Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Διακοπές και καρδιά

Αυτό είναι ένα από τα συχνότερα παράπονα που ακούει ένας καρδιολόγος. Ο
φυσιολογικός καρδιακός ρυθμός καθορίζεται από τον φλεβόκομβο, που είναι
ο φυσικός βηματοδότης της καρδιάς και βρίσκεται στην πάνω δεξιά
κοιλότητα της καρδιάς. Ο φλεβόκομβος στέλνει ηλεκτρικά ερεθίσματα στα
κάτω διαμερίσματα της καρδιάς, τις κοιλίες, μέσω συγκεκριμένων
διαδρομών. Ο ρυθμός που προκύπτει είναι φυσιολογικός, αφού πρώτα
συσπώνται τα πάνω διαμερίσματα, δηλαδή οι κόλποι, και μετά ακολουθούν οι
κοιλίες.
Η αίσθηση του διακοπτόμενου ρυθμού προέρχεται από άλλα ηλεκτρικά
ερεθίσματα που ξεκινούν από άλλες περιοχές των κόλπων ή των κοιλιών.
Αυτά τα έκτοπα ερεθίσματα είναι πολύ συχνά και αυξάνονται με το στρες
και την αυξημένη κατανάλωση καφεΐνης. Όσο μεγαλώνουμε, αυτές οι έκτακτες
συστολές γίνονται συχνότερες. Γενικά, δεν αποτελούν σοβαρό πρόβλημα,
αλλά αν επιμένουν καλό είναι να συμβουλευτείτε το γιατρό σας.

Μυοκαρδιοπάθειες: μια σοβαρή καρδιακή κατάσταση

Οι μυοκαρδιοπάθειες είναι παθήσεις του μυοκαρδίου στις οποίες η αιτία
δεν έχει εξακριβωθεί. Η αιτία δηλαδή της πάθησης αυτής δεν είναι μια από
τις γνωστές αιτίες που προκαλούν νόσο του μυοκαρδίου όπως είναι η
υπέρταση, η στεφανιαία νόσος, κ.λ.π. Οι δυο πιο συχνοί τύποι
μυοκαρδιοπάθειας είναι η υπερτροφική και η διατατική μυοκαρδιοπάθεια.
Είναι διαφορετικές παθήσεις, αλλά ταυτόχρονα ξεχωρίζουν εύκολα και πολύ
καλά μεταξύ τους. Η διατατική μυοκαρδιοπάθεια προσβάλλει κυρίως το
μυοκάρδιο της αριστερής κοιλίας. Η πάθηση είναι κληρονομική σε ποσοστό
20 - 25% και αφορά ανθρώπους κυρίως μέσης ηλικίας, αν και μπορεί να
εμφανισθεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Ο μυς της καρδιάς ασθενεί και αυτό
προκαλεί τη λέπτυνση των τοιχωμάτων, ενώ διογκώνονται οι κοιλότητες της
καρδιάς με αποτέλεσμα να μην μπορεί να προωθεί ικανοποιητικά το αίμα στο
σώμα. Αυτό οδηγεί σε συμφόρηση των πνευμόνων και σε δύσπνοια (Αριστερή
καρδιακή ανεπάρκεια).
Ορισμένες φορές και οι δεξιές κοιλότητες της καρδιάς μπορεί να
προσβάλλονται προκαλώντας συσσώρευση υγρών στους ιστούς του σώματος,
ιδιαίτερα στα πόδια (οίδημα των σφυρών) (Δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια).
Αυτό το σύνολο των συμπτωμάτων ονομάζεται "καρδιακή ανεπάρκεια". Μερικές
φορές το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς προσβάλλεται με αποτέλεσμα ο
ασθενής να αισθάνεται ζάλη, "ταχυκαρδίες", "φτερουγίσματα της καρδιάς" ή
"αίσθημα παλμών".

Χόρτα: Θρεπτική αξία

Στην εποχή μας γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική η ανάγκη για επιστροφή
στην παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή. Μια διατροφή που περιλαμβάνει
πολλών ειδών αγριόχορτων, που μπορούν κατάλληλα μαγειρεμένα ή σαν φρέσκα
ως χορταστική σαλάτα να γίνουν μέρος μιας καθημερινής διατροφικής
συνήθειας, η οποία θα αποτελέσει σύμμαχο μας για μια καλύτερη υγεία.
Πριν δεκάδες χιλιάδες χρόνια, ένα μεγάλο μέρος της ενεργειακής πρόσληψης
των προγόνων μας βασιζόταν σε αγριόχορτα, τα οποία είναι ιδιαίτερα
πλούσια σε φυτοχημικά συστατικά. Έτσι πολλές μεταβολικές διαδικασίες του
οργανισμού έχουν συνδυαστεί με τα συστατικά αυτά. Σε αντίθεση με τις
τότε εποχές, σήμερα και ειδικότερα στον δυτικό κόσμο η διατροφή
στηρίζεται πάνω σε τρόφιμα από ζωικές πηγές. Αυτή η ανισορροπία,
πιστεύει το σύνολο των ερευνητών πως είναι το κλειδί για την εύρεση της
αιτίας ασθενειών από περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως καρδιοπαθειών και
καρκίνου.
Στην Ελλάδα, τα παλαιότερα χρόνια, τα χόρτα θεωρούνταν υποδεέστερη
τροφή, πιθανότατα λόγω του ότι καταναλώνονταν σε αφθονία από τους
φτωχούς ανθρώπους. Όμως έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση ζωτικών
προβλημάτων της διατροφής που πολλές φορές απείλησαν τον Ελληνικό
πληθυσμό. Ύστερα από μια περίοδο υποτίμησης της διατροφικής αξίας τους
από τους Νεοέλληνες, έρχονται ξανά στο προσκήνιο μετά από έρευνες της
προηγούμενης δεκαετίας που έδειξαν ότι η καλή υγεία των μεσογειακών λαών
και ιδιαίτερα των Κρητών οφείλονταν και στην κατανάλωση άγριων χόρτων.
Μια τέτοια έρευνα, αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν το 2005 από το
επιστημονικό περιοδικό Journal of Physiology and Pharmacology, σύγκρινε
δείκτες υγείας δυο περιοχών της Κρήτης, όπου στην μια περιοχή ήταν
πλούσια η κατανάλωση σε χόρτα ενώ στην άλλη όχι. Τα αποτελέσματα έδειξαν
πως ο κίνδυνος αθηρωματικής βλάβης, ήταν πολύ μικρότερος στον πληθυσμό
που κατανάλωνε συστηματικά χόρτα.
Τα χόρτα και ειδικότερα τα άγρια που φυτρώνουν στους αγρούς είναι
ιδιαίτερα πλούσια σε βιταμίνες E, C, φλαβονοειδή και πολυφαινόλες,
συστατικά που συνεισφέρουν σημαντικά στην αντιοξειδωτική ικανότητα του
οργανισμού. Επίσης, τα χόρτα είναι πλούσια σε ω-3 λιπαρά οξέα και
ειδικότερα σε α-λινολενικό οξύ.
Ένα από τα πιο διαδεδομένα χόρτα, το οποίο βρίσκουμε στις περισσότερες
περιοχές της χώρας μας, είναι τα ραδίκια. Τα ραδίκια ανήκουν στην
κατηγορία cichorium και διακρίνονται στα άγρια και τα ήμερα ραδίκια ή
αλλιώς αντίδια. Τα άγρια ραδίκια έχουν πικρή γεύση και έχουν στενά
φύλλα. Από την άλλη, τα ήμερα ραδίκια (αντίδια) καλλιεργούνται κατά την
διάρκεια όλου του χρόνου και είναι πλατύφυλλα, με γλυκύτερη γεύση από τα
άγρια ραδίκια.
Τα ραδίκια είναι πλούσια σε βιταμίνες Β1, Β2 και καροτενοειδή καθώς και
σε ανόργανα στοιχεία όπως Κ, Νa, P και Μg. Η πικρή τους γεύση οφείλεται
στις ουσίες λακτουκίνη, λακτουκοπικρίνη και παράγωγα τους. Τα χόρτα αυτά
είναι γνωστά από τους αρχαίους χρόνους. Αναφέρεται ήδη σε ένα πάπυρο του
4000 π.Χ. ενώ ο Γαληνός το ονόμαζε «φίλο του συκωτιού». Παλιότερα, οι
λαϊκοί θεραπευτές χρησιμοποιούσαν τα ραδίκια για την θεραπεία ασθενειών
του ήπατος και της χολής. Πλέον έχει φανεί από κλινικές έρευνες πως ένα
συστατικό που περιέχεται, το κιχώριο, έχει όντως ηπατοπροστατευτική δράση.
Ιδιαίτερα ονομαστό χόρτο είναι και ο ταραξάκος ή πικραλίδα ή
αγριομάρουλο. Αφθονεί στα ελληνικά ακαλλιέργητα χωράφια, στα άκρα των
δρόμων και ξεπετιέται ανάμεσα από τις σχισμές των βράχων. Ο Bock (1546)
είναι ο πρώτος που αναφέρει τις διουρητικές ιδιότητες του φυτού. Ο
Kortum (1800) προσπάθησε να το χρησιμοποιήσει για θεραπεία ασθενειών του
ήπατος.
Ο ταραξάκος είναι πλούσιος σε καροτενοειδή (λουτείνη και βιολαξανθίνη),
βιταμίνες συμπλέγματος Β, βιταμίνη C. Η περιεκτικότητα του σε βιταμίνη Α
φαίνεται να είναι 4 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του κοινού μαρουλιού ενώ
από ανόργανα στοιχεία περιέχει αρκετό κάλλιο. Φαίνεται πλέον από έρευνες
πως εκτός από διουρητικό, αποτελεί και διεγερτικό της όρεξης. Επίσης
λειτουργεί και σαν βοηθητικό σε δυσλειτουργίες του ήπατος και της
χοληδόχου κύστης, σε προβλήματα δυσπεψίας, ιδιαίτερα στην πλήρη πέψη του
λίπους. Επιπλέον, είναι δυνατόν να βοηθήσει στην θεραπεία της ακμής και
χρόνιων δερματίτιδων.
Ένα δημοφιλές καλοκαιρινό πράσινο σαλατικό της μεσόγειου είναι και η
γλιστρίδα. Είναι αυτοφυής αλλά και καλλιεργήσιμη στην Κρήτη. Στα αρχαία
χρόνια, η γλιστρίδα χρησιμοποιούνταν ως φάρμακο και ήταν ιδιαίτερα
δημοφιλής η δύναμη του χυμού των φύλλων της. Είναι ιδιαίτερα πλούσια σε
α-λινολενικό οξύ. Το α-λινολενικό οξύ ανήκει στην ομάδα των ω-3 λιπαρών
οξέων τα οποία παίζουν σημαντικό ρόλο στην δόμηση των κυτταρικών
μεμβρανών. Στις λαϊκές αγορές μπορείτε να αγοράσετε ματσάκια από
καλλιεργημένη πλατύφυλλη γλιστρίδα.
Τα πιο γνωστά ζιζάνια της ελληνικής κουζίνας θεωρούνται οι βρούβες. Στα
αρχαία χρόνια, οι βρούβες αποτελούσαν ένα άριστο στομαχικό φάρμακο, το
οποίο χρησιμοποιούνταν και ως αποτοξινωτικό ρόφημα. Το νοστιμότερο μέρος
τους θεωρούνται τα τρυφερά βλαστάρια τους, τα οποία μαζεύονται την εποχή
της άνοιξης.
Η ζοχιά ή ζώχος είναι ένα χόρτο πολύ κοινό στην πατρίδα μας. Το
συναντάμε σχεδόν παντού, σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους.
Συλλέγεται τους χειμερινούς μήνες και αποτελεί θαυμάσιο ορεκτικό. Είναι
πλούσιο σε ασβέστιο και σίδηρο ενώ από βιταμίνες περιέχει βιταμίνη C,
θειαμίνη, ριβοφλαβίνη και νιασίνη. Υπάρχουν ενδείξεις πως ο χυμός τους
χρησιμοποιείται σε ασθένειες του ήπατος και του υπογαστρίου.
Ένα γνωστό αρωματικό χόρτο της παγκόσμιας γαστρονομίας είναι και το
μάραθο. Τα φύλλα του συλλέγονται από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο, εποχή
που ανθίζει το φυτό. Πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα και για αυτό το
βρίσκουμε και ως καλλιεργήσιμο είδος στους λαχανόκηπους. Ο μάραθος έχει
δροσιστική δράση. Μπορεί και ενισχύει την πεπτική λειτουργία ενώ μειώνει
αποτελεσματικά τα αέρια του πεπτικού συστήματος. Χρησιμοποιείται και η
σκόνη αλλά και τα σποράκια του στη μαγειρική. Άτομα που υποφέρουν από
αέρια στην κοιλιά μπορούν να προσθέτουν μάραθο στο γεύμα τους (συνήθως
λαχανικά ή όσπρια) που τους προκαλεί φούσκωμα, αλλά επίσης μετά το γεύμα
μπορούν να μασούν καλά λίγους σπόρους μάραθο.
Ένα ιδιαίτερο παρεξηγημένο χόρτο είναι και η τσουκνίδα. Όλοι μας έχουμε
συνδέσει την τσουκνίδα με ένα έντονο κνησμό όταν ερχόμαστε σε επαφή μαζί
της. Συλλέγονται κυρίως οι τρυφερές κορυφές του φυτού κατά την διάρκεια
των χειμερινών μηνών αλλά και των πρώτων μηνών της άνοιξης. Φυτρώνει με
τα πρωτοβρόχια του Οκτωβρίου και διατηρείται τρυφερό ως τον Απρίλιο.
Οι τσουκνίδες είναι ιδιαίτερα πλούσιες σε σίδηρο και μπορεί να βοηθήσει
αρκετά άτομα ενάντια στην αναιμία. Ακόμη, είναι πλούσιες σε β-καροτένιο.
Αρκετές επιδημιολογικές έρευνες σε όλο τον κόσμο συσχέτισαν την υψηλή
διαιτητική πρόσληψη β-καροτένιου με πρόληψη από καρκίνους του πνεύμονα,
μαστού, τραχήλου , δέρματος και στομάχου. H δράση του β-καροτένιου κατά
του καρκίνου βασίζεται στην αντιοξειδωτική δράση του με το να μειώνει
την λιπιδική υπεροξείδωση. Δέκα λεπτά βράσιμο είναι δυνατόν να
εξουδετερώσει την δράση των ουσιών που προκαλούν ερεθισμό. Αν όμως
κάποια στιγμή αγγίξετε τσουκνίδες με γυμνά χέρια, ένα άλλο χόρτο της
ελληνικής φύσης μπορεί να σας βοηθήσει για την αντιμετώπιση του κνησμού
και είναι τα φύλλα της μολόχας.
Ανακεφαλαιώνοντας, φαίνεται καθαρά πόσο μεγάλη είναι η διατροφική αξία
των χόρτων, τα οποία ευδοκιμούν σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας και
μπορεί ο καθένας να τα προμηθευτεί χωρίς ιδιαίτερο οικονομικό κόστος. Το
κέρδος είναι διπλό αν αναλογιστούμε τα οφέλη που προσφέρουν στην υγεία
μας, προφυλάσσοντας μας από σοβαρές παθολογικές καταστάσεις.

