εύκολα από την σημειολογία που δίνει. Έτσι, υπάρχει συνήθως:

ρινορραγία o παραμόρφωση της μύτης

οίδημα του ρινικού διαφράγματος που μετατοπίζεται στο ένα πλάγιο και ευαισθησία με πόνο.

Η επιβεβαίωση γίνεται με ακτινογραφικό έλεγχο. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει την εκ των έσω, από τους ρώθωνες, επαναφορά των παρεκτοπισμένων ρινικών οστών στην ανατομικά ορθή θέση τους και τον έλεγχο της αιμορραγίας με πωματισμό. Στα ρινικά κατάγματα χωρίς παρεκτόπιση δε χρειάζεται ειδική θεραπεία διότι δεν αποφράσσεται η αεροφόρος οδός. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην αντιμετώπιση του εξαρθήματος του χόνδρου του ρινικού διαφράγματος, λόγω της συχνής δημιουργίας αιματώματος γύρω από το χόνδρο. Για το αιμάτωμα διενεργείται διάνοιξη και παροχέτευση. Σε περιπτώσεις αποσπαστικών τραυμάτων του προσώπου τοποθετείται ο κρημνός στην κοίτη του και εφαρμόζεται πιεστική επίδεση. Οι κακώσεις των μαλακών μορίων της μύτης προκαλούνται συνήθως από αμβλύ όργανο και έχουν ως αποτέλεσμα μεγάλη ρινορραγία, η οποία τις περισσότερες φορές σταματά με την τοποθέτηση πάγου στη ρίζα της μύτης ή πιέζοντας τα ρουθούνια μεταξύ τους ή όταν με ένα τολύπιο πιέζουμε ανάμεσα στο άνω χείλος και τα δόντια της άνω οδοντοστοιχίας, όπου βρίσκονται τα αγγεία που αιματώνουν τη μύτη. Τα αντικείμενα που εισπνέονται ή εισχωρούν στη μύτη προκαλούν πόνο και αιμορραγία αλλά όχι πλήρη απόφραξη των αεροφόρων οδών, γι' αυτό αφαιρούνται στο νοσοκομείο και όχι στον τόπο του ατυχήματος. Τα κατάγματα του προσώπου αφορούν συνήθως στα ρινικά οστά, στον οφθαλμικό κόγχο και στην άνω και κάτω γνάθο. Προκαλούνται έπειτα από πρόσκρουση σε αμβλύ αντικείμενο. Στις κακώσεις αυτές ελλοχεύει ο κίνδυνος της απόφραξης των αναπνευστικών οδών από τις παραμορφώσεις που παρουσιάζονται.

Τα συμπτώματα των καταγμάτων του προσώπου είναι κυρίως:

ο πόνος,

το οίδημα,

οι παρασχίδες οστών,

η αιμορραγία,

η αδυναμία ομιλίας ή κατάποσης

Η παροχή πρώτων βοηθειών περιλαμβάνει σχεδόν αποκλειστικά την απελευθέρωση των αναπνευστικών οδών και τη μεταφορά στο νοσοκομείο.

Ο τραυματισμός του λαιμού

Περιλαμβάνουν κυρίως ξένα σώματα, τα οποία έχουν εισχωρήσει στο λαιμό του αρρώστου, και ρήξεις της τραχείας και του λάρυγγα. Οι μεγάλοι κίνδυνοι στις περιπτώσεις αυτές είναι η αιμορραγία και η απόφραξη των αναπνευστικών οδών. Το χτύπημα στο τιμόνι του αυτοκινήτου ή η απόπειρα αυτοκτονίας με απαγχονισμό προκαλούν συνήθως κάκωση και ρήξη της τραχείας, που μπορεί να προκαλέσει την απώλεια της φωνής, την απόφραξη των αεροφόρων οδών και τη διαφυγή αέρα στους μαλακούς ιστούς του λαιμού, με αποτέλεσμα την εμφάνιση υποδόριου εμφυσήματος. Οι πρώτες βοήθειες περιλαμβάνουν:

Τη διάνοιξη και τη διατήρηση των αναπνευστικών οδών

Την ακινητοποίηση του αυχένα

Τον έλεγχο της αιμορραγίας

Τα ξένα σώματα δεν αφαιρούνται στον τόπο του ατυχήματος, παρά μόνο όταν εμποδίζουν την αναπνοή. Η χορήγηση οξυγόνου επιβάλλεται.

Τραυματισμοί δέρματος

Το δέρμα ως εξωτερικό όργανο υπόκειται συχνά σε μηχανικές κακώσεις. Αυτές μπορεί να είναι από απλή δερματίτιδα εξ επαφής (ερεθισμός) έως σχηματισμός εκδορών (γδαρσίματα), τραυματικών φυσαλίδων (φουσκάλες) και ανοιχτών πληγών, οι οποίες, τις περισσότερες φορές, χρειάζονται συρραφή από χειρουργό.Οι τραυματικές πομφόλυγες (φουσκάλες) οφείλονται κυρίως σε μηχανικές κακώσεις, ιδιαίτερα έπειτα από τριβή. Επομένως, συναντώνται προπαντός στα πέλματα ή στις παλάμες ύστερα από χειρωνακτικές εργασίες.

Πλύντε καλά την περιοχή με σαπούνι και νερό.

Στεγνώστε προσεκτικά την περιοχή.

Χρησιμοποιήστε γάζα ή καθαρό μαντίλι ή χαρτομάντιλο.

Αν η φουσκάλα είναι μεγάλη, καλύψτε τη με μεγάλη γάζα που θα τη στερεώσετε με λευκοπλάστ.

Σκεπάστε την περιοχή με φαρδιά γάζα και κάντε αλλαγές κάθε μία, δύο μέρες.

Προσπαθήστε να μη σπάσετε τη φυσαλίδα κατά την περιποίηση.

Αν αυτό συμβεί, καθαρίστε καλά την πληγή και εφαρμόστε αντισηπτικό διάλυμα.

Προσπαθήστε να καθαρίσετε τα ράκη της πληγής χωρίς υπερβολές.

Πρώτες Βοήθειες

Ηρεμήστε τον τραυματία και βάλτε τον να καθίσει.

Πλύνετε την πληγή με φυσιολογικό ορό ή στην ανάγκη με δροσερό νερό.

Χρησιμοποιήστε για το σκοπό αυτό διπλωμένη γάζα ή βαμβάκι ή στην ανάγκη καθαρό βαμβακερό ύφασμα.

Προσπαθήστε να απομακρύνετε υπολείμματα χώματος ή γυαλιών.

Δεν χρειάζονται έντονες κινήσεις, διότι τα ξένα σώματα μπορεί να εισέλθουν πιο βαθιά στην πληγή.

Εάν διακρίνετε ξένα σώματα, τα οποία δεν μπορείτε να απομακρύνετε, απευθυνθείτε στο νοσοκομείο.

Να θυμάστε ότι ορισμένα ξένα σώματα (π.χ., η άσφαλτος), ακόμη και αν μείνουν ως ίχνη στο δέρμα, θα προκαλέσουν μετά την επούλωση μόνιμες δυσχρωμίες (σημάδια από ξένο σώμα).

Αν υπάρχει αιμορραγία, πιέστε σταθερά την πληγή με καθαρή και στεγνή γάζα 10-15 λεπτά συνεχώς. Στις περισσότερες περιπτώσεις η πίεση σταματά την αιμορραγία.

Κατόπιν βάλτε αντισηπτική ουσία, τοποθετήστε γάζα εμποτισμένη με αντιβιοτικό, στεγνή αποστειρωμένη γάζα και κλείστε το τραύμα με λευκοπλάστη.

Μην καλύπτετε την πληγή με απλό βαμβάκι, γιατί θα κολλήσει πάνω της και θα είναι δύσκολη η απομάκρυνσή του στην επόμενη αλλαγή.

Σε αυτή την περίπτωση, βρέχετε την πληγή πριν από την αλλαγή με αποστειρωμένο φυσιολογικό ορό και περιμένετε να ξεκολλήσει το βαμβάκι μόνο του.

Κάνετε αλλαγές του τραύματος κάθε μία με δύο μέρες μέχρι να επουλωθεί η πληγή.

Αν δείτε ότι η πληγή φλέγεται και υπάρχουν πόνος, έντονο πρήξιμο και κοκκίνισμα, απευθυνθείτε στο γιατρό σας για να σας χορηγήσει αντιβίωση, γιατί η πληγή έχει μολυνθεί με μικρόβια. Είναι μία επιπλοκή που συμβαίνει πολύ συχνά.

Σιγουρευτείτε ότι ο πάσχων έχει κάνει αντιτετανικό εμβόλιο. Αν δεν συμβαίνει αυτό, πρέπει να απευθυνθείτε στο νοσοκομείο για να χορηγηθούν αντιτετανικός ορός και εμβόλιο.

Κακώσεις του ματιού

Το μάτι είναι ένα πολύπλοκο όργανο, το οποίο παρά το γεγονός ότι προστατεύεται από τον οστέινο οφθαλμικό κόγχο και τα έντονα αντανακλαστικά των βλεφάρων, δέχεται πάρα πολύ συχνά βλαπτικές τραυματικές κακώσεις. Το μάτι έχει σφαιρικό σχήμα με διάμετρο περίπου 2,5 εκατοστών και η σφαιρικότητά του διατηρείται με το υγρό που βρίσκεται πίσω από το φακό (υαλοειδές σώμα) και μπροστά από το φακό (υδατοειδές σώμα). Το πρόσθιο τοίχωμα του ματιού είναι διαφανές (κερατοειδής χιτώνας), για να μπαίνει το φως, ενώ η υπόλοιπη επιφάνεια της σφαίρας αποτελείται από σκληρό ιστό (σκληρός χιτώνας) που αποτελεί το λευκό τμήμα του ματιού. Το ορατό τμήμα του σκληρού χιτώνα καλύπτεται από ένα στρώμα λείου βλεννογόνου, τον επιπεφυκότα. Πίσω από τον κερατοειδή βρίσκεται ένας κυκλικός μυς (ίριδα) με ένα στρογγυλό άνοιγμα στο κέντρο (κόρη), που αυξομειώνεται ρυθμίζοντας το φως που μπαίνει στο μάτι. Το χρώμα των κυττάρων της ίριδας δίνει στο μάτι το χαρακτηριστικό του χρώμα. Πίσω από την ίριδα βρίσκεται ο φακός, ο οποίος εστιάζει την εικόνα σε ένα στρώμα κυττάρων στο πίσω μέρος του ματιού (αμφιβληστροειδής), το οποίο μετατρέπει το φωτεινό είδωλο σε ηλεκτρικό ερέθισμα που μεταφέρεται με οπτικό νεύρο στον εγκέφαλο.