Θεραπεία καρδιακής ανεπάρκειας

Ως καρδιακή ανεπάρκεια ορίζεται το σύνθετο κλινικό σύνδρομο που μπορεί να προέλθει από οιαδήποτε λειτουργική ή δομική καρδιακή ανωμαλία και επηρεάζει την ικανότητα της κοιλίας να δεχθεί ή να εξωθήσει το αίμα. Η συχνότητά της αυξάνει συνεχώς τα τελευταία χρόνια στον δυτικό κόσμο. Υπολογίζεται ότι το 6% - 10% του πληθυσμού άνω των 65 ετών πάσχει από καρδιακή ανεπάρκεια 1.

Η κλινική εικόνα της καρδιακής ανεπάρκειας είναι αίσθημα δύσπνοιας, περιορισμός ανοχής στην κόπωση, καθώς και κατακράτηση υγρών που μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονική συμφόρηση ή περιφερικό οίδημα. Τα παραπάνω συμπτώματα και σημεία δεν είναι απαραίτητο να εμφανίζονται όλα ταυτόχρονα σε κάθε άρρωστο. Μερικοί ασθενείς παρουσιάζουν απλώς μειωμένη ανοχή στην άσκηση, ενώ σε άλλους κυριαρχεί το οίδημα και δεν αναφέρουν δύσπνοια ή αίσθημα κόπωσης.

Για τη διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας είναι απαραίτητη εκτός από την ύπαρξη συμπτωμάτων η αντικειμενική επιβεβαίωση καρδιακής δυσλειτουργίας, κατά προτίμηση με υπερηχοκαρδιογράφημα, ή με πιο εξειδικευμένες και λιγότερο διαθέσιμες μεθόδους, όπως η μαγνητική τομογραφία καρδιάς και η ραδιοισοτοπική κοιλιογραφία. Η συμβολή του ηλεκτροκαρδιογραφήματος και της ακτινογραφίας θώρακος στην διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας είναι μικρή. Αντίθετα, ο προσδιορισμός αυξημένων επιπέδων των νατριουρητικών πεπτιδίων BNP (εγκεφαλικό νατριουρητικό πεπτίδιο) και pro-BNP στο πλάσμα των ασθενών είναι απαραίτητος για τη διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας, καθώς φυσιολογικά επίπεδα σε ασθενείς που δεν λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή για καρδιακή ανεπάρκεια αποκλείουν τη διάγνωση. Ο αλγόριθμος που ακολουθεί είναι ιδιαίτερα χρήσιμος για την διαγνωστική προσπέλαση της καρδιακής ανεπάρκειας 2.

 

Αίτια – Ταξινόμηση

Η στεφανιαία νόσος αποτελεί στις μέρες μας, το κυρίαρχο αίτιο της καρδιακής ανεπάρκειας, καθώς το 65-70% των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια πάσχουν από στεφανιαία νόσο 3. Οι μυοκαρδιοπάθειες και κυρίως η διατατική, είναι το αίτιο καρδιακής ανεπάρκειας στο 20% των περιπτώσεων. Οι μυοκαρδίτιδες, ο υπερθυρεοειδισμός και η κατάχρηση αιθανόλης, ευθύνονται για σημαντικό αριθμό ασθενών με διατατικού τύπου καρδιακή ανεπάρκεια. Η υπέρταση και οι βαλβιδοπάθειες που κυριαρχούσαν στο παρελθόν, κατέχουν μικρό ποσοστό ως αίτια καρδιακής ανεπάρκειας σήμερα.

Η καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να διαχωριστεί σε δεξιά ή αριστερή, ανάλογα με το αν κυριαρχούν τα συμπτώματα που προέρχονται από τη συμφόρηση των συστηματικών ή των πνευμονικών φλεβών αντίστοιχα.

Επίσης, η καρδιακή ανεπάρκεια διαχωρίζεται σε συστολική ή διαστολική ανάλογα με το αν έχει επηρεαστεί η συστολική ή διαστολική απόδοση της αριστερής κοιλίας. Στους περισσότερους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια η συστολική και διαστολική δυσλειτουργία συνυπάρχουν. Όμως, στο 30 % των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια υπάρχει αμιγής διαστολική δυσλειτουργία. Για τη διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας με αμιγή διαστολική δυσλειτουργία απαιτείται:

α) Παρουσία σημείων και συμπτωμάτων καρδιακής ανεπάρκειας

β) Κλάσμα εξώθησης της αριστεράς κοιλίας > 45%

γ) Παρουσία ενός εκ των τριών τύπων παθολογικής πλήρωσης της αριστερής κοιλίας κατά τη διαστολή (παράταση χάλασης, ψευδοφυσιολογικός και περιοριστικός τύπος).