Ανάμεσα στον αμφιβληστροειδή και το σκληρό χιτώνα βρίσκεται ο χοριοειδής χιτώνας, που αποτελείται από τα αιμοφόρα αγγεία, τα οποία τρέφουν το μάτι και συγκεκριμένα τον αμφιβληστροειδή. Οι δακρυϊκοί αδένες και οι δακρυϊκοί πόροι αποτελούν το δακρυϊκό σύστημα που προστατεύει τον επιπεφυκότα σαν λιπαντικό. Τα δάκρυα απομακρύνουν τα ξένα σώματα από το μάτι. Ένας μεγάλος δακρυϊκός αδένας βρίσκεται κάτω από το άνω βλέφαρο και ένας μεγάλος εκφορητικός πόρος (ρινοδακρυικός) των δακρύων ενώνει την έσω γωνία του ματιού με την κοιλότητα της μύτης. Το άνω βλέφαρο ανασηκώνεται με ένα μυώνα, τον ανελκτήρα του βλεφάρου, και τα βλέφαρα κλείνουν με έναν κυκλοτερή μυώνα του σφιγκτήρα του βλεφάρου. Το άτομο που θα δώσει τις πρώτες βοήθειες στις κακώσεις του ματιού χρειάζεται να έχει τις παραπάνω στοιχειώδεις γνώσεις για την ανατομική δομή του ματιού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο πάσχων βρίσκεται κάτω από το βάρος μιας συναισθηματικής φόρτισης και καθετί που θα αισθανθεί εκείνη τη στιγμή εντείνεται. Επομένως, πρώτο μας μέλημα είναι να καθησυχάσουμε τον άρρωστο και να αποκτήσουμε την εμπιστοσύνη του. Μετά από ένα τραυματισμό στην περιοχή του ματιού πρέπει να εξετάσουμε αρχικά:

Τυχόν οιδήματα ή άλλες κακώσεις στα βλέφαρα, την ύπαρξη ερυθρότητας στον επιπεφυκότα

Την ακεραιότητα του κερατοειδούς

Το μέγεθος της κόρης και αν είναι οι κόρες των δύο ματιών είναι στρογγυλές και ίσες σε μέγεθος

Αν τα μάτια κινούνται μαζί προς την ίδια κατεύθυνση

Αν η περιφέρεια της ίριδας είναι ομαλή

Ξένα σώματα στο μάτι

Τα μικρά σε μέγεθος ξένα σώματα συνήθως προκαλούν σημαντική βλάβη στο μάτι, γιατί αυτά μπορούν να προσεγγίσουν το βολβό. Από τα μεγάλα αντικείμενα, τις περισσότερες φορές, το μάτι προστατεύει ο οφθαλμικός κόγχος. Ένα μικρό, ελεύθερο, ξένο σώμα ερεθίζει τον επιπεφυκότα, που γίνεται αμέσως φλεγμονώδης και κόκκινος, και το μάτι αρχίζει να παράγει δάκρυα στην προσπάθειά του να αποβάλει το ξένο σώμα. Ο άρρωστος πονά και με δυσκολία κρατά το μάτι του ανοιχτό. Στην περίπτωση αυτή, το ξέπλυμα του ματιού με νερό ή φυσιολογικό ορό παρασύρει το ξένο σώμα και το απομακρύνει από το μάτι. Τα ξένα σώματα που είναι κολλημένα στον κερατοειδή ή βρίσκονται στην πίσω επιφάνεια του άνω βλεφάρου δεν απομακρύνονται εύκολα. Πρέπει να αναστρέψουμε ή να τραβήξουμε προς τα πάνω και μπροστά το άνω βλέφαρο για να μπορέσουμε με μία βρεγμένη τολύπη να απομακρύνουμε το ξένο σώμα. Τα μεγάλα ξένα σώματα που είναι σφηνωμένα στο μάτι πρέπει να αφαιρούνται στο νοσοκομείο. Ώσπου να μεταβούμε στο νοσοκομείο, το μάτι πρέπει να καλυφθεί με έναν κώνο από χαρτόνι για να μην εισχωρήσει βαθύτερα το ξένο σώμα. Προτείνεται η επίδεση και του ματιού που δεν είναι τραυματισμένο, επειδή βοηθά στο να μην κινείται το τραυματισμένο μάτι, αφού φυσιολογικά τα μάτια κινούνται ταυτόχρονα. Το λόγο για τον οποίο κλείνουμε και τα δύο μάτια πρέπει να τον εξηγήσουμε στον άρρωστο.

Τα χημικά εγκαύματα

Προκαλούνται στο μάτι από όξινα ή αλκαλικά διαλύματα και απαιτούν γρήγορη αντιμετώπιση για να αποφύγουμε μόνιμη βλάβη. Στην περίπτωση αυτή μία μόνο ενέργεια μπορεί να γίνει: το καλό πλύσιμο του ματιού για 5 έως 10 λεπτά με καθαρό νερό ή φυσιολογικό ορό. Το πλύσιμο του ματιού μπορεί να γίνει χύνοντας νερό μέσα στο μάτι, κρατώντας το μάτι κάτω από μια βρύση που τρέχει λίγο, ή βάζοντας το κεφάλι του αρρώστου μέσα σε μια λεκάνη με νερό, ενώ ο άρρωστος ανοιγοκλείνει τα βλέφαρά του.

Τα θερμικά εγκαύματα

Προκαλούνται στο μάτι από όξινα ή αλκαλικά διαλύματα και απαιτούν γρήγορη αντιμετώπιση για να αποφύγουμε μόνιμη βλάβη. Στην περίπτωση αυτή μία μόνο ενέργεια μπορεί να γίνει: το καλό πλύσιμο του ματιού για 5 έως 10 λεπτά με καθαρό νερό ή φυσιολογικό ορό. Το πλύσιμο του ματιού μπορεί να γίνει χύνοντας νερό μέσα στο μάτι, κρατώντας το μάτι κάτω από μια βρύση που τρέχει λίγο, ή βάζοντας το κεφάλι του αρρώστου μέσα σε μια λεκάνη με νερό, ενώ ο άρρωστος ανοιγοκλείνει τα βλέφαρά του.

Τα εγκαύματα από φως

Προέρχονται συνήθως από τις υπέρυθρες ακτίνες, τις ακτίνες λέιζερ και το φως κατά την έκλειψη του ηλίου. Επίσης, οι υπεριώδεις ακτίνες από μια συσκευή συγκόλλησης ή η παραμονή σε μια περιοχή με χιόνι (τύφλωση από χιόνι) μπορούν να προκαλέσουν επιπόλαιο έγκαυμα στα μάτια. Στην αρχή το έγκαυμα αυτό δεν προκαλεί πόνο, έπειτα όμως από 3 έως 5 ώρες εμφανίζεται έντονη επιπεφυκίτιδα με ερυθρότητα, οίδημα και μεγάλη έκκριση δακρύων. Το μάτι καλύπτεται με μια αποστειρωμένη γάζα και ο άρρωστος οδηγείται στο νοσοκομείο. Οι τραυματικές κακώσεις του ματιού αφορούν στα βλέφαρα και στον ίδιο το βολβό.

Αρχές πρώτων βοηθειών

Οι βασικές αρχές στην παροχή πρώτων βοηθειών σε ένα τραυματισμένο μάτι είναι:

Δεν ασκείται πίεση και δεν γίνεται κανένας χειρισμός.

Εφαρμόζεται ήπια ένας αποστειρωμένος βρεγμένος επίδεσμος.

Καλύπτεται το μάτι, π.χ., με ένα πλαστικό ποτηράκι.

Καλύπτεται και το μη τραυματισμένο μάτι.

Οι τραυματικές κακώσεις του ματιού μπορεί να είναι:

Σχισμένο βλέφαρο

Σχισμένος βολβός

Οπισθοβολβικό αιμάτωμα

Παρεκτόπιση του βολβού

Ύφαιμα από τη συγκέντρωση αίματος στον πρόσθιο θάλαμο του ματιού κ.λπ.

Κάθε άρρωστος που παραπονιέται για πόνο, διπλωπία και ελάττωση της όρασής του έπειτα από τραυματισμό με αμβλύ όργανο στο μάτι, πρέπει να οδηγείται στο νοσοκομείο.

Οι φακοί επαφής

Είναι μικρές διαφανείς μεμβράνες που τοποθετούνται επάνω στον κερατοειδή των ματιών αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα όρασης ορισμένων ατόμων (μυωπία, πρεσβυωπία, αστιγματισμό). Έτσι, απαλλάσσονται από τους σκελετούς που περιορίζουν το οπτικό τους πεδίο. Σήμερα οι φακοί επαφής χωρίζονται στους:

υδρόφιλους (μαλακούς), που συνδυάζουν νερού και πολυμερή υλικά

μη υδρόφιλους, οι οποίοι κατασκευάζονται από σιλικόνη.

Οι πρώτοι είναι φακοί που γίνονται ανεκτοί από τους περισσότερους ανθρώπους και έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, γι' αυτό φθείρονται και απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή στο καθάρισμα. Οι μη υδρόφιλοι (σκληροί) είναι κατάλληλοι για τα ευαίσθητα μάτια, πιο απλοί στον καθαρισμό τους και παρουσιάζουν μεγαλύτερη δυσκολία στην εφαρμογή τους. Οι φακοί επαφής έχουν το πλεονέκτημα ότι:

κινούνται μαζί με την κόρη του ματιού προσφέροντας καλύτερη ποιότητα όρασης,

δε θαμπώνουν από την υγρασία,

δεν κολλάνε πάνω τους οι σταγόνες της βροχής, ο δεν εμποδίζουν καμιά δραστηριότητα του ατόμου και

δεν αλλάζουν το παρουσιαστικό του.

Όμως:

ευνοούν τις μολύνσεις,

απαιτούν ειδική φροντίδα και τακτικές εξετάσεις από τον οφθαλμίατρο.

Η τοποθέτηση των φακών επαφής αποτελεί μια λεπτή πράξη που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Ο οφθαλμίατρος και ο εφαρμοστής των φακών υποδεικνύουν το σωστό τρόπο εφαρμογής τους. Όμως πρέπει το άτομο που φέρει φακούς επαφής να εξασκηθεί στην τοποθέτηση και στην αφαίρεση τους.

Φακοί επαφής και τραυματισμοί στα μάτια

Σε περιπτώσεις τραυματισμών στα μάτια πρέπει να αφαιρούνται οι φακοί επαφής από τον ίδιο τον άρρωστο, εάν μπορεί, ή στο νοσοκομείο από το ειδικό ιατρικό προσωπικό.
Στα χημικά εγκαύματα οι φακοί επαφής πρέπει να αφαιρούνται αμέσως, γιατί η χημική ουσία μπορεί να παγιδευτεί κάτω από το φακό, οπότε είναι δύσκολη η αραίωσή της από το διάλυμα καθαρισμού. Στη περίπτωση αυτή:

Οι σκληροί φακοί επαφής αφαιρούνται με μια βεντούζα, της οποίας η άκρη υγραίνεται με διάλυμα ορού.

Οι μαλακοί φακοί αφαιρούνται, αφού ενσταλάξουμε δύο σταγόνες ορού μέσα στο μάτι και πιάσουμε το φακό με τον αντίχειρα και το δείκτη.

Το τεχνητό μάτι

Το τεχνητό μάτι (οφθαλμική πρόθεση) σε ένα τραυματισμένο άρρωστο πολλές φορές είναι δύσκολο να διαπιστωθεί και καλό είναι να μη λαμβάνεται υπόψη στην παροχή πρώτων βοηθειών. Πάντως πρέπει να εξετάζεται η περίπτωση του τεχνητού ματιού, όταν η κόρη σε ένα τραυματισμένο μάτι με οφθαλμική πρόσθεση δεν αντιδρά καθόλου στο φως.

Αίτια Πνιγμού στους Έλληνες

Πνιγμός είναι ο θάνατος ατόμου από ασφυξία μετά από παρατεταμένη ακούσια ή εκούσια εμβύθιση σε νερό ή άλλο υγρό μέσο. Διακρίνεται σε 'υγρό' και 'ξηρό' πνιγμό.
Υγρός πνιγμός σημαίνει ότι έχει συμβεί εισρόφηση υγρού, ενώ ο όρος ξηρός πνιγμός αναφέρεται στην ασφυξία που συμβαίνει δευτεροπαθώς από τον έντονο λαρυγγόσπασμο και απουσία εισρόφησης. Έχει βρεθεί ότι το 10 - 15%των θυμάτων δεν παρουσιάζουν σημείο εισρόφησης.
Υπάρχουν παθοφυσιολογικές διαφορές μεταξύ πνιγμού σε πόσιμο, θαλάσσιο και μολυσμένο νερό.
Αποκλειστικές αιτίες ενός ατυχήματος από εμβύθιση είναι δύσκολο να καθοριστούν. Οι παράγοντες όμως που μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα πνιγμού είναι οι εξής:
1) Ανικανότητα για κολύμβηση
2) Ατύχημα κατάδυσης
3) Υποθερμία
4) Υδροπληξία
5) Καταπόνηση-εξάντληση-ηλικία
6) Επιληψία
7) Ίλιγγος
8) Απόπειρα αυτοκτονίας
9) Λήψη οινοπνεύματος
10) Ναρκωτικά
11) Γαστρική υπερφόρτωση
12) Ασυμπτωματικά τραύματα παιδικής ηλικίας
13) Νόσοι κινητικού νευρώνα
14) Καρδιακά νοσήματα
15) Αναπηρία
16) Ψυχιατρικά νοσήματα
Την δεκαετία 1985-1995, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας και της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, 2.775 άτομα, είχαν σαν αιτία θανάτου στην χώρα μας τον πνιγμό. Από αυτά τα 2.414, ποσοστό 87% πνίγηκαν στη θάλασσα, τα υπόλοιπα 361, ποσοστό 13% σε λίμνες, ποτάμια κ.λ.π. Επί του συνόλου οι 2.144 είναι άνδρες, ποσοστό 77% και 631 γυναίκες, ποσοστό 23%, αναλογία ανδρών - γυναικών περίπου 3,5 : 1.
Επιρρεπείς σε πνιγμό είναι οι άνδρες μεταξύ των ηλικιών 20 - 39, 609 άτομα επί του συνόλου 679 πνιγμών αυτών, ποσοστό 89.75%, ήταν άνδρες ενώ οι γυναίκες παρουσίαζαν το χαμηλότερο ποσοστό τους, 70 άτομα, δηλ. το 10.25%.
Η μεγάλη κολυμβητική και καταδυτική δραστηριότητα καθώς και η λήψη οινοπνευματωδών ποτών και ναρκωτικών είναι οι περισσότεροι παράγοντες πνιγμού σε άνδρες των ηλικιών αυτών. Την μεγαλύτερη επιρρέπεια οι γυναίκες παρουσιάζουν μεταξύ των ηλικιών 60 - 79 ετών.
Πράγματι, σε σύνολο 880 πνιγμών οι γυναίκες ήταν 296, ποσοστό 33.6%
Οι πιθανότεροι παράγοντες πνιγμού είναι τα καρδιακά νοσήματα, η ανικανότητα κολύμβησης, καταπόνηση, εξάντληση και ηλικία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεύθυνσης Λιμενικής Αστυνομίας του ΥΕΝ, την δεκαετία αυτή στην χώρα μας πνίγηκαν 2.414 άτομα. Από αυτά τα 1.884, ποσοστό 78% ήταν άνδρες και 530 γυναίκες, ποσοστό 22%.
Η διαφορά αυτή βέβαια οφείλεται στην πλούσια κολυμβητική και καταδυτική δραστηριότητα των ανδρών καθώς και στον ναυτικό επαγγελματισμό τους.
Από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι από τα 2.414 άτομα με πνιγμό τα 1.877 ήταν Έλληνες, ποσοστό 77,7% και οι υπόλοιποι 537, ποσοστό 22.3% ήταν αλλοδαποί.
Οι αριθμοί αυτοί, οι οποίοι κατά την αποψή μας, για μια χώρα θαλάσσια και ναυτική όπως η δική μας, είναι μεγάλοι, καθιστούν τον πνιγμό σαν ατύχημα δεύτερο σε αριθμό θανάτων, μετά τα τροχαία ατυχήματα.
Η καλύτερη μέθοδος για τη μείωση των ατυχημάτων πνιγμού, είναι η πρόληψη. Χρειάζεται ενημέρωση της κοινής γνώμης ή εκπαίδευση του κοινού και μέτρα ασφαλείας σε μέρη λουομένων είναι μέθοδοι που δίνουν έμφαση στην πρόληψη. Η εκπαίδευση παραϊατρκού προσωπικού και η εκλαϊκευση τεχνικών αναζωογόνησης είναι ένας άλλος στόχος. Οι πρώτες βοήθειες παρέχονται στον τόπο του ατυχήματος από το υπάρχον παραϊατρικό ή από το παριστάμενο κοινό και η περαιτέρω αντιμετώπιση γίνεται τελικά στο τμήμα επειγόντων περιστατικών του Νοσοκομείου. Οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες(πολλά νησιά, λίμνες, ποτάμια), αυξημένη τουριστική κίνηση, αύξηση των καταδυτικών δραστηριοτήτων, οι εγκαταστάσεις αθλημάτων υγρού στίβου και η εποχή(του χρόνου) επηρεάζουν το σχηματισμό του συστήματος εκτάκτων περιστατικών για την αντιμετώπιση του πνιγμού. Στη χώρα μας, ο σχεδιασμός επιβάλλεται να γίνεται τους θερινούς μήνες, γιατί τότε παρουσιάζονται οι περισσότερες περιπτώσεις πνιγμού.

Πρώτες βοήθειες σε παιδιά

ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι "Πρώτες Βοήθειες" είναι ενέργειες με σκοπό την αντιμετώπιση καταστάσεων απειλιτικές για τη ζωή.

Όχι θεραπεία : αλλά επιβράδυνση εξέλιξης, αποφυγή επιπλοκών

Σπάνιες καταστάσεις.

* * *

Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ "ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ"

Πρώτα πρέπει να κρατήσω τη ψυχραιμία μου. Έπειτα να θυμηθώ 3 βασικές αρχές:

1. ΖΗΤΑΩ ΒΟΗΘΕΙΑ (((((

· Είμαι μόνος

Πρώτα θα ειδοποιήσω και μετά όλα τ' άλλα

· Είμαστε δύο

Ο ένας ασχολείται με το "τραυματία" ο άλλος πάει να ζητήσει βοήθεια.

Ακριβείς πληροφορίες :

- Το τηλέφωνο απ' όπου παίρνετε

- Το μέρος που βρίσκεστε και πως να φτάσουν οι βοήθειες

- Το περιστατικό (Έγκαυμα, τραυματισμό, πνιγμό . . .) και τι μέσο χρειάζεστε (φορείο, καρέκλα . . .)

- Το όνομά σας.

2. ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΩ - ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΑΙ

Παίρνω κατάλληλα μέτρα για να μη γίνω εγώ το 2ο θύμα

· Σε ηλεκτροπληξία: απομόνωση από την πηγή του ρεύματος

· Σε φωτιά : Σβήσιμο της φωτιάς με κατάλληλο μέσο.

· Σε τροχαίο : Τοποθετώ τρίγωνο σε μεγάλη απόσταση από το ατύχημα, σβήνω τη μηχανή των αυτοκινήτων.

Αν δεν μπορείτε να επέμβετε, ζητήστε βοήθεια.

3. ΕΚΤΙΜΩ - ΒΟΗΘΑΩ

Όποια και να είναι η αιτία του προβλήματος εξετάζουμε 3 πράγματα απαντώντας σε 3 ερωτήσεις με την εξής σειρά προτεραιότητας :

· ΑΝΑΠΝΕΕΙ ; (Ανασηκώνεται ο θώρακας; βγαίνει αέρας από τη μύτη;)

- Αν δεν αναπνέει, χωρίς χάσιμο χρόνου, ξεκινάω τη τεχνητή αναπνοή,

1. Ελευθέρωση αεροφόρων οδών

2. Υπερέκταση κεφαλής

3. Εφαρμογή το στόμα μας στο στόμα του θύματος, κλείνουμε τη μύτη

4. Εκπνέουμε με δύναμη (γρήγορα 4 πρώτες φορές)

5. Κοιτάζουμε θώρακα

6. 16-18 φορές/λεπτό

Βρέφη : εφαρμόζουμε το στόμα μας στο στόμα και τη μύτη του βρέφους δίνοντας ελαφρές εμφυσήσεις με ρυθμό 20/λεπτό

Παιδιά : εφαρμόζουμε το στόμα μας στο στόμα και τη μύτη, ή το στόμα μόνο του παιδιού δίνοντας ελαφρές εμφυσήσεις με ρυθμό 20/λεπτό στόμα

(Συγχρόνως ελέγχετε το σφυγμό διότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να έχει σταματήσει και η καρδιά.)

- Αν αναπνέει προχωράτε στην επόμενη ερώτηση.

· ΕΧΕΙ ΣΦΥΓΜΟ; (ψηλαφούμε στην καρωτίδα)

- Αν δεν έχει σφυγμό ð ΚΑΡΠΑ

Τοποθετούμε την παλάμη μας 3 δάκτυλα πάνω από την χιφοειδή απόφυση, κρατάμε κάθετα τα χέρια και ασκούμε μια πίεση 4-5cm .

5 μαλάξεις / 1 αναπνοή. (15:2 μόνος) 60/min

Βρέφη : Τοποθετούμε 2 δάκτυλα στο θώρακα, και ασκούμε μια ελαφριά πίεση, 1,5-2,5cm με ρυθμό 100/min

Παιδιά : Τοποθετούμε 1 χέρι στο θώρακα και ασκούμε ελαφριά πίεση, 2,5-3,5 cm με ρυθμό 100/min

ð ΠΡΟΣΟΧΗ !!! Σταματάω την καρδιο-αναπνευστική αναζωογόνηση μόνο αν αρχίσει ο πάσχων να αναπνέει μόνος του και έχει καρδιακή λειτουργία. Ειδάλλως συνεχίζετε μέχρι να έρθει ο ιατρός.

- Αν έχει σφυγμό προχωράτε στην επόμενη ερώτηση.

· ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΕΙ; = επαφή με περιβάλλον, απαντάει;

Αν αναπνέει και έχει σφυγμό, μπορεί όμως να μην έχει επαφή με το περιβάλλον, τότε τον γυρίζω στο πλάι

ΑΝΑΠΝΕΕΙ; ΕΧΕΙ ΣΦΥΓΜΟ; ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΕΙ;

ΙΙ. ΚΑΠΟΙΕΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

1. Λοιμώξεις ανώτερης αναπνευστικής οδού (λαρυγγοτραχειίτιδα)

Λοίμωξη από ιο. ð οίδημα λάρυγγα, τραχείας, βρόγχων

Συμπτώματα : Δύσπνοια, συριγμός, βήχας, βραχνάδα, πυρετός, κυάνωση

Πρώτες Βοήθειες : Ηρεμία, υγρό αέρα(έξω, μπάνιο , καθιστή θέση

2. Απόφραξη αεροφόρων οδών από εισρόφηση ξένου σώματος

Έρευνα σε 95 περιστατικά

60% < 3 χρόνων

25 % < 10 χρόνων

66 % αγόρια

Παιχνίδι, φαγητό

Συμπτώματα : Ξαφνικός βήχας, δύσπνοια, αφωνία, κυάνωση, χέρια στο λαιμό, απώλεια βήχα

Πρώτες Βοήθειες σε Βρέφη (<1έτους) : Αν υπάρχει κλάμα, βήχα τότε παρακολούθηση + νοσοκομείο

Αν δεν βήχει αλλά πνίγεται ð μπρούμιτα στο μπράτσο: 4 χτυπήματα γρήγορα Αν δεν γίνει τίποτα ð ανάσκελα μπράτσο, 2 δάκτυλα κοιλιά, πίεση εμπρός και κάτω.

Πρώτες Βοήθειες σε Παιδιά (>1 έτους) Αν βήχει ή αναπνέει ð προτροπή για περισσότερο

(μεγάλο παιδί) ð όπως ενήλικα. Αν βήχει αλλά όχι ομιλία τότε του δίνουμε 4 χτυπήματα στην πλάτη και + Heimlich

(μικρά παιδιά)ð στα γόνατα, αρ. χέρι θώρακα, δεξί 4 χτυπήματα. Αν όχι αποτελέσματα ð Heimlich: 1 χέρι, άλλο στη πλάτη.

3. Εγκαύματα

Μια μελέτη έδειξε : σε 109 εγκαύματα μικρών παιδιών (<10%), 78% δεν είχαν σωστές Π.Β. από γονείς αλλά και από ιατρό της γειτονιάς.

Τα πιο συχνά : θερμικά (μάτι κουζ. νερό, λάδι, γάλα, φωτιά, ...) & χημικά (οξέα, βάσεις)

- επιφανειακά : κοκκινίλα, επώδυνο (ήλιος)

- μερικού πάχους (βαθύ) : ξεφλούδισμα, φουσκάλες, πρήξιμο, κόκκινο δέρμα, επώδυνο

- ολικού πάχους : απανθρακωμένα, ωχρό, λευκό, ανώδυνο.

a. Θερμικό : Πρώτες Βοήθειες : Αν φλέγεται ð σβήσιμο, νερό κρύο βρύσης 10-20’, ελέγχουμε τα ζωτικά σημεία , δεν βγάζουμε τα ρούχα κολλημένα, τυλίγουμε με γάζες αποστειρωμένες, τα άκρα ψηλά, όχι κρέμες λάδια, όχι σπάσιμο φλυκταινών

b. Χημικό : Συμπτώματα Έντονος πόνος αλλά αργότερα κοκκινίλα, φλύκταινες, ξεφλούδισμα, νέκρωση

Πρώτες Βοήθειες : Προστασία, ξέπλυμα πολύ ώρα, αφαίρεση ρούχων, προστασία μολύνσεων, όνομα προϊόντος, έλεγχος ζωτικών, αν μάτι, ð ξέπλυμα ίδια πλευρά.