Υπάρχουν τέσσερα λειτουργικά στάδια ανάλογα με τα συμπτώματα των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια, σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση κατά NYHA (New York Heart Association). Στο λειτουργικό στάδιο Ι, οι ασθενείς έχουν συμπτώματα καρδιακής ανεπάρκειας σε υψηλό επίπεδο άσκησης, πέρα του συνηθισμένου. Στο στάδιο ΙΙ τα συμπτώματα εμφανίζονται σε κανονικό επίπεδο άσκησης, στο στάδιο ΙΙΙ σε μικρή κόπωση, ενώ στο στάδιο ΙV τα συμπτώματα εμφανίζονται σε ηρεμία, έτσι που οι ασθενείς είναι αδύνατο να αυτοεξυπηρετηθούν. Η φαρμακευτική αγωγή και η δίαιτα μπορούν να μεταβάλλουν το λειτουργικό στάδιο που βρίσκεται ο ασθενής, χωρίς να έχει συμβεί κάποια σημαντική αλλαγή στην απόδοση κοιλίας.

Παθολογοφυσιολογία της καρδιακής ανεπάρκειας

Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον ότι, μικρή συσχέτιση υπάρχει μεταξύ των συμπτωμάτων και της συστολικής απόδοσης της αριστερής κοιλίας όπως αυτή εκφράζεται με το κλάσμα εξώθησης. Έτσι, ασθενείς με χαμηλό κλάσμα εξώθησης < 25% μπορεί να είναι σχεδόν ασυμπτωματικοί, ενώ άλλοι με ελαφρά επηρεασμένο κλάσμα εξώθησης να έχουν σοβαρά ενοχλήματα. Οι μεταβολές της κοιλιακής διατασιμότητας, της περικαρδιακής τάσης, οι τυχόν βαλβιδικές ανεπάρκειες και κυρίως η λειτουργία της δεξιάς κοιλίας, αποτελούν τους παράγοντες εκείνους που μαζί με τη συστολική απόδοση της αριστερής κοιλίας καθορίζουν την εμφάνιση ή όχι των συμπτωμάτων καρδιακής ανεπάρκειας στους ασθενείς.

Στην καρδιακή ανεπάρκεια η λειτουργία της αριστερής κοιλίας είναι προοδευτικά επιδεινούμενη ακόμα και σε απουσία επίδρασης νέου βλαπτικού παράγοντα 4. Αυτό οφείλεται στην περίφημη αναδιαμόρφωση (Cardiac Remodeling) της αριστερής κοιλίας, κατά την οποία έχουμε διάταση, υπερτροφία και περισσότερο σφαιρική την μορφή της. Έτσι, μειώνεται η μηχανική απόδοση της κοιλίας, αυξάνεται η ανεπάρκεια μιτροειδούς λόγω της διάτασης του μιτροειδικού δακτυλίου, και αυξάνει το τοιχωματικό stress. Η κοιλιακή αναδιαμόρφωση συμβάλει στην συνεχή επιδείνωση των συμπτωμάτων, παρά την όποια θεραπευτική αγωγή.

Η ενεργοποίηση του νευροορμονικού συστήματος είναι αποδεδειγμένα ο σημαντικότερος παράγοντας στον οποίο οφείλεται η καρδιακή αναδιαμόρφωση και η δυσμενής εξέλιξη της καρδιακής ανεπάρκειας. Οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια έχουν στο πλάσμα τους υψηλά επίπεδα νοραδρεναλίνης, αγγειοτενσίνης ΙΙ, αλδοστερόνης, ενδοθηλίνης και κυτοκινών, που μπορούν να δράσουν βλαπτικά στη δομή και τη λειτουργία της καρδιάς. Η κινητοποίηση των νευροορμονικών μηχανισμών στην καρδιακή ανεπάρκεια προκαλεί κατακράτηση υγρών και νάτριο, περιφερική αγγειοσύσπαση, ίνωση στο μυοκάρδιο και τοξική δράση στα μυοκαρδιακά κύτταρα, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο επιδείνωσης της αρχιτεκτονικής και απόδοσης της ανεπαρκούσας καρδιάς.

Θεραπεία

Η Θεραπευτική αντιμετώπιση της καρδιακής ανεπάρκειας, με βάση της κατευθυντήριες οδηγίες του 2005 της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας,2 κατευθύνεται σε τρεις διαφορετικούς άξονες:

1. Πρόληψη νοσημάτων που οδηγούν σε καρδιακή δυσλειτουργία και καρδιακή ανεπάρκεια (Υπέρταση, Στεφανιαία νόσος, Βαλβιδική νόσος, κ.τ.λ)

2. Βελτίωση της ποιότητας ζωής.

3. Παράταση της επιβίωσης.

Μη φαρμακευτική αντιμετώπιση

Πρέπει να τονιστεί ο ιδιαίτερα σημαντικός ρόλος των μη φαρμακευτικών χειρισμών στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια. Ο ασθενής και η οικογένεια του πρέπει να εκπαιδευτούν και να ενημερωθούν στα εξής:

- Αναγνώριση των συμπτωμάτων και τι να κάνουν όταν αυτά συμβαίνουν

- Καθημερινό ζύγισμα

- Διακοπή καπνίσματος

- Η σημασία της συμμόρφωσης στην φαρμακευτική και μη φαρμακευτική θεραπεία

- Καθορισμός δόσεων και ώρας λήψης των φαρμάκων

- Παρενέργειες φαρμάκων

- Περιορισμός λήψης αλατιού όπου αυτό είναι απαραίτητο

- Αποφυγή λήψης αλκοόλ

- Μείωση του σωματικού βάρους σε παχύσαρκους

- Αποφυγή λήψης υγρών > 1 λίτρο σε σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια

- Τακτικός εμβολιασμός

- Ενθάρρυνση της καθημερινής φυσικής δραστηριότητας. Ανάπαυση μόνο σε οξεία καρδιακή ανεπάρκεια και NYHA IV κατηγορία.

- Καθημερινό πρόγραμμα σωματικής άσκησης σε σταθερή NYHA ΙΙ-ΙΙΙ κατηγορία

- Αποφυγή κορτικοστεροειδών, μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών, λιθίου, τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών, ανταγωνιστών ασβεστίου και αντιαρρυθμικών ομάδας ΙΑ, ΙΒ, ΙC.

Φαρμακευτική θεραπεία ασθενών με συστολική καρδιακή ανεπάρκεια με βάση το λειτουργικό στάδιο

Οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου (α-ΜΕΑ) αποτελούν την πρώτη επιλογή σε ασθενείς με επηρεασμένη συστολική απόδοση της αριστερής κοιλίας, με ή χωρίς συμπτώματα καρδιακής ανεπάρκειας. Η δόση θα πρέπει να ανέλθει στη μέγιστη δυνατή που είναι ανεκτή από τον ασθενή, με στόχο εκείνες που έχουν καθιερωθεί από μεγάλες, τυχαιοποιημένες μελέτες καρδιακής ανεπάρκειας (Πίνακας 1). Οι α-ΜΕΑ βελτιώνουν το προσδόκιμο επιβίωσης, τη λειτουργική ικανότητα, τα συμπτώματα, την κοιλιακή αναδιαμόρφωση και ελαττώνουν τις νοσηλείες σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, ανεξάρτητα από το λειτουργικό στάδιο. Οι κύριες παρενέργειες των α-ΜΕΑ είναι ξηρός βήχας, κυρίως τις απογευματινές ώρες, υπόταση, κυρίως σε ηλικιωμένους, επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας, υπερκαλιαιμία και αγγειοοίδημα. Απόλυτες αντενδείξεις των α-ΜΕΑ είναι η αμφοτερόπλευρη στένωση νεφρικής αρτηρίας, και η πρόκληση αγγειοοιδήματος σε προηγούμενη χρήση του φαρμάκου.

Πίνακας 1

Φάρμακο
Αρχική δόση
Δόση συντήρησης

Καπτοπρίλη
6.25 mg X 3
25-50 mg X 3

Εναλαπρίλη
2.5 mg X 1
10 mg X 2

Λισινοπρίλη
2,5 mg X 1
5-20 mg X 1

Ραμιπρίλη
1.25 mg X 1
2.5-5 mg X 2

Τραντολαπρίλη
1 mg X 1
4 mg X 1

Οι β-αναστολείς πρέπει να χορηγούνται σε όλους τους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια σταδίου ΙΙ έως ΙV κατά ΝΥΗΑ. Επίσης, πρέπει να χορηγούνται σε ασθενείς σταδίου Ι μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου. Οι β-αναστολείς μειώνουν τη θνητότητα και τις νοσηλείες και βελτιώνουν το λειτουργικό στάδιο για όλες τις κατηγορίες ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια. Από τους β-αναστολείς, μόνο η καρβεδιλόλη, η μετοπρολόλη, η βισοπρολόλη και πρόσφατα η νεβιμπολόλη έχουν δείξει τα παραπάνω οφέλη και έτσι, μόνο αυτοί έχουν ένδειξη να χορηγηθούν (Πίνακας 2). Οι β-αναστολείς πρέπει να δίνονται σε πολύ μικρές αρχικές δόσεις σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια που ήδη λαμβάνουν α-ΜΕΑ και είναι σε σχετικά σταθερή κατάσταση. Δηλαδή, χωρίς σημεία εκσεσημασμένης κατακράτησης υγρών ή με ανάγκη λήψης ινοτρόπων ενδοφλεβίως. Εφόσον η αρχική δόση είναι καλά ανεκτή, γίνεται διπλασιασμός αυτής κάθε 1-2 εβδομάδες. Σε περίπτωση ανάγκης χορήγησης ινοτρόπων σε ασθενή που λαμβάνει β-αναστολέα, προτιμάται η λεβοσιμεντάνη ή οι αναστολείς φωσφοδιαστεράσης όπως η μιλρινόνη, καθώς οι αιμοδυναμικές τους δράσεις δεν επηρεάζονται από τους β-αναστολείς. Απόλυτες αντενδείξεις για β-αναστολέα αποτελούν το βρογχικό άσθμα, η σοβαρή περιφερική αρτηριοπάθεια και ο δευτέρου ή τρίτου βαθμού κολποκοιλιακός αποκλεισμός.