4. Θερμική εξάντληση : Είναι όταν η θερμοκρασία του σώματος (μετά θερμομέτρηση) είναι 37-39˚C από έκθεση ήλιο ή έντονη μυϊκή δραστηριότητα. Συμπτώματα : Θερμοκρασί 37-39, αδυναμία, λιποθυμική τάση, ανορεξία, ναυτία, έμετος, ίλιγγος, εικόνα καταπληξίας (ωχρότητα, κολλώδες δέρμα, υπόταση)

Πρώτες Βοήθειες : δροσερό – σκιερό μέρος, ξαπλωμένος πόδια ελαφρά επάνω, λίγο αλατισμένο νερό, αν λιποθυμήσει ð στο πλάι + βοήθεια

5. Θερμοπληξία : Είναι όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 41˚C από έκθεση στον ήλιο ή έντονη μυϊκή δραστηριότητα (εγκεφαλίτιδα).

Συμπτώματα : Ψηλός πυρετός, δέρμα θερμό, ξηρό (χωρίς ιδρώτα) και γυαλιστερό, πονοκέφαλος, ζάλη, ναυτία, σύγχυση, σπασμοί, παραλήρημα, κώμα.

Πρώτες Βοήθειες : δροσερό – σκιερό μέρος, καλούμε βοήθεια, μπάνιο δροσερό ή πανί, μασάζ στα άκρα (κυκλοφορία κρύου αίματος), έλεγχος θερμοκρασίας ανά 10’, σταματάμε όταν η θερμοκρασία πέσει στους 38˚C

6. Δηλητηρίαση από το στόμα

Δηλητήριο είναι κάθε ουσία που μπορεί να προκαλέσει βλάβη στον οργανισμό.

Στο σπίτι, κίνδυνος, μπορούν να αποβούν :

- τα φάρμακα

- τα απορρυπαντικά

- το αλκοόλ

- το μονοξείδιο του άνθρακα (όταν υπάρχει τζάκι ή ξυλόσομπα)

Στο κήπο τα παιδιά κινδυνεύουν από :

- τα λιπάσματα (οργανοφωσφορικά)

- τα εντομοκτόνα

- τους διαλύτες

- το πετρέλαιο

Σε εργαστήριο, τα παιδιά κινδυνεύουν από :

- όλα τα χημικά προϊόντα και ιδιαίτερα τα οξέα και τις βάσεις

- αλκοόλες

Τα συμπτώματα δηλητηρίασης είναι πάρα πολλά ανάλογα με το δηλητήριο. Τα βασικά είναι :

Εμετοί, διάρροια, σπασμοί, παραλήρημα, παραλύσεις, ταχύπνοια, βραδύπνοια, δύσπνοια, κυάνωση

Πρώτες Βοήθειες : Προσπάθεια αναγνώρισης του δηλητηρίου, αραίωση δηλητηρίου : με 1-2 ποτήρια νερού ή γάλατος, κένωση του στομάχου με πρόκληση εμετού (ΌΧΙ εμετός αν το θύμα είναι σε κώμα, έχει καταπιεί διαβρωτικές ουσίες, πετρελαιοειδών, νιτρικό άργυρο, στρυχνίνη) αδρανοποίηση δηλητηρίου (2 κουταλιές σούπας ενεργό άνθρακα, ή 1 κουταλιά σούπας αλεύρι ή άμυλο ή πολτοποιημένη πατάτα) Μεταφορά στο νοσοκομείο.

7. Πνιγμός

Στην Ελλάδα πεθαίνουν 150 άτομα το χρόνο από πνιγμό.

Τα συμπτώματα είναι τα εξής:

- Κυάνωση: το θύμα είναι μπλε στα άκρα (νύχια, χείλια . . .)

- Δύσπνοια, βήχας, άσπρο αφρό από το στόμα και τη μύτη.

- καταπληξία

à Το θύμα επικοινωνεί

ðΑφαίρεση άμμου, αντικειμένων

ðΠλάγιασμα στο πλάι και προς τα κάτω για να παροχετευτεί το νερό ή

ð μπρούμυτα, πίεση οσφυϊκή μοίρα προς τα επάνω

ð Διακομίστε τον στο νοσοκομείο

à Το θύμα δεν αναπνέει

ðΑφαίρεση άμμου, αντικειμένων

ð Heimlich

ð καρδιο-αναπνευστική ανάνηψη.

ð όταν αρχίσει και αναπνέει πάλι, να τον γυρίσετε στο πλάι για να παροχετευτεί το νερό.

8. Ατυχήματα στο νερό = τραυματισμό αυχένα

Τα πιο συχνά ατυχήματα είναι οι τραυματισμοί αυχένος :. Αυτά οφείλονται σε κακή βουτιά και σε πτώση σε ρηχά νερά.

à Αν το άτομο επικοινωνεί, θα παραπονιέται για πόνο στον αυχένα ή τη ράχη, και μπορεί να παρουσιάζει αδυναμία να κουνάει τα χέρια ή/και τα πόδια.

ð Περάστε μια σανίδα κάτω από τη πλάτη του θύματος για να το βγάλετε έξω από το νερό χωρίς να λυγίσετε την Σ.Σ.

ð Ακινητοποιήστε τον αυχένα με δυο πετσέτες, ή τσάντες ή τούβλα. όπως εικόνα

ð Μη λυγίσετε ή στρίψετε τον αυχένα.

9. Δαγκώματα και τσιμπήματα

Φίδι = σκορπιό ð ίδιες Πρώτες Βοήθειες

Πρώτες Βοήθειες : Αναγνωρίστε το φίδι ή αν δεν είναι δυνατόν σκοτώστε το και πάρτε το μαζί σας στο νοσοκομείο.

ð Ξαπλώσει, ήρεμο, το δαγκωμένο μέρος ακίνητο και χαμηλότερο από το επίπεδο της καρδιάς.

ð Δέστε σφιχτά μια λουρίδα από ύφασμα (μαντήλι) ή μια ζώνη στο δαγκωμένο μέλος 10-15 εκ πάνω από τη δαγκωματιά. Το σφίξιμο όμως δεν πρέπει να εμποδίζει τη ροή του αίματος από τη πληγή (να περνάει ένα δάκτυλο κάτω από τον επίδεσμο).

ð Αν το πρήξιμο φτάσει στον επίδεσμο, δέστε άλλον επίδεσμο 5-10 εκ ψηλότερα και μετά αφαιρέστε τον πρώτο.

ð Πλύντε καλά (πολλές φορές αν είναι δηλητηριώδες το φίδι) τη πληγή με σαπούνι και νερό. Αν είναι σκορπιός, αντί να πλύνετε τη πληγή, βάλτε της πάγο τυλιγμένο σε πανί.

10. ΕΙΔΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΜΑΔΑΡΧΕΣ

- Δεν πρέπει να υποτιμούνται μερικά συμπτώματα όπως :

. πονοκέφαλος (ειδικά όταν συνοδεύεται από πυρετό)

. εξάνθημα (αν συνοδεύεται από πυρετό)

. πυρετός (όσο και να είναι, πρέπει να αντιμετωπίζεται)

. αλλαγή στη διάθεση του παιδιού (για το παιχνίδι, π.χ.)

. απώλεια της όρεξης

. εμετός

. διάρροια

- Όλα τα παιδιά με τέτοια συμπτώματα πρέπει να αναφέρονται στους υπευθύνους και να ενημερώνονται οι γονείς. Ένα άρρωστο παιδί δεν πρέπει να μένει στην ομάδα αλλά να μεταφέρεται στο αναρρωτήριο γιατί υπάρχει κίνδυνος να είναι μολυσματική αρρώστια.

Μπροστά σ’ ένα παιδί με :

- ψηλό πυρετό > 38,5

- εμετούς (έντονο σαν ρουκέτα)

- εξάνθημα (όχι πάντα)

- πονοκέφαλος

- αλλαγή της συνείδησης

ΕΠΕΙΓΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΑΙΔΩΝ ΓΙΑ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ

- Όταν ένα παιδί κτυπίσει το κεφάλι :

- Αν υπάρχει απώλεια συνείδησης ð νοσοκομείο οπωσδήποτε

- Αν δεν υπάρχει απώλεια συνείδησης, θα πάει στο αναρρωτήριο για 24 ώρες για παρακολούθηση. Αν παρουσιάσει εμετούς, βύθιση (αρχίζει και λέει ασυναρτησίες, μπρεδεύει τα λόγια του, κάνει εμετό, κοιμάται βαθιά για πολλές ώρες χωρίς να ξυπνάει καλά) ð επειγόντως στο νοσοκομείο.

Βιβλιογραφία

- «Μαθήματα Πρώτων Βοηθειών για Επαγγέλματα Υγείας» Δρ Τάσος Γερμένης. Εκδ. Βήτα medical arts, 1994.

- «Πρώτες Βοήθειες» Μάκος Κ., Μπάρλας Κ., Χείλαρης Σ.. Εκδ. ΟΕΔΒ, 2001.