Πίνακας 2

Φάρμακο
Αρχική δόση
Μέγιστη δόση

Καρβεδιλόλη
3.125 mg Χ 2
50 mg

Μετοπρολόλη
12.5 mg Χ2
200 mg

Νεμπιβολόλη
1.25 mg Χ1
10 mg

Μπισοπρολόλη
1.25 mg Χ1
10 mg

Μόνο σε περίπτωση που οι ασθενείς δεν μπορούν να ανεχθούν τον α-ΜΕΑ, πρέπει να χορηγηθεί εναλλακτικά αναστολέας αγγειοτενσίνης ΙΙ, που έχει παρόμοιες επιδράσεις (Πίνακας 3). Οι αναστολείς αγγειοτενσίνης ΙΙ μπορούν να χορηγηθούν σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια εάν παραμένουν συμπτωματικοί, ενώ ήδη λαμβάνουν συνδυασμό με α-ΜΕΑ και β-αναστολέα. Στην περίπτωση αυτή η προσθήκη αναστολέα αγγειοτενσίνης ΙΙ μπορεί να βελτιώσει τη θνητότητα και να μειώσει τον αριθμό εισαγωγών.

Πίνακας 3

Φάρμακο
Δόση

Δοκιμασμένη θετική επίδραση σε θνητότητα

Καντεσαρτάνη
4-32 mg

Βαλσαρτάνη
80-320 mg

Επίσης υπάρχουν

Ιμπρεσαρτάνη
150-300 mg

Λοσαρτάνη
50-100 mg

Τελμισαρτάνη
40-80 mg

Τα διουρητικά χορηγούνται μόνο σε ασθενείς με κατακράτηση υγρών, δηλαδή σε λειτουργικό στάδιο ΙΙΙ και ΙV και συμβάλλουν στην ύφεση των συμπτωμάτων, χωρίς να βελτιώνουν το προσδόκιμο επιβίωσης. Η χορήγηση διουρητικού αγκύλης ή θειαζίδης ξεκινά, ενώ ο ασθενής λαμβάνει ήδη τη μέγιστη δόση α-ΜΕΑ. Εάν η νεφρική λειτουργία είναι επηρεασμένη, μόνο η χορήγηση διουρητικού της αγκύλης έχει αποτέλεσμα. Εάν η ανταπόκριση στη διούρηση είναι πτωχή, γίνεται συνδυασμός θειαζιδικού με διουρητικό της αγκύλης και τελική επιλογή είναι η προσθήκη μετολαζόνης. Οι διαταραχές των ηλεκτρολυτών, η υπερουριχαιμία και η άνοδος της γλυκόζης ορού, αποτελούν τις βασικές παρενέργειες των διουρητικών.

Οι ανταγωνιστές αλδοστερόνης (σπιρονολακτόνη – επλερενόνη) πρέπει να χορηγούνται μαζί με α-ΜΕΑ, β-αναστολέα και διουρητικό σε καρδιακή ανεπάρκεια σταδίου ΙΙΙ και ΙV βελτιώνοντας την επιβίωση και μειώνοντας τον αριθμό νοσηλειών. Ειδικά η επλερενόνη, έχει ένδειξη να χορηγηθεί σε ασθενείς σταδίου Ι και ΙΙ με επηρεασμένη συστολική απόδοση της αριστερής κοιλίας λόγω εμφράγματος μυοκαρδίου, μειώνοντας τη θνητότητα. Για δοθούν οι ανταγωνιστές αλδοστερόνης πρέπει η κρεατινίνη να είναι < 2.5 mg/dl και το Κάλιο στον ορό να είναι < 5.0 mmol/l. Ο ασθενής αρχικά λαμβάνει 12,5 mg σπιρονολακτόνης ή 25mg επλερενόνης και αν μετά από ένα μήνα το Κάλιο στον ορό είναι < 5.0 mmol/l η δόση διπλασιάζεται. Εάν το Κάλιο είναι > 5,5 mmol/l διακόπτεται η χορήγηση, ενώ σε τιμές Καλίου μεταξύ 5.0-5.5 mmol/l συνιστάται υποδιπλασιασμός της δόσης. Η παρενέργεια των φαρμάκων της κατηγορίας αυτής είναι η υπερκαλιαιμία, ενώ μόνο η σπιρονολακτόνη προκαλεί γυναικομαστία και μαστωδυνία στους άνδρες.

Η δακτυλίτιδα χορηγείται μόνο σε ασθενείς σταδίου ΙΙΙ ή ΙV για να μειώσει τον αριθμό εισαγωγών, χωρίς να μειώνει όμως την θνητότητα. Επίσης έχει ένδειξη σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή ανεξαρτήτως σταδίου ΝΥΗΑ. Η δόση πρέπει να είναι μειωμένη σε ασθενείς > 75 ετών ή αυξημένη κρεατινίνη ορού.

Τα ινότροπα χρησιμοποιούνται μόνο στους ασθενείς σταδίου IV. Μόνο η χορήγηση λεβοσιμεντάνης δεν αυξάνει την θνητότητα. Αντίθετα, η χρήση δοβουταμίνης, ντοπαμίνης και αναστολέων φωσφοδιεστεράσης αυξάνουν τη θνητότητα, παρόλο που ανακουφίζουν παροδικά τον ασθενή.

Από τους αγγειοδιασταλτικούς παράγοντες ο συνδυασμός νιτρωδών – υδραλαζίνης είναι αρκετά δοκιμασμένος και μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα και τον αριθμό εισαγωγών σε ασθενείς που δεν ανέχονται τη λήψη α-ΜΕΑ ή αναστολέα αγγειοτενσίνης.

Από τα αντιαρρυθμικά φάρμακα μόνο οι β-αναστολείς βελτιώνουν την επιβίωση όταν χορηγούνται σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια. Όλα τα αντιαρρυθμικά της κατηγορίας Ι και η σοταλόλη απαγορεύεται να χορηγούνται σε ασθενείς με κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας < 40%. Η αμιωδαρόνη έχει ένδειξη σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και κοιλιακές αρρυθμίες ή επεισόδια παροξυσμικής κολπικής μαρμαρυγής.

Αντιπηκτικά πρέπει να χορηγούνται σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια όταν έχουν κολπική μαρμαρυγή, κινητό θρόμβο εντός της αριστερής κοιλίας ή προηγούμενο εμβολικό επεισόδιο.

Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι η χορήγηση ασπιρίνης καλό είναι να αποφεύγεται σε ασθενείς με τελικό καρδιακής ανεπάρκειας και συνεχείς νοσηλείες, αφού μπορεί να τους επιδεινώνει λειτουργικά. Ο πίνακας 4 που ακολουθεί δείχνει συνοπτικά την ενδεδειγμένη θεραπεία στους ασθενείς με συστολική καρδιακή ανεπάρκεια ανάλογα με το λειτουργικό στάδιο κατά ΝΥΗΑ.

Πίνακας 4

Μείωση θνητότητας - Αύξηση επιβίωσης
Μόνο για συμπτώματα

ΝΥΗΑ Ι

Αρχικά α-ΜΕΑ.

Αναστολέα αγγειοτενσίνης αν ο α-ΜΕΑ δεν είναι ανεκτός.

β-αναστολέα και επλερενόνη μετά από έμφραγμα.

ΝΥΗΑ ΙΙ

Αρχικά α-ΜΕΑ.

Αναστολέα αγγειοτενσίνης αν ο α-ΜΕΑ δεν είναι ανεκτός.

β-αναστολέα και επλερενόνη μετά από έμφραγμα.

Διουρητικό αν υπάρχει κατακράτηση υγρών

ΝΥΗΑ ΙΙΙ
α-ΜΕΑ μαζί με αναστολέα αγγειοτενσίνης. β-αναστολέα και αναστολέα αλδοστερόνης.
Διουρητικό Δακτυλίτιδα

ΝΥΗΑ IV
α-ΜΕΑ μαζί με αναστολέα αγγειοτενσίνης. β-αναστολέα και αναστολέα αλδοστερόνης.
Διουρητικό Δακτυλίτιδα Χορήγηση ινοτρόπων

Επεμβατική αντιμετώπιση καρδιακής ανεπάρκειας

Χειρουργική θεραπεία

Η πλαστική της μιτροειδούς σε διατεταμένη αριστερή κοιλία με σοβαρή ανεπάρκεια μιτροειδούς, μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση των συμπτωμάτων, σε επιλεγμένους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια.

Η εκτομή ανευρύσματος της αριστερής κοιλίας αποτελεί θεραπεία εκλογής σε ασθενείς με μεγάλα ανευρύσματα που προκαλούν καρδιακή ανεπάρκεια ή σοβαρές κοιλιακές αρρυθμίες.

Βηματοδότες

Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια σταδίου ΙΙΙ και ΙV, με κλάσμα εξώθησης
< 35 %, διάρκεια QRS >120 msec, που πληρούν τα κριτήρια δυσχρονισμού της αριστερής κοιλίας στην υπερηχοκαρδιογραφική μελέτη, ενδείκνυται η τοποθέτηση αμφικοιλιακού βηματοδότη. Ο αμφικοιλιακός βηματοδότης μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα, και να μειώσει τον αριθμό εισαγωγών και τη θνητότητα, καθώς επανασυγχρονίζει τη συστολή της αριστερής κοιλίας, αυξάνοντας έτσι το κλάσμα εξώθησης.

Εμφυτεύσιμοι απινιδωτές

Η τοποθέτηση εμφυτεύσιμου απινιδωτή αποτελεί θεραπεία εκλογής σε ασθενείς με ιστορικό καρδιακής ανακοπής ή εμμένουσας κοιλιακής ταχυκαρδίας. Μετά τις τελευταίες πολυκεντρικές μελέτες, ενδείκνυται η τοποθέτησή του σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια ισχαιμικής αιτιολογίας και κλάσμα εξώθησης < 35%, ιδίως εάν στην ηλεκροφυσιολογική μελέτη παράγεται εμμένουσα κοιλιακή ταχυκαρδία. Η εμφύτευση αμφικοιλιακού απινιδωτή στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια που πληρούν τα κριτήρια για τοποθέτησή του, αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη θεραπεία, καθώς αποτρέπει τον αρρυθμιολογικό θάνατο και ταυτόχρονα βελτιώνει την συστολική απόδοση της αριστερής κοιλίας.

Συσκευές μηχανικής υποβοήθησης

Οι αντλίες μηχανικής υποβοήθησης της αριστερής κοιλίας, ενώ στην αρχή χρησιμοποιήθηκαν για βραχύ μόνο χρονικό διάστημα σε ασθενείς που ήταν πριν την μεταμόσχευση καρδιάς, οι σύγχρονες βελτιωμένες υπόσχονται να βοηθήσουν σημαντικό αριθμό ασθενών τελικού σταδίου.

Μεταμόσχευση καρδιάς

Η μεταμόσχευση καρδιάς είναι η μόνη ελπίδα για τους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια τελικού σταδίου και χωρίς δυνατότητα εναλλακτικής θεραπευτικής αντιμετώπισης. Οι ασθενείς με VO2 max < 14ml/min/kgr στην καρδιοαναπνευστική κόπωση και ανάγκη για συνεχή ενδοφλέβια λήψη ινοτρόπων είναι εκείνοι που μπαίνουν στη λίστα για μεταμόσχευση καρδιάς.

Φαρμακευτική θεραπεία των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια χωρίς συστολική δυσλειτουργία

Υπάρχουν λίγα διαθέσιμα στοιχεία για τη φαρμακευτική αγωγή σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και κλάσμα εξώθησης > 40%, δηλαδή καρδιακή ανεπάρκεια λόγω αμιγούς διαστολικής δυσλειτουργίας.

Οι α-ΜΕΑ μπορούν να βελτιώσουν τη χάλαση και μακροπρόθεσμα να μειώσουν την καρδιακή ίνωση και υπερτροφία

Οι β-αναστολείς αυξάνουν τη διάρκεια της διαστολικής περιόδου, μειώνοντας την καρδιακή συχνότητα και έτσι βελτιώνουν την πλήρωση της κοιλίας στην διαστολή.

Από τους αναστολείς ασβεστίου, η βεραπαμίλη και η διλτιαζέμη μπορούν να χρησιμοποιηθούν βελτιώνοντας τη διαστολική λειτουργία με τον ίδιο μηχανισμό όπως οι β-αναστολείς.

Τα διουρητικά γενικά δεν έχουν θέση στη θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας διαστολικής δυσλειτουργίας. Είναι όμως απαραίτητα, όταν εμφανίζονται επεισόδια από υπερφόρτιση υγρών.

Μεγάλες δόσεις αναστολέων αγγειοτενσίνης ΙΙ, μπορεί να μειώσουν τον αριθμό εισαγωγών.

http://www.chios-medical.gr/heart_failure.htm

Χαμηλή χοληστερόλη προδιαθέτει για αυτοκτονία και επιθετικότητα

Οι χαμηλές τιμές ολικής χοληστερόλης προδιαθέτουν για αυτοκτονία και επιθετικότητα, σύμφωνα με στοιχεία διεθνών ερευνών στα οποία αναφέρθηκαν ο επίκουρος καθηγητής ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Αθανάσιος Δουζένης και ο αναπληρωτής καθηγητής ψυχιατρικής στο ίδιο Πανεπιστήμιο Βασίλης Κονταξάκης σε ανακοινώσεις τους στο 4ο Διεθνές Συνέδριο Εγκεφάλου και Συμπεριφοράς, το οποίο διεξάγεται στη Θεσσαλονίκη.

Η έρευνα για τη σχέση της στάθμης της χοληστερόλης με την αυτοκτονικότητα ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια από Σκανδιναβούς ερευνητές οι οποίοι προσπάθησαν να μειώσουν στο γενικό πληθυσμό την χοληστερίνη για να ελαττώσουν τους θανάτους από καρδιαγγειακά νοσήματα με τη χορήγηση αντιλιπιδιαμικών.

«Πράγματι μειώθηκαν οι θάνατοι από καρδιαγγειακά αλλά ,προς μεγάλη έκπληξη των ερευνητών, ο γενικός δείκτης θνησιμότητας δεν μειώθηκε. Ψάχνοντας λοιπόν βρήκαν ότι είχαν αυξηθεί οι δείκτες θνησιμότητας από αυτοκτονίες και γενικά από βίαιες συμπεριφορές και αυτό άρχισε να τους προβληματίζει. Γίνανε πολλές μελέτες και φαίνεται ότι έχει επιβεβαιωθεί ότι η χαμηλή στάθμη χοληστερόλης σχετίζεται με τις αυτοκτονίες χωρίς όμως να έχει ακόμη εξηγηθεί πως λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός» εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κονταξάκης.

Ο κ. Δουζένης από τη πλευρά του επισήμανε ότι έχει βρεθεί πως η χαμηλή χοληστερόλη προδιαθέτει για αυτοκτονική διάθεση και για επιθετικότητα σύμφωνα με στοιχεία από διεθνείς έρευνες . «Αυτό το εύρημα δεν έχει καταφέρει να εξηγηθεί ακόμη αλλά , είναι επιβεβαιωμένο από πολλές εργασίες ότι η χαμηλή χοληστερόλη αυξάνει την αυτοκτονικότητα Πολλές φορές το επιδιώκουμε και εμείς σαν ψυχίατροι και πολλές φορές το βλέπουμε σε ανθρώπους που παίρνουν αντιλιπιδαιμικά φάρμακα να εμφανίζουν χαμηλή διάθεση, να κάνουν αρνητικές σκέψεις. Αυτό είναι κάτι για το οποίο και οι παθολόγοι και εμείς οι ψυχίατροι να είμαστε πιο ευαισθητοποιημένοι ώστε να το αντιμετωπίσουμε» πρόσθεσε ο κ. Δουζένης.

Ο κ. Κονταξάκης επισήμανε ότι βιολογικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχέση της σεροτονίνης με την αυτοκτονικότητα. Όπως εξήγησε η σεροτονίνη είναι μια βιογενής αμίνη του εγκεφάλου η οποία ρυθμίζει τα συναισθήματα, την παρορμητικότητα, την επιθετικότητα κλπ σε συνδυασμό με άλλες ουσίες και φαίνεται ότι άτομα που έχουν χαμηλή στάθμη των μεταβολιτών της σεροτονίνης είναι πιο ευάλωτα στην επιθετικότητα και την αυτοκτονικότητα. Πρόσθεσε ακόμη ότι έχουν βρεθεί ορισμένα γονίδια τα οποία εμπλέκονται σε αυτές τις παρορμητικές επιθετικές συμπεριφορές που αφορούν κυρίως τη σεροτονίνη. «Η βιοτεχνολογία με πολύ φιλόδοξα σχέδια αποσκοπεί να τροποποιήσει αυτά τα γονίδια αλλάζοντας και τη συμπεριφορά κάποιων ανθρώπων . Αυτά είναι σημαντικά καινούργια βήματα» τόνισε ο κ. Κονταξάκης.
Η Ελλάδα πρώτη μεταξύ των χωρών με τις λιγότερες αυτοκτονίες

Οι αυτοκτονίες είναι ένα σύνθετο μείζον βιοψυχοκοινωνικό πρόβλημα σε πολλές χώρες του κόσμου, ενώ ανησυχητικό είναι ότι παρουσιάζει μία σημαντική αύξηση μεταξύ των νέων γεγονός που οδήγησε την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας να βάλει σε πρώτη προτεραιότητα τη μείωση των αυτοκτονιών με διαφόρων τύπων προληπτικές παρεμβάσεις .

Η Ελλάδα περιλαμβάνεται ανάμεσα στις τελευταίες χώρες του κόσμου και της Ευρώπης στις αυτοκτονίες με δείκτη αυτοκτονιών 4-5 άτομα ανά 100.000 πληθυσμού, ενώ στην Εσθονία και τη Λετονία είναι 70/100.000. Ο κ. Κονταξάκης εξηγώντας το χαμηλό ποσοστό αυτοκτονιών στη χώρα μας ανέφερε ως ένα αποτρεπτικό στοιχείο το γεγονός ότι υπάρχουν ακόμη στενοί οικογενειακοί και κοινωνικοί δεσμοί καθώς και θρησκευτικές πεποιθήσεις.

Παράλληλα όμως τόνισε : «Η Ελλάδα είναι η πρώτη όμως στα τροχαία ατυχήματα στην Ευρώπη. Αυτό κάτι δείχνει. Πώς κανείς χειρίζεται την επιθετικότητά του; Είτε ενδοβάλλοντάς την είτε προβάλλοντάς την . Αν την ενδοβάλλει κανείς αυτοκτονεί, αν την προβάλλει κάνει μια βίαιη πράξη προς τους άλλους. Έχει βρεθεί ότι όταν κάποιος οδηγεί ένα αυτοκίνητο μεθυσμένος με μεγάλη ταχύτητα αυτή είναι παραυτοκτονική συμπεριφορά γιατί πιθανότατα θα οδηγήσει στο θάνατο».

Εξηγώντας τα υψηλά ποσοστά αυτοκτονικών στις Βόρειες χώρες ανάφερε ότι αυτό έχει σχέση με την αλλαγή του κοινωνικού στάτους, που έχει ως συνέπεια την αλλαγή ή μη λειτουργία των κοινωνικών δομών, οπότε και εμφανίζονται εκτροπές συμπεριφορών είτε προς τη βία είτε προς την αυτοκαταστροφή. Πρόσθεσε ακόμη ότι η απελπισία και η απαισιοδοξία είναι επιβαρυντικοί παράγοντες σε ευάλωτα άτομα, τονίζοντας ότι η προδιάθεση και το στρες πυροδοτούν τις αυτοκτονίες.

Ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά αυτοκτονίας παρατηρούνται στα άτομα που έχουν ψυχικές διαταραχές. Σύμφωνα με τον επίκουρο καθηγητή ψυχιατρική Αθανάσιο Δουζένη, στα άτομα με διπολική διαταραχή τα ποσοστά αυτοκτονίας κυμαίνονται γύρω στα 20%, ενώ στους σχιζοφρενείς είναι 10-15%. Υψηλά ποσοστά αυτοκτονίας που φτάνουν στο 18% παρατηρούνται και στους αλκοολικούς αλλά και στα άτομα που έχουν διαταραχές προσωπικότητας. Να σημειωθεί ότι οι απόπειρες αυτοκτονίας παγκοσμίως είναι 10πλάσιες από τους θανάτους από αυτοκτονία.