Πρώτες βοήθειες

Τόσο στην καθημερινή μας ζωή, όσο και στην ενασχόληση μας με τις αθλητικές δραστηριότητες, μπορεί να κληθούμε να αντιμετωπίσουμε καταστάσεις που απαιτούν τη γνώση πρώτων βοηθειών, είτε ήμαστε γιατροί είτε όχι. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να φροντίσουμε πριν πλησιάσουμε έναν πολυτραυματία, είναι η δική μας ασφάλεια (κίνδυνος από διερχόμενα αυτοκίνητα, κίνδυνος ανάφλεξης ή πυρκαγιάς, κατολισθήσεις, χιονοστιβάδες κλπ.) Πλησιάζουμε τον τραυματία και προσπαθούμε να επικοινωνήσουμε μαζί του. Τον ρωτάμε τι έπαθε, αν είναι καλά και ακολουθούμε μια σειρά ελέγχου και ενεργειών, που είναι συνοπτικά η εξής:
A. Αεραγωγοί & προστασία της ΑΜΣΣ σπονδυλικής στήλης
B. Αερισμός & αναπνοή
C. Κυκλοφορία & αιμορραγία
D. Νευρολογική ανικανότητα
E. Έκθεση & προστασία από το περιβάλλον
Όλα αυτά τα βήματα έχουν στόχο τη διάσωση του ασθενούς από απειλητικές για τη ζωή του καταστάσεις και πραγματοποιούνται όσο το δυνατό γρηγορότερα, στα πρώτα λεπτά που είναι και τα πιο σημαντικά για την επιβίωσή του. Αφού ολοκληρώσουμε αυτά τα βήματα ακολουθεί λεπτομερέστερος έλεγχος και αντιμετώπιση των επιμέρους κακώσεων.
Α: Αεραγωγοί & προστασία της ΑΜΣΣ
Κατά τον έλεγχο των αεροφόρων οδών, αλλά και σε όλη τη διάρκεια της αντιμετώπισης του πολυτραυματία, κύριο μέλημα μας πρέπει να είναι η προστασία της ΑΜΣΣ (Αυχενική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης). Ο αυχένας πρέπει να ακινητοποιηθεί σε ουδέτερη θέση για να μην προκαλέσουμε μεγαλύτερη κάκωση σε πιθανή υπάρχουσα βλάβη. Αυτό γίνεται είτε με τα χέρια μας προσπαθώντας να κρατήσουμε σταθερό το λαιμό καθ’ όλη τη διάρκεια των χειρισμών, είτε με αυχενικό κολάρο (αν διαθέτουμε).
Ελέγχουμε τις αεροφόρους οδούς στόμα & μύτη και σε περίπτωση που είναι αποφραγμένες από ξένα σώματα (χώματα, δόντια, αίματα κλπ.) τις καθαρίζουμε. Οι αεραγωγοί μπορούν να φράξουν από πτώση της ρίζας της γλώσσας προς τα πίσω (π.χ. σε λιποθυμία). H διάνοιξη των αεραγωγών γίνεται με τους χειρισμούς jaw thrust (δεξί σχ.) ή chin lift (αριστερό σχ.).
Απόφραξη μπορεί να προκληθεί επίσης από την κατάποση φαγητού, ξένου σώματος κλπ, οπότε εφαρμόζουμε την τεχνική Heimlich: Τοποθετούμαστε πίσω από το σώμα του θύματος και αγκαλιάζοντας το, δένουμε τα χέρια μας σφιχτά σαν μια γροθιά, στην περιοχή του στομαχιού του. Στη συνέχεια εφαρμόζουμε άμεση και δυνατή πίεση προς τα πίσω και πάνω (κάτω δεξί σχ.). Εναλλακτικά μπορούμε να δώσουμε πέντε χτυπήματα στην πλάτη με κατεύθυνση προς τα μπροστά και πάνω ή πέντε κοιλιακές ώσεις προς τα πίσω και πάνω όταν το θύμα είναι ξαπλωμένο. Συχνά θύματα είναι τα παιδιά που έχουν καταπιεί ένα ξένο αντικείμενο, οπότε τα γυρίζουμε ανάποδα με το κεφάλι ελαφρά προς τα κάτω, ενώ ταυτόχρονα τα χτυπάμε στην πλάτη.
Β: Αερισμός & αναπνοή
Το επόμενο βήμα είναι να ελέγξουμε την ύπαρξη αυτόματης αναπνοής. Κρατώντας τον αεραγωγό ανοιχτό ελέγχουμε αν υπάρχει αναπνοή για περίπου 5 δευτερόλεπτα. Νιώσε, Άκου, Κοίτα: Πλησιάζουμε το αυτί μας και το μάγουλο μας κοντά στο στόμα και τη μύτη του θύματος και προσπαθούμε να νιώσουμε την κίνηση του αέρα, να ακούσουμε τον αέρα, ή να δούμε το θώρακα και την κοιλιά του να ανεβοκατεβαίνει.
Αν ο ασθενής δεν αναπνέει τότε πρέπει να του δώσουμε δύο αναπνοές (δεν ξεχνάμε την προστασία της ΑΜΣΣ):
- τοποθετούμαστε στο πλάι του κεφαλιού του θύματος
- με το ένα μας χέρι ανοίγουμε το στόμα του θύματος και με το άλλο κλείνουμε τη μύτη
- Παίρνουμε μια βαθιά αναπνοή και του χορηγούμε αέρα εφαρμόζοντας το στόμα μας γύρω από το δικό του
- Στη συνέχεια απελευθερώνουμε το στόμα και τη μύτη του θύματος ώστε να μπορέσει να βγει ο αέρας ενώ ταυτόχρονα στρέφουμε το κεφάλι μας για να δούμε αν κατεβαίνει ο θώρακας του
- επαναλαμβάνουμε ακόμα μια φορά.
Ο συνολικός χρόνος για τις δύο αναπνοές θα πρέπει να είναι 4sec.
Έτσι επαναφέρουμε συχνά ανθρώπους που πνίγονται στο νερό (π.χ. θάλασσα) και ανασύρονται απνοϊκοί.
Αν δεν επιτύχουμε την επαναφορά της αυτόματης αναπνοής, προχωράμε σε έλεγχο του σφυγμού, όπως φαίνεται στο επόμενο βήμα.
C: Κυκλοφορία & αιμορραγία
Σε αυτό το βήμα ελέγχουμε το σφυγμό της καρωτιδικής αρτηρίας για 5-10sec. Αν υπάρχει σφυγμός ενώ δεν υπάρχει αναπνοή, τότε συνεχίζουμε την τεχνητή αναπνοή δίνοντας 1αναπνοή / 5sec μέχρι να επανέλθει η αναπνοή.
Εάν δεν υπάρχει σφυγμός στην καρωτιδική αρτηρία, τότε πρέπει να εφαρμόσουμε ΚΑΡΠΑ (καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση) για να συντηρήσουμε την κυκλοφορία του αίματος και ως εκ τούτου την αιμάτωση των ιστών. Η ΚΑΡΠΑ συνίσταται σε καρδιακές μαλάξεις και τεχνητές αναπνοές με ρυθμό 30 μαλάξεις προς 2 αναπνοές και εφαρμόζεται ως εξής:
1. Ξαπλώνουμε το θύμα σε ύπτια θέση πάνω σε επίπεδη και σκληρή επιφάνεια και γονατίζουμε δίπλα του.
2. Με το δείκτη και το μέσο δάκτυλο του χεριού μας (του κοντινότερου προς τα πόδια του ασθενούς), ψηλαφούμε το πλευρικό τόξο προς τα πάνω, καταλήγοντας στην ξιφοειδή απόφυση (κάτω πέρας στέρνου). Τοποθετούμε δίπλα στο δείκτη την παλάμη του άλλου χεριού και φέρνουμε το άλλο χέρι από πάνω του. Τα δάχτυλα και των δύο χεριών πρέπει να είναι τεντωμένα. Τοποθετούμε τους ώμους μας έτσι ώστε να βρίσκονται πάνω από τα χέρια μας και τεντώνουμε τους αγκώνες.
3. Εφαρμόζουμε 30 κατακόρυφες πιέσεις στο θώρακα, έτσι ώστε το στέρνο να βυθίζεται 4-5cm κάθε φορά.
4. Στη συνέχεια βγάζουμε τα χέρια μας από το θώρακα και είτε εμείς είτε (αν έχουμε βοήθεια) κάποιος άλλος εφαρμόζουμε δύο τεχνητές αναπνοές.
5. Μετά από τέσσερις τέτοιους κύκλους, ελέγχουμε ξανά τον καρωτιδικό σφυγμό για 5-10sec. Αν έχει επανέλθει τότε σταματάμε την ΚΑΡΠΑ, αν όχι συνεχίζουμε ελέγχοντας το σφυγμό κάθε μερικά λεπτά.
Σε 1 λεπτό ολοκληρώνονται τέσσερις κύκλοι αναπνοών και μαλάξεων.
Οι αγκώνες πρέπει να είναι τεντωμένοι και οι μαλάξεις να γίνονται με το βάρος του σώματός μας, έτσι ώστε να κάνουμε οικονομία δυνάμεων.
Κάνουμε ΚΑΡΠΑ για τουλάχιστον μισή ώρα ή για όσο η θερμοκρασία και το χρώμα του θύματος υποδηλώνουν επίτευξη μιας ικανοποιητικής κυκλοφορίας.
Αιμορραγία
Οι καρδιακές σφίξεις είναι στους ενήλικες 60-80 το λεπτό, αλλά σε γυμνασμένα άτομα φτάνουν αρκετά χαμηλότερα. Γενικά, αριθμός σφίξεων πάνω από 120 υποδηλώνει κατάσταση σοκ, όπως συμβαίνει όταν έχουμε μεγάλη απώλεια αίματος.
Την εξωτερική αιμορραγία τη βλέπουμε. Δεν ξεχνάμε να ελέγξουμε όλο το σώμα του θύματος και την πλευρά του σώματος που ακουμπά στο έδαφος.
Η εσωτερική αιμορραγία δεν φαίνεται και την υποψιαζόμαστε για την περιοχή της κοιλιάς όταν μετά από τραυματισμό αυτή γίνεται επίπεδη και σκληρή.
Για να σταματήσετε οποιαδήποτε εξωτερική αιμορραγία:
- εφαρμόστε άμεση πίεση επί του τραύματος. Στις μικρές αιμορραγίες αρκούν συνήθως 8-10λεπτά πίεσης, ενώ οι πιο σοβαρές απαιτούν συνεχή πίεση μέχρι τη μεταφορά στο νοσοκομείο. Χρησιμοποιήστε απευθείας τα χέρια σας αν χρειάζεται. Τοποθετήστε αποστειρωμένες γάζες απευθείας πάνω στην πληγή. Μην απομακρύνετε τις ποτισμένες με αίμα γάζες, αλλά προσθέστε από πάνω τους καινούργιες.
- ανυψώστε το μέλος που αιμορραγεί πάνω από το επίπεδο της καρδιάς.
- Εφαρμόστε επίδεση πίεσης όταν σταματήσει η αιμορραγία βάζοντας πολλές γάζες πάνω ακριβώς από την πληγή και περιδένοντας με επίδεσμο. Προσοχή! Ο επίδεσμός δεν θα πρέπει να είναι σφιχτός.
- Ελέγξτε την κυκλοφορία περιφερικά του τραύματος. Σε περίπτωση μειωμένης αιμάτωσης χαλαρώστε τους επιδέσμους.
D: Νευρολογική Ανικανότητα
Αναφέρεται στις κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και τις κακώσεις της σπονδυλικής στήλης. Ελέγχουμε αδρά το επίπεδο συνείδησης του ασθενούς:
Α – Alert : σε εγρήγορση
V – Verbal respond : αντιδρά στα προφορικά ερεθίσματα
P – Respond to pain : αντιδρά στα επώδυνα ερεθίσματα
U – Unresponsive : δεν αντιδρά καθόλου
Μειωμένο επίπεδο συνείδησης μπορεί να σημαίνει:
- Μειωμένη οξυγόνωση του εγκεφάλου
- Κάκωση του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ)
- Υπερβολική δόση αλκοόλ ή ναρκωτικών
- Μεταβολική διαταραχή (διαβήτης, επιληψία κλπ.)
Προσοχή!
- ο επιθετικός ή μη συνεργάσιμος ασθενής, θα πρέπει να θεωρείται ότι δεν έχει καλή οξυγόνωση μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου.
- ασθενής που έχασε τις αισθήσεις του σε οποιαδήποτε στιγμή μετά τον τραυματισμό, ακόμα και αν δείχνει φυσιολογικός, πρέπει οπωσδήποτε να ελέγχεται από γιατρό.
Κάνουμε μια αδρή νευρολογική εκτίμηση: Ελέγχουμε την κινητικότητα και την αισθητικότητα των άκρων. Υποψία κάκωσης σπονδυλικής στήλης τίθεται, όταν:
- ο ασθενής πονάει στη σπονδυλική στήλη
- δε μπορεί να κουνήσει τα άκρα του (χέρια ή πόδια)
- δε μπορεί να τα αισθανθεί