Τσιγάρο και διαβήτης προδιαθέτουν σε νεφρική βλάβη

Ιδιαίτερα αυξημένες πιθανότητες να εκδηλώσουν διαβητική νεφροπάθεια έχουν οι διαβητικοί, που κάπνιζαν ή καπνίζουν, συγκριτικά με όσους δεν κάπνισαν ποτέ, σύμφωνα με τα συμπεράσματα επιδημιολογικής έρευνας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

Κατά την παρουσίαση της  ο δρ Θεοφάνης Θεοφάνους,παιδίατρος-νεφρολόγος-παιδονεφρολόγος, επισήμανε ότι το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό προδιαθεσικό παράγοντα εκδήλωσης της διαβητικής νεφροπάθειας, με τους διαβητικούς άνδρες καπνιστές να έχουν πιθανότητα 62% να εκδηλώσουν τη νόσο και όσους δεν καπνίζουν να περιορίζονται αντίστοιχα στο 45%.

Στις γυναίκες, το ποσοστό καπνιστριών που ενδέχεται να εκδηλώσουν διαβητική νεφροπάθεια θεωρείται ανάλογο με αυτό των αντρών καπνιστών (62%), ενώ στις γυναίκες που δεν καπνίζουν το ποσοστό πέφτει στο 39%.   

Στην Κύπρο το ποσοστό των ατόμων με διαβήτη υπολογίζεται στο 10,3% του πληθυσμού (60.000-70.000). Το 33% των ατόμων με διαβήτη δεν γνωρίζει την πάθησή του και η διάγνωση γίνεται συνήθως τέσσερα έως εφτά χρόνια μετά την εμφάνισή του.

Εξ αυτών, το 5% ανήκει στην κατηγορία των ινσουλινοεξαρτώμενων. Η διαβητική νεφροπάθεια είναι επιπλοκή που παρατηρείται περίπου στο 30% των ασθενών και η οποία μπορεί να προκαλέσει βλάβη στους νεφρούς, φτάνοντας μέχρι και στη νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου.

Εκτός από το κάπνισμα, άλλοι παράγοντες, που επηρεάζουν το ρυθμό εξέλιξης της διαβητικής νεφροπάθειας, είναι οι τιμές της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HBA1c), οι τιμές συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης, η χρονική διάρκεια του σακχαρώδη διαβήτη και το φύλο.

Η έρευνα μάλιστα κατέδειξε ότι η υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (ΗDL), γνωστή και ως «καλή χοληστερόλη», καθώς και ο τύπος σακχαρώδη διαβήτη, δηλαδή τύπος Ι και τύπος ΙΙ, επηρεάζουν την εκδήλωση και την εξέλιξη της νόσου, με τον Τύπο Ι να προδιαθέτει σε μεγαλύτερο βαθμό.

Βασικοί παράγοντες που μπορούν να επηρεαστούν και δυνητικά να βελτιώσουν σημαντικά την πιθανότητα να μην εκδηλωθεί η νόσος, είναι η έγκαιρη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, η αποφυγή του καπνίσματος και η κατά προσέγγιση ευγλυκαιμία, δηλαδή η καλή ρύθμιση του σακχάρου.

Η επιδημιολογική έρευνα διεξήχθη σε παγκύπριο δείγμα 485 Ασθενών (280 άνδρες και 205 γυναίκες), οι 52 από τους οποίους πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι και οι 433 από σακχαρώδη διαβήτη Τύπου ΙΙ. Με τη βοήθεια ερωτηματολογίου, κλινικοεργαστηριακών εξετάσεων και απεικονιστικών μεθόδων μετρήθηκαν και αξιολογήθηκαν συγκεκριμένες παράμετροι και μεταβλητές, ώστε να ταξινομηθούν οι ασθενείς ως προς τη βαρύτητα της διαβητικής νεφροπάθειας.

Καρδιοπάθειες και σεξουαλική ανεπάρκεια

Οι άνδρες με στυτική δυσλειτουργία έχουν κατά μέσο όρο 80% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρδιοπάθεια σε σχέση με όσους έχουν την τύχη να μην έχουν παρόμοιο πρόβλημα σύμφωνα με νέα έρευνα της γνωστής αμερικανικής Κλινικής Mayo. Οι νεότεροι άνδρες 40-49 ετών με στυτική δυσλειτουργία έχουν ακόμα πιο αυξημένο (διπλάσιο) κίνδυνο για την εμφάνιση καρδιοπάθειας.

    Τα αποτελέσματα της έρευνας, υπό τη δρα Τζένιφερ Σόβερ, που δημοσιεύονται στο περιοδικό της Κλινικής "Mayo Clinic Proceedings", σύμφωνα με την ηλεκτρονική υπηρεσία Live Science, δείχνουν ότι οι άνδρες και οι γιατροί τους πρέπει να θεωρούν το πρόβλημα στύσης ως πιθανό προάγγελο προβλήματος στις στεφανιαίες αρτηρίες.

    Οι ερευνητές δήλωσαν ότι δεν γνωρίζουν γιατί υπάρχει αυτή η σχέση. Ορισμένοι επιστήμονες πιστεύουν ότι τόσο η στυτική δυσλειτουργία όσο και το πρόβλημα της καρδιάς στην πραγματικότητα πηγάζουν από κάποιο άλλο υποκείμενο πρόβλημα, με συνέπεια, πριν μπλοκαριστούν οι αρτηρίες γύρω από την καρδιά, να έχουν προηγουμένως μπλοκαριστεί οι μικρότερες αρτηρίες του γεννητικού οργάνου του άνδρα. Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι οι αρτηρίες χάνουν την ελαστικότητά τους με το πέρασμα του χρόνου, πρώτα στο πέος και μετά στην καρδιά.

    Η έρευνα επιβεβαίωσε ότι η στυτική δυσλειτουργία αυξάνει με την ηλικία. Διαπίστωσε τα εξής ποσοστά εμφάνισης ανά ομάδα ηλικιών: άνδρες 40-49 ετών 2,4%, 50-59 ετών 5,6%, 60-60 ετών 17%, 70 ετών και άνω 39%.

    Στους άνδρες που διάγουν την έκτη, έβδομη και όγδοη δεκαετία της ζωής τους, ο συνολικός αριθμός καρδιακών επεισοδίων είναι αυξημένος σε όσους έχουν στυτική δυσλειτουργία, όμως το πρόβλημα -και ο κίνδυνος - είναι αναλογικά μεγαλύτερος στους άνδρες 40-49 ετών.

    Δύο προηγούμενες μελέτες το 2005 είχαν επίσης δείξει την προγνωστική αξία της στυτικής δυσλειτουργίας για την έγκαιρη διάγνωση μελλοντικών καρδιοπαθειών.

Πρόληψη καρδιοπαθειών

Σήμερα εξακολουθούν, δυστυχώς, οι καρδιοπάθειες να είναι η πρώτη αιτία θανάτου των κατοίκων όλων των προηγμένων χωρών.

Υστερα από τόση ερευνητική προσπάθεια, τόσα επιτεύγματα, τόση ιλιγγιώδη εξέλιξη της τεχνολογίας, πώς εξηγείται αυτό;

Είναι αναμφισβήτητο ότι σε πολλές αναπτυγμένες χώρες έχει παρατηρηθεί θεαματική ελάττωση των θανάτων από στεφανιαία νόσο στο 1/3 του αριθμού των θανάτων που παρατηρούνταν πριν από 30 χρόνια. Ομως την ίδια περίοδο αυξήθηκαν οι θάνατοι από στεφανιαία νόσο των χωρών εκείνων που εισήλθαν στην κατηγορία των αναπτυγμένων χωρών. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν κυρίως οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που αύξησαν το βιοτικό τους επίπεδο χωρίς παράλληλα να αυξήσουν τα μέτρα πρόληψης και, χωρίς να το αντιληφθούν, βρέθηκαν στην ίδια κατάσταση στην οποία βρίσκονταν οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες προ τριακονταετίας.

Το ερώτημα που αυτόματα προκύπτει είναι τι αλλάζει σε μια χώρα που μεταβαίνει από το στάδιο της οικονομικής υπανάπτυξης σε ανάπτυξη. Αυτό που αλλάζει είναι η διαφορά του τρόπου ζωής. Αλλάζει η διατροφή του πληθυσμού, αλλάζει η κινητικότητα των πολιτών με την εισαγωγή του αυτοκινήτου, αλλάζουν οι καθημερινές συνήθειες με τη χρήση των ναρκωτικών και άλλων εξαρτησιογόνων ουσιών.

Ομως είναι, άραγε, τόσο σημαντική η συμβολή της οργανωμένης πρόληψης στην ελάττωση του αριθμού των καρδιοπαθειών και στη βελτίωση της επιβίωσης των κατοίκων μιας χώρας;

Ασφαλώς ναι, γιατί για να εκδηλωθεί μια πάθηση δεν αρκεί μόνο το κακό γονίδιο. Χρειάζεται παράλληλα ένα ερέθισμα που να διεγείρει αυτό το παθολογικό γονίδιο. Είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι οι Ασιάτες μετανάστες στην Αμερική παρουσίαζαν το ίδιο ποσοστό προσβολής και θανάτων από στεφανιαία νόσο με τους γηγενείς Αμερικανούς. Αντίθετα, οι συγγενείς τους που ζούσαν στις χώρες τους είχαν τα ίδια ποσοστά προσβολής και θανάτων με τους υπόλοιπους συμπατριώτες τους. Οι ασιατικές χώρες δεν έχουν το ίδιο βιοτικό επίπεδο με το αντίστοιχο των Αμερικανών και κατά συνέπεια απολαμβάνουν τα προνόμια της καθημερινότητας και του τρόπου ζωής μιας οικονομικά υπανάπτυκτης χώρας.

Στις δυτικές χώρες η πεζοπορία και το ποδήλατο έχουν αντικατασταθεί από το αυτοκίνητο. Το λάδι έχει αντικατασταθεί από το βούτυρο και τα άλλα λίπη.

Το καθημερινό στρες επιβίωσης είναι διαφορετικό σε μια φτωχή χώρα από μια βιομηχανοποιημένη.

Κατά συνέπεια το περιβάλλον και η καθημερινότητα είναι ισχυρότεροι παράγοντες από τα γονίδια αυτά καθαυτά για την εκδήλωση οποιασδήποτε νόσου. Βέβαια, όταν φτάσουμε στην εποχή εκείνη που θα έχουν καταγραφεί όλα τα παθολογικά γονίδια και παράλληλα θα έχουν εξελιχθεί και οι γονιδιακές θεραπείες που θα μπορούν να αλλάζουν τα παθολογικά γονίδια, τότε θα έχει ελαχιστοποιηθεί ο ρόλος των περιβαλλοντικών συνθηκών και του καθημερινού τρόπου ζωής.