Σε αυτή την περίπτωση και σε ΚΑΘΕ περίπτωση που υποψιαζόμαστε τραυματισμό σπονδυλικής στήλης, έστω και μόνο απο το μηχανισμό της κάκωσης, ο ασθενής πρέπει να ακινητοποιείται πάνω σε ένα άκαμπτο φορείο σε ουδέτερη ευθεία θέση. Το κεφάλι, ο αυχένας, ο κορμός και η πύελος (λεκάνη) θα πρέπει το καθένα τους να ακινητοποιείται σε ουδέτερη ευθεία θέση. Ένα μαξιλαράκι είναι αναγκαίο μεταξύ του πίσω μέρους του κεφαλιού και της σανίδας ράχης για πρόληψη της υπερέκτασης του αυχένα. Για τη μετακίνηση ασθενούς με υποψία κάκωσης στην σπονδυλική στήλη.
Ε: Έκθεση & προστασία από το περιβάλλον
Ένας γενικός κανόνας είναι να αφαιρεθούν όσα ρούχα χρειάζονται για να αποκλειστεί η παρουσία κάποιου τραυματισμού. Μεγάλο πρόβλημα για τον τραυματία αποτελεί η υποθερμία, η οποία επιβαρύνει κατά πολύ τη γενική του κατάσταση, γι’ αυτό μόλις τελειώσει η εκτίμηση θα πρέπει να προφυλαχθεί από το εξωτερικό περιβάλλον το δυνατό γρηγορότερα.
Ιδιαίτερα φροντίζουμε να αποφύγουμε την υποθερμία.
Προσοχή! Οποιαδήποτε στιγμή αλλάξει η κατάσταση του ασθενούς (π.χ. ενώ είμαστε στο βήμα C και ελέγχουμε μια αιμορραγία ο ασθενής παύει να αναπνέει) ξαναγυρίζουμε στο βήμα Α και επαναλαμβάνουμε όλα τα βήματα από την αρχή.
ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΥΟ
Υποθερμία
Η υποθερμία είναι μια κατάσταση που εγκαθίσταται όταν η θερμοκρασία του σώματος μας πέσει κάτω από 35οC. Πρακτικά όμως οι νοητικές λειτουργίες επηρεάζονται όταν η θερμοκρασία του σώματος πέσει κάτω από τους 32οC (μέτρια, σοβαρή υποθερμία). Μπορεί να προκύψει σταδιακά μέσα σε ώρες ή μέρες ή απότομα π.χ. εμβύθιση σε παγωμένο νερό. Η σταδιακή είναι πολύ συχνή ιδιαίτερα στο βουνό.
Διάγνωση της υποθερμίας
Το βασικό για την έγκαιρη διάγνωση είναι ο υψηλός βαθμός υποψίας για μια τέτοια κατάσταση, που είναι συχνή στο χειμερινό βουνό και μπορεί να εγκατασταθεί πολύ γρήγορα. Η υγρασία, ο άνεμος και η βροχή επιτείνουν την εμφάνιση της υποθερμίας ακόμα και όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι πάνω από το μηδέν. Το υψόμετρο κάνει την υποθερμία ακόμα πιο σοβαρή και πιθανή.
Το πιο τυπικό, πρώιμο σύμπτωμα είναι η αίσθηση ότι κρυώνουμε με ή χωρίς κρύα επώδυνα χέρια και πόδια. Ο μυϊκός συντονισμός χάνεται και δεν μπορούμε να εκτελέσουμε λεπτές κινήσεις με τα χέρια (π.χ. δέσιμο κορδονιών). Ο ρυθμός μειώνεται εξαιτίας της κούρασης και μπορεί να παραπατάμε. Τρέμουλο εμφανίζεται όταν η θερμοκρασία του σώματος πέσει 2-4οC και είναι η αντίδραση των μυών να επαναφέρουν τη θερμοκρασία στα κανονικά επίπεδα. Όταν η θερμοκρασία του σώματος πέσει κάτω από 32οC το τρέμουλο εξαφανίζεται.
Όσο η υποθερμία γίνεται πιο σοβαρή το άτομο αρχίζει να πέφτει, δεν μπορεί να σταθεί όρθιο ή να περπατήσει χωρίς βοήθεια και οι νοητικές του λειτουργίες επηρεάζονται. Συχνά το θύμα γίνεται ευέξαπτο, αγχώδες ή απαθές σαν να μην ενδιαφέρεται για την κατάσταση του. Η σκέψη του είναι αργή και δυσκολεύεται να μιλήσει καθαρά. Ακολουθεί σύγχυση, αμνησία, χάσιμο των αισθήσεων και απουσία αντίδρασης στα εξωτερικά ερεθίσματα. Σε αυτή την κωματώδη κατάσταση, η αναπνοή του θύματος μπορεί να είναι τόσο αργή που να νομίζουμε ότι δεν υπάρχει, ο δε καρδιακός ρυθμός επιβραδύνεται τόσο πολύ και μπορεί να είναι τόσο ασθενικός που να μη μπορούμε να τον ψηλαφήσουμε.
Αντιμετώπιση της υποθερμίας
Σε περίπτωση υποθερμίας κάποιου ατόμου βρίσκουμε ή φτιάχνουμε ένα καταφύγιο. Αφαιρούμε όλα τα βρεγμένα ρούχα και τα αντικαθιστούμε με στεγνά. Σκεπάζουμε το θύμα όσο καλύτερα μπορούμε. Μεγάλη σημασία έχει να μονώσουμε το θύμα από το έδαφος με κάριματ ή οτιδήποτε άλλο διαθέτουμε.
Ένας τρόπος αναθέρμανσης είναι να πλαγιάσουμε μαζί με το θύμα χωρίς ρούχα μέσα σε έναν υπνόσακο για να του μεταφέρουμε θερμότητα. Αν το θύμα μπορεί να καταπιεί, του δίνουμε υγρά και τροφή πλούσια σε υδατάνθρακές. Το αλκοόλ και η καφεΐνη δεν βοηθάνε, αντίθετα επιτείνουν την απώλεια θερμότητας.
Η αφυδάτωση που συνυπάρχει συχνά και χειροτερεύει την υποθερμία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με τη χορήγηση πολλών υγρών, ωσότου παράγονται άφθονα ούρα.
Άπαξ και αντιμετωπίσουμε την υποθερμία, πρέπει να φροντίσουμε να μην ξανασυμβεί.
Σε βαριά υποθερμία ο ασθενής μπορεί να παρουσιαστεί χωρίς σφυγμό και αναπνοή. Δεν θεωρούμε ποτέ έναν παγωμένο άνθρωπο νεκρό, αν πρώτα δεν τον αναθερμάνουμε ώστε να αποδειχθεί ότι είναι νεκρός. Η αναθέρμανση ενός μέτρια έως βαριά υποθερμικού ασθενή, καλύτερα να γίνεται στο νοσοκομείο, οπότε αν είναι δυνατή η μεταφορά του μέσα σε λίγες ώρες δεν προβαίνουμε σε ενεργή αναθέρμανσή του. Αντίθετα αν δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα αρχίζουμε την αναθέρμανση επιτόπου.
Χειριζόμαστε το θύμα με πολύ ήπιες κινήσεις και δεν το αφήνουμε να περπατήσει άλλο. Φτιάχνουμε επιτόπου ένα κατάλυμα και αφαιρούμε όλα τα υγρά ρούχα ή τα κόβουμε για να αποφύγουμε άσκοπη μετακίνησή του.
Αν προβούμε σε αναθέρμανση αυτή θα πρέπει να είναι πολύ αργή (0.5 - 1οC). Κρατάμε το θύμα ξαπλωμένο μέσα σε υπνόσακους με άφθονη μόνωση από κάτω του. Μπορούμε να ξαπλώσουμε δίπλα του για να του μεταφέρουμε θερμότητα. Αν διαθέτουμε οτιδήποτε ζεστό (π.χ. μπουκάλια με νερό) τα τυλίγουμε με ύφασμα και τα τοποθετούμε στο κεφάλι, στο λαιμό, στις μασχάλες και στους βουβώνες (κάτω μέρος της κοιλιάς). Επίσης ο θερμός αέρας με υδρατμούς βοηθάει. Δεν τρίβουμε τα χέρια και τα πόδια του θύματος και δεν δίνουμε υγρά εάν το θύμα είναι ημιαναίσθητο ή αναίσθητο.
Η ΚΑΡΠΑ είναι απολύτως αναγκαία σε υποθερμικούς ασθενείς που δεν φαίνεται να έχουν ικανή κυκλοφορία και οι οποίοι μπορούν να επιβιώσουν για περίπου 1 ώρα χωρίς να υποστούν σοβαρές εγκεφαλικές βλάβες. Προσπαθούμε για τουλάχιστον 3min να εντοπίσουμε καρωτιδικό σφυγμό και μόνο αν δεν υπάρχει, ξεκινάμε ΚΑΡΠΑ ταυτόχρονα με την αναθέρμανση.
Κρυοπαγήματα
Απαντώνται σε θερμοκρασίες κάτω του μηδενός και οφείλονται στο πάγωμα των ιστών. Η εμφάνισή τους εξαρτάται από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος, το wind-chill factor και τη διάρκεια της έκθεσης. Η πιθανότητα τους αυξάνεται παρουσία δυνατού ανέμου, μεγάλου υψομέτρου, επαφές με μεταλλικά αντικείμενα (π.χ. σκελετός των γυαλιών) και νερό, αφυδάτωσης, καπνίσματος καθώς και οποιουδήποτε παράγοντα μειώνει την αιμάτωση των ιστών (δαχτυλίδια, σφιχτές μπότες). Συχνότερα εμφανίζεται στα χέρια, στα πόδια και στο πρόσωπο (μύτη, αυτιά).
Χιονίστρες
Το δέρμα γίνεται λευκό και χάνει την αισθητικότητα του ενώ όταν το θερμάνουμε γίνεται υπεραιμικό (κόκκινο) και εμφανίζει παραισθησία. Μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες αλλά επανέρχεται εντελώς.
Επιφανειακό κρυοπάγημα
Εδώ προσβάλλεται όχι μόνο το δέρμα επιφανειακά αλλά και ο υποδόριος ιστός. Αρχικά το δέρμα είναι λευκό και κρύο αλλά οι εν τω βάθει ιστοί παραμένουν ανέπαφοι. Μπορούν να εμφανιστούν φυσαλίδες μέσα σε 1-2 ημέρες, οι οποίες εξελίσσονται σε ένα μαύρο κέλυφος το οποίο είναι ανώδυνο και χωρίζεται με σαφή όρια από το γειτονικό υγειές δέρμα μετά από πολλές εβδομάδες.
Εν τω βάθει κρυοπάγημα
Εδώ προσβάλλονται και οι βαθύτεροι ιστοί, μύες, τένοντες ακόμη και τα οστά. Η προσβληθείσα περιοχή είναι αναίσθητη και σκληρή. Δημιουργούνται φυσαλίδες και τελικά νέκρωση με αναπόφευκτη απώλεια ιστού.
Μέτρα για την πρόληψη κρυοπαγημάτων
1. Διατήρηση της θερμότητας με κατάλληλο εξοπλισμό (ο οποίος μονώνει, είναι αδιάβροχος και προστατεύει από τον άνεμο)
2. Αποφυγή πίεσης τμημάτων του σώματος (στενές μπότες, ρούχα κ.α.)
3. Γάντια χούφτες αντί τα κλασσικά γάντια με ξεχωριστά δάχτυλα
4. Διατήρηση στεγνών των μελών του σώματος μας
5. Αποφυγή άμεσης επαφής με μεταλλικά αντικείμενα
6. Διατήρηση ενυδάτωσης και επαρκής κατανάλωση θερμίδων
Αντιμετώπιση
Πριν ασχοληθούμε με τα κρυοπαγήματα αντιμετωπίζουμε τυχόν συνυπάρχουσα υποθερμία άμεσα και γρήγορα.
Προστασία από περαιτέρω δερματική βλάβη
Χειριζόμαστε το προσβεβλημένο μέλος με ιδιαίτερη προσοχή και ήπιες κινήσεις. Σε καμιά περίπτωση δεν το τρίβουμε, δεν το χτυπάμε και δεν το ζεσταίνουμε με εξωτερικές πηγές θερμότητας. Το κρατάμε προφυλαγμένο από τον αέρα και απομακρύνουμε οτιδήποτε το πιέζει. Βρεγμένα ρούχα, γάντια και κάλτσες πρέπει να αφαιρούνται άμεσα.
Αναθέρμανση
Άπαξ και αναθερμάνουμε το παγωμένο μέλος, το ξαναπάγωμα είναι καταστροφικό. Εάν υπάρχει η δυνατότητα άμεσης διάσωσης με ελικόπτερο, καλύτερα η αναθέρμανση να γίνει στο νοσοκομείο. Αν δεν υπάρχει δυνατότητα άμεσης μεταφοράς, βρίσκουμε ένα ασφαλές σημείο και αναθερμαίνουμε το μέλος επιτόπου. Εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι καλύτερα περπατάει κανείς με ένα παγωμένο άκρο, μέχρι ένα ασφαλές σημείο καθώς η αναθέρμανση προκαλεί εντονότατους πόνους που δυσκολεύουν πολύ την κίνηση.
Εφόσον το ξαναπάγωμα μπορεί να αποφευχθεί και μπορούμε να εξασφαλίσουμε άσηπτες συνθήκες στην περιοχή του κρυοπαγήματος, προχωράμε σε ταχεία αναθέρμανση του παγωμένου μέλους. Η αργή αναθέρμανση πρέπει να αποφεύγεται γιατί προκαλεί περαιτέρω ιστική καταστροφή.
Στα επιφανειακά κρυοπαγήματα κάνουμε αναθέρμανση τοποθετώντας το μέλος στη μασχάλη ή στο βουβώνα κάποιου άλλου. Στα εν τω βάθει τοποθετούμε το παγωμένο μέλος σε ζεστό νερό 40-42ο C, κρατώντας τη θερμοκρασία του νερού σταθερή εωσότου αποκτήσει ένα ρόδινο χρώμα μέχρι την άκρη του. Ενθαρρύνουμε την κίνηση των δακτύλων κατά τη διάρκεια και μετά το ξεπάγωμα.
Προστασία από μόλυνση
Καλύπτουμε την περιοχή με αποστειρωμένες γάζες και κρατάμε τα δάχτυλα σε απόσταση μεταξύ τους επίσης με αποστειρωμένες γάζες. Δεν θα πρέπει να σπάμε τις φουσκάλες. Σε πρώτη φάση δεν χρησιμοποιούμε αντιβιοτικά αλλά αντιφλεγμονώδη: ιβουπροφένη 400 mg ανά 12ωρο.
Οξυγόνο
Σε υψόμετρο πάνω από 5.000m, πρέπει να χορηγείται το συντομότερο δυνατόν οξυγόνο.
Διακομιδή
Προστατεύουμε το μέλος από οποιοδήποτε τραυματισμό και διακομίζουμε τον ασθενή με φορείο, προκειμένου να αποφύγουμε περαιτέρω ιστική καταστροφή.
Χειρουργική επέμβαση
Η τελική χειρουργική αποκατάσταση πρέπει να καθυστερεί μέχρι και τρεις μήνες εκτός και αν υπάρχει μόλυνση.
Τι να μην κάνετε:
- Τρίψιμο ή χτυπήματα
- Χρησιμοποίηση εξωτερικής πηγής θερμότητας όπως φωτιά ή σόμπα
- Ξαναπάγωμα του μέλους άπαξ και αναθερμανθεί
- Φόρτιση του μέλους άπαξ και αναθερμανθεί
- Βιαστικός ακρωτηριασμός
- Αναθέρμανση ενός κρυοπαγήματος, πριν αντιμετωπιστεί η υποθερμία
Τα να κάνετε:
- Ταχεία αναθέρμανση κατά προτίμηση σε νοσοκομείο και μέσα σε 48 ώρες από τη βλάβη
- Χορήγηση αναλγητικών
- Ενθάρρυνση της κινητικότητας
- Αποφυγή της μόλυνσης
- Καθυστέρηση της χειρουργικής επέμβασης
ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ
Στα βουνά μπορεί να παρατηρηθούν μεγάλες διαφορές θερμοκρασίας (πολύ υψηλές την ημέρα και πολύ χαμηλές τη νύχτα).
ΠΡΟΛΗΨΗ
- Σταδιακός εγκλιματισμός σε θερμότερα κλίματα.
- Ελαφρύς, άνετος κατά προτίμηση ανοιχτόχρωμος ρουχισμός, πού να καλύπτει όλο το σώμα. Χρησιμοποιείστε καπέλο με μαντήλι (βελάδα).
- Κατανάλωση άφθονου νερού ή ισοτονικών υγρών. Πιείτε ακόμα και όταν δεν αισθάνεστε δίψα.
- Ελέγχετε την ποσότητα και το χρώμα των ούρων που παράγονται κάθε μέρα (άφθονα και ανοιχτόχρωμα).
- Σε πολύ ζεστά κλίματα πιείτε μέχρι ένα λίτρο νερού για κάθε ώρα περπατήματος.
- Προσπαθείτε να εκμεταλλεύεστε τις δροσερές ώρες της ημέρας ή ακόμη και τη νύχτα για να μετακινείστε.
- Αντιμετωπίστε αιτίες αφυδάτωσης όπως η διάρροια, ο πυρετός κλπ.
Θερμική εξάντληση
Σχετίζεται κυρίως με άσκηση σε πολύ ζεστό καιρό. Έτσι χάνουμε υγρά και ηλεκτρολύτες μέσω του ιδρώτα, τα οποία δεν αντικαθιστούμε επαρκώς.
Πρώιμα συμπτώματα: υπερβολική εφίδρωση, ζάλη, κόπωση, μυαλγία, πονοκέφαλος.
Τα παραπάνω μπορεί να εξελιχθούν σε υπερθερμία που σημαίνει κεντρική θερμοκρασία του σώματος 38-40οC. Η διαφορά με την θερμοπληξία είναι ότι οι νοητικές λειτουργίες δεν επηρεάζονται και η θερμοκρασία του σώματος είναι κάτω από 40οC. Θεραπευτικά
αποφεύγουμε τον ήλιο, βρίσκουμε ένα ανοιχτό ευάερο μέρος, χαμηλώνουμε την θερμοκρασία του σώματος χρησιμοποιώντας κομπρέσες με δροσερό νερό και πίνουμε άφθονα υγρά.
Θερμοπληξία
Στη θερμοπληξία έχουμε ανεπάρκεια του θερμορυθμιστικού μηχανισμού και η θερμοκρασία του σώματος είναι πάνω από 41οC. Απαιτείται επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση. Τα πρώιμα συμπτώματα είναι ίδια με της θερμικής εξάντλησης με τη διαφορά ότι δεν υπάρχει ιδρώτας, το δέρμα είναι πολύ ζεστό και υπάρχει έντονος πονοκέφαλός και γαστρεντερικές διαταραχές. Χωρίς θεραπεία ο ασθενής καταλήγει σε κόμμα και θάνατο.
- απομακρύνουμε τον ασθενή από τον ήλιο
- κατεβάζουμε τη θερμοκρασία του σώματος άμεσα δροσίζοντας την επιφάνεια του δέρματος κυρίως τον κορμό και το λαιμό(κρύες κομπρέσσες, τον βρέχουμε και του κάνουμε αέρα)
- δροσίζουμε το πρόσωπο
- ακόμα και όταν υπάρχει άμεση δυνατότητα διάσωσης, η προσπάθεια για πτώση της θερμοκρασίας του σώματος πρέπει να ξεκινάει αμέσως
Μυϊκές κράμπες
Μπορεί να οφείλονται σε ηλεκτρολυτικές διαταραχές λόγω υπερβολικής εφίδρωσης και συνήθως εμφανίζονται κατά την ξεκούραση Θεραπεία: Κάντε ήπια διάταση στον μυ. Χορηγείστε μισό λίτρο διπλής συγκέντρωσης ORS (Oral dehydration Solution) και στη συνέχεια συνεχίστε με άφθονο νερό το οποίο θα περιέχει ¼ από το κουταλάκι του γλυκού αλάτι για κάθε λίτρο νερύ.
Oral dehydration Solution: Μπορούμε να το φτιάξουμε και μόνοι μας, με τέσσερα κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη και ένα αλάτι μέσα σε ένα λίτρο νερού όπου στύβουμε λεμόνι ή πορτοκάλι για κάλιο.
Υπεριώδης ακτινοβολία
Σε μεγάλο υψόμετρο έχουμε αυξημένη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι υπάρχει λιγότερος αέρας και συνήθως χιόνι που αυξάνει την αντανάκλαση. Η υπεριώδης ακτινοβολία αποτελείται από τις ακτινοβολίες UVA, UVB και UVC. Από αυτές η UVC φιλτράρεται από τη ζώνη του όζοντος. Η UVB φιλτράρεται από την ατμόσφαιρα περισσότερο από την UVA, αλλά είναι πιο επιβλαβής για το δέρμα. Την καλύτερη προστασία από τον ήλιο προσφέρουν οι αντιηλιακές κρέμες που παρέχουν UVA+UVB αντιηλιακή προστασία με SPF 25 ή μεγαλύτερη. Επίσης απαραίτητα είναι τα αντιηλιακά lipstick, για την προστασία των χειλιών με SPF 15 ή μεγαλύτερο.
Ηλιακά Εγκαύματα
Πρόληψη
- αποφυγή έκθεσης του δέρματος στον ήλιο και γενικότερα του ασθενή σε θερμό περιβάλλον
- κατάλληλα ρούχα & αντιηλιακά, καπέλο με μαντήλι
Αντιμετώπιση
- κομπρέσες με δροσερό νερό
- απλά παυσίπονα αν χρειάζονται
- κρέμα εγκαυμάτων ή κρέμα υδροκορτιζόνης 1%
Τύφλωση χιονιού
Η επιφάνεια του ματιού, κερατοειδής και επεφυκότας, απορροφούν ακτινοβολία όπως και το δέρμα. Η υπερβολική έκθεση μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα σε αυτούς τους ιστούς, οδηγώντας στη λεγόμενη τύφλωση χιονιού (snowblindness).Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέχρι και την επόμενη ημέρα. Τα μάτια αρχικά είναι ερεθισμένα ή στεγνά και δίνουν την αίσθηση ότι έχουν γεμίσει άμμο. Στη συνέχεια γίνονται κόκκινα και γεμίζουν με δάκρυα. Τα βλέφαρα είναι πρησμένα. Ακόμα και το απλό ανοιγοκλείσιμο των ματιών προκαλεί έντονο πόνο, το ίδιο και η έκθεση στο φως.
Πρόληψη
Συνεχής χρησιμοποίηση κατάλληλης προστατευτικής μάσκας ή γυαλιών (κατηγορία 3 ή καλύτερα 4). Τα γυαλιά πρέπει να είναι μεγάλα και να εφαρμόζουν στο πρόσωπο αλλιώς να έχουν πλαϊνά προστατευτικά. Αν διαθέτουμε μόνο γυαλιά, καλό είναι να εφαρμόζουμε αντιηλιακό και στα βλέφαρα. Πρέπει να έχουμε μαζί μας οπωσδήποτε ένα δεύτερο ζευγάρι γυαλιών ή μάσκα. Ωστόσο μπορούμε να τα κατασκευάσουμε πρόχειρα και μόνοι μας από ύφασμα ή χαρτί, στο οποίο έχουμε κάνει μια μικρή οπή για να μας επιτρέπει να βλέπουμε. Η προστασία των ματιών είναι το ίδιο απαραίτητη στη συννεφιά όπως και στην ηλιοφάνεια. Τύφλωση από χιόνι μπορεί να προκληθεί και κατά τη διάρκεια μιας χιονοθύελλας. Η χρόνια έκθεση του ματιού στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) χωρίς τα κατάλληλα φίλτρα, μπορεί να οδηγήσει σε δημιουργία καταρράκτη.
Αντιμετώπιση
Η τύφλωση από χιόνι συνήθως αυτοϊάται μέσα σε 48 ώρες από την έναρξη της, αλλά σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να διαρκέσει πολλές ημέρες και να οδηγήσει σε έλκη του κερατοειδούς και μόνιμες βλάβες του ματιού. Τα συμπτώματα μπορούν να ανακουφιστούν προσωρινά από κρύα επιθέματα (κομπρέσες) και σκοτεινό περιβάλλον. Ο ασθενής δεν πρέπει να τρίβει τα μάτια του. Τα τοπικά αναισθητικά κολλύρια πρέπει να αποφεύγονται, γιατί μπορεί να οδηγήσουν σε βλάβη του επιθηλίου του κερατοειδούς χιτώνα, εκτός κι αν υπάρχει απόλυτη ανάγκη, όπως όταν ένας ορειβάτης πρέπει να μετακινηθεί μέσα από δύσβατο έδαφος για να κατέβει χαμηλότερα. Χορηγούμε αναλγητικά δια στόματος (στην αρχή προτιμούμε τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη), τοπικά λιπαντικά (π.χ. 1% χλωραμφενικόλη) οφθαλμικά επικαλύμματα και κυκλοπληγικά (1% κυκλοπεντολάτη).
ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ
Μπορεί να προκληθούν από άμεση επαφή με φωτιά, ζεστά αντικείμενα, χημικά ή ζεστά υγρά. Τα επιφανειακά (ή 1ου βαθμού) χαρακτηρίζονται από ερυθρότητα, οίδημα και ευαισθησία του δέρματος. Τα μερικού πάχους (ή 2ου βαθμού) από επώδυνο κόκκινο δέρμα που παρουσιάζει φυσαλίδες και τα ολικού πάχους (ή 3ου βαθμού) μπορεί να επεκτείνονται και στους υποκείμενους ιστούς και χαρακτηρίζονται από ωχρότητα ή κέρινη εικόνα με εξάλειψη αισθητικότητας.
Η σοβαρότητα ενός εγκαύματος καθορίζεται από το πάχος, την έκταση και την περιοχή στην οποία εντοπίζεται. Για να υπολογίσουμε το ποσοστό του σώματος που έχει υποστεί εγκαύματα, χρησιμοποιούμε τον κανόνα των εννέα (κυρίως για ενήλικες). Εναλλακτικά χρησιμοποιούμε τον κανόνα της παλάμης, όπου το μέγεθος της παλάμης του ασθενούς με τα δάχτυλα τεντωμένα αντιστοιχεί περίπου στο 1% της συνολικής επιφάνειας του σώματος του. Ο τελευταίος εφαρμόζεται καλύτερα σε παιδιά & βρέφη και σε μικρής έκτασης εγκαύματα ενήλικων.
Κανόνας των 9:
- κεφάλι & λαιμός 9%
- μπροστινό μέρος κορμού (θώρακας & κοιλιά) 18%
- πίσω μέρος κορμού 18%
- άνω άκρα 9% (το καθένα)
- κάτω άκρα 18% (το καθένα)
- γεννητική περιοχή (περίνεο) 1%
Εγκαύματα τα οποία επιβάλλουν άμεση μεταφορά στο νοσοκομείο:
- εγκαύματα (πλην των τελείως επιφανειακών) σε πρόσωπο, χέρια, πόδια και περίνεο και κυκλοτερή εγκαύματα ενός άκρου
- μερικού πάχους εγκαύματα περισσότερο από 10% της συνολικής επιφάνειας του σώματος (παιδιά & ηλικιωμένοι) ή 15% (ενήλικες).
- ολικού πάχους εγκαύματα σε περισσότερο από 5% της συνολικής επιφάνειας του σώματος
- χημικά εγκαύματα (κηροζίνη κλπ.) και ηλεκτρικά εγκαύματα συμπεριλαμβανομένου του χτυπήματος από κεραυνό.
- εγκαύματα στα οποία μπορεί να έχει γίνει εισπνοή καπνού, προκαλούν αναπνευστική δυσχέρεια και βήχα ή εντοπίζονται στο στόμα ή τη μύτη
- εγκαύματα σε βρέφη, μικρά παιδιά και ηλικιωμένους
Άμεση αντιμετώπιση
- σβήνουμε τη φωτιά αν υπάρχει, σκεπάζοντας την με κάποιο ύφασμα (π.χ. κουβέρτα) ή ρίχνουμε κάτω το θύμα και το κυλάμε στο έδαφος
- εφαρμόζουμε τις γενικές αρχές διάσωσης (A,B,C,D,E)
- τοποθετούμε την περιοχή που έχει υποστεί το έγκαυμα κάτω από δροσερό νερό για 10min ή και περισσότερο (προσοχή να μην καταστήσουμε τον ασθενή υποθερμικό). Ειδικά τα εγκαύματα από χημικές ουσίες πρέπει να πλένονται σχολαστικά με άφθονο νερό και για πολύ ώρα
- απομακρύνουμε κάθε ξένο σώμα και καθαρίζουμε προσεκτικά την περιοχή του εγκαύματος, αλλά δεν προσπαθούμε να αφαιρέσουμε υπολείμματα καμένων ρούχων πάνω στο δέρμα
- αφαιρούμε δαχτυλίδια, ρολόγια κ.α. ακόμα και αν δεν περιλαμβάνονται στην περιοχή του εγκαύματος
- απλώνουμε ένα στρώμα από αντισηπτική κρέμα για εγκαύματα και το τυλίγουμε ελαφρά με αποστειρωμένες γάζες που δεν κολλούν στο δέρμα. Εναλλακτικά χρησιμοποιούμεμε πλαστική μεμβράνη (kitchen clingfilm)
- οι αλλαγές πρέπει να γίνονται κάθε 1-2 ημέρες με όσο το δυνατόν άσηπτες συνθήκες (σε περίπτωση μόλυνσης κάνουμε αλλαγές συχνότερα)
- προστατεύουμε τις φουσκάλες και αν είναι πολύ μεγάλες και σε μέρη που κινδυνεύουν να σπάσουν τις αποστραγγίζουμε με αποστειρωμένη βελόνη χωρίς να αφαιρέσουμε το δέρμα
- χορηγούμε αναλγητικά για τον πόνο
- προστατεύουμε από αφυδάτωση χορηγώντας άφθονα υγρά και παρατηρώντας τη διούρηση του ασθενή καθημερινά
- αν το έγκαυμα είναι στα χέρια ή τα πόδια, τα ανυψώνουμε πάνω από το επίπεδο του στήθους για να ελαττώσουμε το οίδημα. Ενθαρρύνουμε ελαφριές κινήσεις των δακτύλων όσο ο πόνος το επιτρέπει
Εάν ένα έγκαυμα έχει μολυνθεί (πρήζεται, κοκκινίζει, μυρίζει, εμφανίζεται πόνος ή πυρετός, αλλάζει χρώμα, βγάζει πύον κλπ) τότε κάνουμε αλλαγή δυο φορές την ημέρα, ακολουθούμε τις αρχές αντιμετώπισης όπως και στη μόλυνση των πληγών και αν χρειαστεί χορηγούμε αντιβίωση.
ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ
Διάγνωση
- οξύς πόνος που αρχίζει αμέσως
- αλλαγή στο σχήμα
- οίδημα
- αδυναμία φυσιολογικής κίνησης του μέλους, ή φόρτισης του
- τριγμός κατά την ψηλάφηση ή κατά την κίνηση της περιοχής
Αντιμετώπιση
Όπως και σε κάθε τραυματία εφαρμόζουμε τις γενικές αρχές διάσωσης (A,B,C,D,E) δίνοντας μεγάλη προσοχή στην ακινητοποίηση του αυχένα και της υπόλοιπης σπονδυλικής στήλης.
Το πρώτο μας μέλημα στα κατάγματα είναι να τα ακινητοποιήσουμε και να χορηγήσουμε αναλγησία μέχρι να φτάσουμε σε κάποιο νοσοκομείο. Σε απομονωμένες περιοχές πρώτιστης σημασίας είναι ο έλεγχος της αιμάτωσης και της νευρικής λειτουργίας του άκρου και η αναλγησία. Αν υπάρχει κάταγμα στα άνω ή κάτω άκρα, τότε ψάχνουμε για σφυγμούς περιφερικά του κατάγματος.
Αν δεν υπάρχει σφυγμός μπορεί να χάσουμε το άκρο. Στην περίπτωση αυτή είμαστε υποχρεωμένοι να προσπαθήσουμε να ευθειάσουμε την περιοχή του κατάγματος για να μπορέσουμε να ακινητοποιήσουμε το μέλος. Επίσης ευθειασμό επιχειρούμε όταν ένα από τα καταγματικά άκρα πιέζει το υπερκείμενο δέρμα και υπάρχει κίνδυνος να το σκίσει ή να το νεκρώσει.
Ο ευθειασμός και η ακινητοποίηση συντελούν στο να μειωθεί η αιμορραγία και να προληφθεί πιθανό σοκ (ολιγαιμικό), να ελαττωθεί ο πόνος, να μην προκληθεί περεταίρω βλάβη από τα μετακινούμενα οστικά τεμάχια και να γίνει δυνατή η μετακίνηση του ασθενούς.
Ο ευθειασμός γίνεται με αργή αλλά ισχυρή και σταθερή έλξη και ταυτόχρονη αντέλξη, κατά μήκος του μέλους. Όσο νωρίτερα γίνει αυτό μετά τον τραυματισμό, τόσο λιγότερος θα είναι ο μυϊκός σπασμός που δυσκολεύει τους χειρισμούς. Μη επάνοδος του σφυγμού μπορεί να σημαίνει χάσιμο του μέλους ή και του ίδιου του ασθενούς μέσα σε λίγες ώρες.
Βασικά σημεία:
- ενθαρρύνουμε το θύμα και φροντίζουμε να μη μετακινηθεί
- αν πρόκειται για χέρι ή πόδι υποστηρίζουμε το μέλος με τα χέρια μας στην θέση που το βρίσκουμε προσπαθώντας να το κρατήσουμε ακίνητο
- αφαιρούμε προσεκτικά ρούχα, παπούτσια και δαχτυλίδια
- ψηλαφούμε όλο το άκρο, βλέπουμε αν το δέμα είναι ανέπαφο και ελέγχουμε την κινητικότητα των αρθρώσεων εκατέρωθεν της βλάβης
- ελέγχουμε την κυκλοφορία (σφυγμός περιφερικά του κατάγματος) και τη νευρική λειτουργία του άκρου (κινητικότητα-αισθητικότητα) (χρησιμοποιούμε την υγιή πλευρά για σύγκριση)
- ευθειάζουμε το κάταγμα (επιβάλλεται όταν έχει διακοπή η αιμάτωση του άκρου)
- ακινητοποιούμε το κάταγμα όσο το δυνατόν καλύτερα
- αν μπορούμε εφαρμόζουμε συνεχόμενη έλξη του άκρου (ιδιαίτερα σε κατάγματα του μηριαίου όπου οι ισχυροί μύες της περιοχής, τείνουν να καταργήσουν τον ευθειασμό του οστού.
Σημάδια διακοπής αιμάτωσης του άκρου είναι:
- απουσία σφυγμού
- ωχρό & κρύο δέρμα
- πολύ έντονος πόνος σε όλο το μέλος
Πριν & μετά από κάθε χειρισμό ή μετακίνηση, θα πρέπει να ελέγχεται ο σφυγμός περιφερικά του κατάγματος καθώς επίσης η κινητικότητα και η αισθητικότητα του μέλους (νευρική λειτουργία). Στην ακινητοποίηση δεν πρέπει να περιλαμβάνουμε μόνο το κάταγμα αλλά και τις αρθρώσεις εκατέρωθεν του κατάγματος. Οστικές προεξοχές (π.χ. αστράγαλος, καρπός κλπ) θα πρέπει να καλύπτονται με ύφασμα για να μην πιέζονται.
Αν δεν υπάρχει έτοιμος νάρθηκας φτιάχνουμε ένα δικό μας χρησιμοποιώντας οτιδήποτε έχουμε: κάριματ, μπατόν, σκι, υπνόσακο, κομμάτια ξύλου κ.α. Επίσης η ακινητοποίηση μπορεί να γίνει με το διπλανό μέλος π.χ. ένα σπασμένο δάχτυλο ακινητοποιείται με το διπλανό του.
Εφαρμογή αυτοσχέδιου νάρθηκα
Περιλαμβάνουμε την περιοχή του κατάγματος και τις αρθρώσεις πάνω και κάτω από αυτό, γεμίζουμε όλα τα κενά μεταξύ του νάρθηκα και του μέλους με οτιδήποτε έχουμε (υφάσματα, ρούχα, γάζες κλπ) ειδικά σε σημεία οστικών προεξοχών (π.χ. αστράγαλος)
Δεν αφήνουμε κανένα κενό έτσι ώστε να πετύχουμε πλήρη ακινητοποίηση του μέλους. Ελέγχουμε συχνά την κυκλοφορία και την αισθητικότητα του μέλους αμέσως μετά την εφαρμογή του νάρθηκα, αλλά και ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Αν κάποια στιγμή δεν ψηλαφάμε σφυγμό θα πρέπει να βγάλουμε το νάρθηκα και να τον ξαναβάλουμε. Προσπαθούμε να κρατήσουμε ψηλά το μέλος έτσι ώστε να μειώσουμε το οίδημα.
Οι φουσκωτοί νάρθηκες πρέπει να ξεφουσκώνονται λίγο, πριν από μια διάσωση μέσω αέρα γιατί διαστέλλονται κατά την αεροδιακομιδή και σταματούν την κυκλοφορία.
Ανοιχτά κατάγματα
Συμβαίνουν όταν το δέρμα στην περιοχή του κατάγματος έχει τραυματιστεί με αποτέλεσμα το κάταγμα να επικοινωνεί με το περιβάλλον. Ακόμα και μια μικρή τρύπα στο δέρμα μπορεί να μετατρέψει το κάταγμα από κλειστό σε ανοιχτό, όπως στην περίπτωση που το δέρμα τρυπιέται από μέσα προς τα έξω από μια μυτερή άκρη του οστού που υπέστη το κάταγμα. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα μόλυνσης του κατάγματος η οποία αποτελεί πολύ σοβαρή κατάσταση για την υγεία του ασθενούς.
Η αντιμετώπιση είναι η ίδια με προηγουμένως με τη διαφορά ότι πρέπει να ξεπλύνουμε επιστάμενα την περιοχή του τραυματισμένου άκρου, ρίχνοντας με πίεση άφθονο φυσιολογικό ορό έτσι ώστε να απομακρυνθούν όλα τα ξένα σώματα. Στη συνέχεια χρησιμοποιούμε αντισηπτικό (betadine) και καλύπτουμε την περιοχή με αποστειρωμένες γάζες. Αρχίζουμε αντιβίωση άμεσα μετά τον τραυματισμό.
Κάταγμα λεκάνης
Το υποψιαζόμαστε όταν ασκώντας πίεση στη λεκάνη προκαλείται έντονος πόνος. Είναι πολύ σοβαρή κάκωση και μπορεί να συνοδεύεται από εσωτερική αιμορραγία. Πρέπει οπωσδήποτε να ακινητοποιήσουμε καλά τη λεκάνη. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα φουσκωτό κάριματ γύρω από τη λεκάνη, που το κλείνουμε με tape και το φουσκώνουμε.
Κατά τη διακομιδή του ασθενούς, ακινητοποιούμε ολόκληρο τον ασθενή πάνω στο φορείο.
Θέση ανάνηψης
Προσοχή! ΔΕΝ τοποθετούμε τον ασθενή σε αυτή τη θέση, όταν υπάρχει υποψία κάκωσης αυχένα ή/και λοιπής σπονδυλικής στήλης.
Η θέση ανάνηψης, χρησιμοποιείται σε ασθενή με απώλεια συνείδησης προκειμένου να διατηρήσουμε ανοιχτό τον αεραγωγό και να αποτρέψουμε εισρόφηση πιθανού εμέτου.

http://www.basecamp.gr/item.asp?lang=&item=240&category=189

Αρχείο Αναρτήσεων