Είναι εντυπωσιακή η αποτίμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και των μεγαλύτερων επιστημονικών καρδιολογικών εταιρειών του κόσμου ότι η ελάττωση των θανάτων από καρδιοπάθειες και η βελτίωση του μέσου όρου ζωής του ανθρώπου οφείλονται κυρίως στην πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη, δηλαδή με την εισαγωγή του σωστού τρόπου ζωής (άσκηση, μεσογειακή διατροφή, απαγόρευση του καπνίσματος), με παράλληλη χρήση των φαρμάκων εκείνων που τροποποιούν την εξέλιξη μιας καρδιοπάθειας (στατίνες-αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου-β-αναστολείς).

Βέβαια, τα κράτη που εφάρμοσαν την οργανωμένη πρόληψη και θεωρούνται πρωταθλητές (Αγγλία, Αυστραλία, Καναδάς και Ηνωμένες πολιτείες) έχουν, πέραν των νομοθετικών μέτρων, εισαγάγει την αγωγή υγείας από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο. Τα κατασταλτικά μέτρα και η ενημέρωση, όσο ενδελεχή και εάν είναι μόνα τους δεν αποδείχτηκαν αποτελεσματικά.

Έτσι η χώρα μας, που ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ενωση, για να καταφέρει να έχει τους ανάλογους αριθμούς, όσον αφορά τη βελτίωση του μέσου όρου ζωής, θα πρέπει υποχρεωτικά, πέραν των άλλων μέτρων που παίρνει, να εισαγάγει σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης την αγωγή υγείας.

Δίαιτα και προστασία της καρδιάς

Επιδημιολογικά δεδομένα για τη θνησιμότητα ανέδειξαν την παρουσία παραγόντων οι οποίοι επηρέαζαν ευεργετικά την υγεία των λαών της Μεσογείου. Αν και η φροντίδα υγείας για πολλούς από τους λαούς της Μεσογείου υπήρξε κατώτερη από αυτήν της Βόρειας Αμερικής και η επικράτηση του καπνίσματος είναι υψηλή, τα ποσοστά θανάτων, κυρίως στην Ιταλία και την Ελλάδα, τείνουν να είναι χαμηλότερα από αρκετές πιο αναπτυγμένες οικονομικά χώρες. Οι στατιστικές αναφορές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας έδειξαν ότι η θνητότητα από καρδιακή νόσο ποικίλει από 180-270 ανά 100000 από το 1970 έως το 1995 στο Ηνωμένο Βασίλειο και από 50-100 ανά 100000 στην Ελλάδα και την Ιταλία. Μια πιθανή εξήγηση των χαμηλότερων ποσοστών καρδιαγγεικών νοσημάτων στους λαούς της Μεσογείου φαίνεται να είναι η παραδοσιακή τους δίαιτα.

Η παραδοσιακή μεσογειακή δίαιτα, και ειδικά η ελληνική εκδοχή της, μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει 9 χαρακτηριστικά: υψηλή κατανάλωση ελαιόλαδου, οσπρίων, δημητριακών, φρούτων και λαχανικών, μέτρια με υψηλη κατανάλωση ψαριού, μέτρια κρασιού, γαλακτοκομικών, κυρίως τυριού και γιαουρτιού, και χαμηλή κατανάλωση κρέατος και παραγώγων του. Η δίαιτα αυτή είναι χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά (λιγότερο από 9% της ολικής ενέργειας), με την ολική πρόσληψη λίπους να κυμαίνεται από λιγότερο από 30% έως πάνω από 40% των προσλαμβανομένων θερμίδων.

Σήμερα υπάρχουν αρκετά επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την προστατευτική δράση που έχει μια δίαιτα πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά, και η οποία περιλαμβάνει ψάρια, καρύδια και γαλακτομικά χαμηλά σε λιπαρά, στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων και καρκίνου. Η παραδοσιακή μεσογειακή δίαιτα, της οποίας η κύρια πηγή διαιτητικών λιπών είναι το ελαιόλαδο, συμπεριλαβάνει όλα τα παραπάνω διαιτητικά χαρακτηριστικά. Επιδημιολογικές μελέτες συνέδεσαν την εφαρμογή της μεσογειακής δίαιτας με την ολική θνησιμότητα, αλλά και με την επίπτωση της στεφανιαίας νόσου και με μερικούς τύπους καρκίνου. Ανάμεσα σε αυτές η μελέτη των 7 χωρών και η μελέτη ΕΠΙΚ, η οποία περιελάμβανε 22.043 μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας ενηλίκους από την Ελλάδα απέδειξαν την ευεργετική δράση της μεσογειακής δίαιτας στη μείωση θανατηφόρων καρδιαγγειακκών επεισοδίων.

Η υψηλή περιεκτικότητα της μεσογειακής δίαιτας σε λαχανικά, φρέσκα φρούτα, δημητριακά και ελαιόλαδο εξασφαλίζει υψηλή πρόσληψη από Β-καροτένιο, βιταμίνη C και Ε, πολυφαινόλες και διάφορα μέταλλα. Επίσης φαίνεται ότι με ισορροπημένο λόγο ω-6: ω-3απαραίτητων λιπαρών οξέων περιλαμβάνει έναν αριθμό από προστατευτικές ουσίες, όπως το σελήνιο, η γλουταθειόνη, υψηλές ποσότητες φυτικών ινών και αντιοξειδωτικών ουσιών, τα οποία συσχετίζονται με την παρεχόμενη προστασία από στεφανιαία νόσο και καρκίνο, οδηγώντας σε μείωση της κακής χοληστερόλης και παραγόντων θρόμβωσης, βελτίωση της λειτουργίας των αγγείων, καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου και πρόληψη καρδιακών αρρυθμιών. Επιπρόσθετα έχει δειχθεί από την μελέτη "Αττική" της Α΄ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής ότι σε δείγμα 1500 ατόμων η υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής σχετίζεται με σημαντική μείωση παραγόντων αίματος που αποδεδειγμένα ευθύνονται για την εμφάνιση του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Πολλά είναι τα οφέλη από την μεσογειακή δίαιτα για την ανθρώπινη υγεία. Λυπηρό είναι όμως ότι οι Νεοέλληνες δείχνουν να απομακρύνονται από την διατροφή αυτή, γεγονός που θα επιδράσει δυσμενώς την υγεία του πληθυσμού τα επόμενα χρόνια.

Ηπατίτις Α και άλλες

Είναι μια ασθένεια του ήπατος, η σοβαρότητα της οποίας, εξαρτάται κυρίως από την αιτία που την προκαλεί, αλλά και απ' την γενική κατάσταση της υγείας του προσβεβλημένου ατόμου και την ηλικία του.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΤΗΣ;

    Τα σημαντικότερα αίτια που προκαλούν ηπατίτιδα είναι οι ιοί και απ' αυτούς συχνότεροι είναι οι ιοί Ηπατίτιδας Α, Β, C, D και Ε. Έτσι μιλάμε για ηπατίτιδα Α, για ηπατίτιδα Β, C, κ.λπ.

ΜΕ ΠΟΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ Η ΑΣΘΕΝΕΙΑ;

Όλοι οι τύποι ηπατίτιδας έχουνε παρόμοια εικόνα. Έτσι, αρχικά παρουσιάζονται γενικά συμπτώματα όπως αίσθημα κακουχίας και κόπωση, ανορεξία, ναυτία, εμετός, διάρροια καθώς και μέτριος πυρετός. Μπορεί ακόμα να υπάρχει και πόνος στην περιοχή του ήπατος (πάνω δεξιό μέρος της περιοχής της κοιλιάς). Η φάση αυτή, είναι δυνατόν να διαρκέσει από 1 έως 3 εβδομάδες, οπότε τα παραπάνω συμπτώματα αρχίζουν να υποχωρούν και εμφανίζονται τα τυπικά συμπτώματα της ηπατίτιδας που είναι: ίκτερος (κίτρινο χρώμα δέρματος, βλεννογόνων, επιπεφυκότων), φαγούρα, αποχρωματισμός των κοπράνων και υπέρχρωση των ούρων.

ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α

Πώς μεταδίδεται;

    Ο ιός ηπατίτιδας Α αποβάλλεται στα κόπρανα αυτών που έχουν μολυνθεί 15 μέρες πριν την εμφάνιση του ίκτερου και άλλες τόσες μετά την εμφάνιση αυτού, με μικρότερο όμως ποσοστό αποβολής στη φάση αυτή και συνεπώς μικρότερο κίνδυνο μετάδοσης. Μέσω λοιπόν αυτής της οδού, μπορούν να μολυνθούν τα χέρια, όταν δεν πλένονται καλά ή μπαίνουν στο στόμα, αντικείμενα, νερό και τρόφιμα και από κει με κατάποση να μπει ο ιός στον οργανισμό. Με το αίμα η μετάδοση είναι σπάνια.
Θεραπεία και προφύλαξη:

    Η ηπατίτιδα Α έχει γενικά καλή πρόγνωση. Ουδέποτε χρονίζει και δεν είναι πάντα απαραίτητη η νοσηλεία στο νοσοκομείο. Αυτό εξαρτάται απ' την βαρύτητα των συμπτωμάτων και βέβαια την κρίση του γιατρού που παρακολουθεί τον πάσχοντα. Ειδική θεραπεία για τους πάσχοντες από ηπατίτιδα Α δεν υπάρχει Έτσι ο μόνος τρόπος να αντιμετωπίσουμε τον ιό είναι να τον προλάβουμε. Πώς; Η εφαρμογή των κανόνων ατομικής υγιεινής (πλύσιμο χεριών πριν από το φαγητό και μετά την αφόδευση), μέτρα για την αποφυγή μόλυνσης του περιβάλλοντος (απολύμανση αποχωρητηρίων, κατάλληλη ύδρευση και αποχέτευση), αυστηρός έλεγχος της τήρησης κανόνων υγιεινής σε χώρους παρασκευής φαγητού κ.λπ. μπορούν να εμποδίσουν την κύρια οδό μόλυνσης που είναι "πρωκτός-στόμα". Ιδιαίτερη έμφαση στα παραπάνω πρέπει να δώσουν τα ιδρύματα για παιδιά με νοητική καθυστέρηση, ψυχιατρεία, φυλακές κ.λπ. Αν υπάρχει υποψία έκθεσης στον ιό (π.χ. κρούσμα ηπατίτιδας στην οικογένεια) ή επίκειται επίσκεψη σε περιοχή ή χώρα που ενδημεί η ηπατίτιδα Α μπορεί να χορηγηθεί ένας ειδικός ορός (απλή γ σφαιρίνη) που προφυλάσσει, εφόσον χορηγηθεί έγκαιρα. Ακόμη υπάρχει και εμβόλιο εναντίον του ιού της ηπατίτιδας Α που όμως δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμη στη χώρα μας. Δεν χρειάζεται να κλείσει το σχολείο, θα πρέπει όμως να ενταθούν τα μέτρα προφύλαξης που αναφέρθηκαν παραπάνω.

ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Β

Η ηπατίτιδα Β είναι πιο σοβαρή από την Α επειδή μπορεί να πάρει χρόνια μορφή ή να καταλήξει σε κίρρωση ή καρκίνο του ήπατος. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι από ήπια ως πολύ σοβαρά, γι' αυτό στις περιπτώσεις οξείας ηπατίτιδας Β είναι σχεδόν πάντα απαραίτητη η εισαγωγή στο νοσοκομείο.
Πως μεταδίδεται
Ο ιός της ηπατίτιδας Β μεταδίδεται:
α) με τη σεξουαλική επαφή με πάσχοντες από οξεία ηπατίτιδα Β ή με φορείς ηπατίτιδας Β
β) από την έγκυο μητέρα στο νεογνό (είτε αυτή είναι φορέας, είτε πάσχει από οξεία ηπατίτιδα Β)
γ) μέσω του αίματος ή παραγώγων αίματος φορέων ή πασχόντων
δ) μέσω βελονών ή συριγγών που έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί (χρήστες ΕΦ ναρκωτικών) ή με αιχμηρά αντικείμενα (ξυραφάκια, βελόνες για τρύπημα αυτιών, ψαλιδάκια για μανικιούρ κ.λπ.) αν χρησιμοποιούνται χωρίς να έχουν αποστειρωθεί και διαπεράσουν το δέρμα ή με οδοντόβουρτσα
ε) με μετάγγιση. Αυτός ο τρόπος όμως μετάδοσης σήμερα, δεν είναι ουσιαστικός, αφού όλοι οι αιμοδότες ελέγχονται για την παρουσία του ιού Β με ευαίσθητες μεθόδους.
Πώς μπορούμε να προφυλαχθούμε;

Για την προφύλαξη από την ηπατίτιδα Β διατίθενται: ένα ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο και μια ειδική για τον ιό ηπατίτιδας Β ανοσοοφαιρίνη (υπεράνοση γ σφαιρίνη). Σε περιπτώσεις έκθεσης, στον ιό και άμεσου κινδύνου νόσησης είναι απαραίτητος ο συνδυασμός τους. Τέτοιες είναι:
1) στους ερωτικούς συντρόφους αυτών που πάσχουν από οξεία ηπατίτιδα,
2) σ' αυτούς που έχουν υποστεί τυχαίο ενοφθαλμισμό του ιού ύστερα από τρύπημα με βελόνα που είχε χρησιμοποιηθεί σε πάσχοντα ή έχουν τραυματιστεί από αιχμηρά αντικείμενα μολυσμένα από αίμα ή σωματικά υγρά πάσχοντα,
3) σε νεογέννητα που προέρχονται από μητέρα φορέα του ιού.

Μόνο ο εμβολιασμός είναι αρκετός στις ακόλουθες περιπτώσεις:

1) στους ερωτικούς συντρόφους και στα παιδιά αυτών που πάσχουν από ηπατίτιδα λόγω του κινδύνου που έχουν μετάδοσης του ιού μέσω της σεξουαλικής επαφής για τους πρώτους και της στενής και παρατεταμένης επαφής, όσον αφορά το παιδιά
2) στους γιατρούς, νοσηλευτικό προσωπικό, οδοντίατρους,
3) στο προσωπικό κέντρων αιμοδοσίας και αιματολογικών εργαστηρίων,
4) στο προσωπικό και ασθενείς μονάδων αιμοκάθαρσης,
5) σε πολυμεταγγιζόμενους (π.χ. θαλασσαναιμικοί) ή ασθενείς που λαμβάνουν προϊόντα αίματος (π.χ. αιμοφιλικοί),
6) σε ομοφυλόφιλους,
7) τοξικομανείς,
8) εκδιδόμενες γυναίκες,
9) ταξιδεύοντες σε περιοχές με υψηλή συχνότητα ηπατίτιδας Β.

    Ενδέχεται επίσης ο εμβολιασμός έναντι της ηπατίτιδας Β να μπει και στο δασικό πρόγραμμα εμβολιασμού των παιδιών.

    Τέλος, και εδώ, είναι πάντα απαραίτητη η αυστηρή τήρηση των Κανόνων ατομικής Καθαριότητας. Για την προφύλαξη ή καλύτερα για την μείωση της πιθανότητας εμφάνισης δυσμενών επιπλοκών στους χρόνιους φορείς κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις και βέβαια με τη σύμφωνη γνώμη του θεράποντος γιατρού είναι δυνατή η χορήγηση ιντερφερόνης, ενός προϊόντος άμυνας του οργανισμού έναντι των ιών.

ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C

Η ηπατίτιδα C χαρακτηρίζεται από ήπια νόσηση, σε σημαντικό ποσοστό μεταπίπτει σε χρονιότητα, ενώ μπορεί να προκαλέσει και σοβαρές επιπλοκές όπως κίρρωση και καρκίνο. Μεταδίδεται όπως και η β, μέσω του αίματος και παραγώγων με κύρια οδό όμως τις μεταγγίσεις (90% των ηπατιτίδων μετά από μετάγγιση οφείλονται στον ιό C). Σήμερα βέβαια γίνεται έλεγχος με ευαίσθητες μεθόδους όλων των αιμοδοτών για τον ιό της ηπατίτιδας Ο, και έτσι ο κίνδυνος μετάδοσης μέσω αυτής της οδού έχει μειωθεί εξαιρετικά. Τέλος και εδώ όπως και στην Β, ο ρόλος της ιντερφερόνης για τους χρόνιους φορείς είναι σημαντικός.

ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Δ

    Ο ιός της ηπατίτιδας Δ προσβάλλει μόνο φορείς του ιού της ηπατίτιδας Β, τους οποίους και επιβαρύνει. Συμπτώματα, θεραπεία, και προφύλαξη είναι ίδια όπως και στην Β.

ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Ε

Μοιάζει με την Α, τόσο στον τρόπο μετάδοσης όσο και στη θεραπεία και στην προφύλαξη. Βρίσκεται σε επιδημικές ή ενδημικές μορφές σε μερικά μέρη του κόσμου, όχι όμως στη χώρα μας.

Η σημασία της χοληστερίνης

Η χοληστερίνη είναι ένα λιπίδιο, το οποίο σε λογικές ποσότητες, είναι ουσιώδες για την υγεία. Είναι βασικό δομικό υλικό των κυτταρικών μεμβρανών, βρίσκεται σε όλους τους ιστούς του σώματος, είναι απαραίτητη στη σύνθεση των γεννητικών ορμονών, στο σχηματισμό της βιταμίνης D στην επιφάνεια του δέρματος κτλ.

Η χοληστερίνη που υπάρχει στο αίμα προέρχεται από δύο πηγές : α) σχηματίζεται στο συκώτι, το οποίο παράγει όση ποσότητα χοληστερόλης χρειαζόμαστε για να καλύψουμε τις ανάγκες του οργανισμού μας και β) από τις διάφορες τροφές, ιδιαίτερα τα αυγά και τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης (π.χ κρέας, πουλερικά, θαλασσινά κ.ά).

Στην αύξηση της χοληστερίνης συμβάλλουν το κάπνισμα, το στρες, η παχυσαρκία και η καθιστική ζώη. Επίσης η οικογενειακή ή ατομική προδιάθεση, η ηλικία , το φύλο και οι γυναικείες ορμόνες

Πότε είναι επικίνδυνη;

Η χοληστερόλη αρχίζει να γίνεται επικίνδυνη όταν κυκλοφορεί στο αίμα μας σε πολύ μεγαλύτερη ποσότητα από αυτήν που χρειαζόμαστε. Τότε η χοληστερίνη που περισσεύει, και η οποία δεν είναι απαραίτητη στον οργανισμό, μπορεί να εναποτεθεί σε διάφορα σημεία του τοιχώματος των αρτηριών προκαλώντας προοδευτικά στένωση του αυλού τους, και αρτηριοσκλήρυνση με τις επιπτώσεις της: έμφραγμα, εγκεφαλικό, ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής, στενώσεις των καρωτίδων, απόφραξη των αρτηριών των κάτω άκρων, καρδιακή ανεπάρκεια κ.λπ.

Έρευνες έχουν δείξει κατ’ επανάληψη ότι οι άνθρωποι με υψηλά επίπεδα χοληστερίνης είναι πιθανότερο να πάθουν καρδιοπάθειες, εγκεφαλικά και άλλες παθήσεις των αγγείων συγκριτικά με τους υπόλοιπους.

Αυτή η κίτρινη λιπαρή ουσία που θα εναποτεθεί στο τοίχωμα των αρτηριών λέγεται αθήρωμα και η πλάκα χοληστερίνης που θα δημιουργηθεί εκεί, αθηρωματική πλάκα. Αν δεν πάρουμε φάρμακα (τις στατίνες) ή αν δεν βελτιώσουμε τους παράγοντες κινδύνου, η πλάκα αυτή θα ραγεί και είτε ένα μέρος της θα αποκολληθεί και θα αποφράξει κάποια αρτηρία (στην καρδιά ή στον εγκέφαλο) είτε θα προκαλέσει τον επιτόπιο σχηματισμό θρόμβου και των σχετικά γρήγορη απόφραξη της ίδιας της αρτηρίας

Ποια είναι η καλή και ποια η κακή χοληστερίνη;

Όπως όλα τα άλλα θρεπτικά συστατικά, έτσι και η χοληστερίνη πρέπει να μεταφερθεί στους ιστούς του σώματος διαμέσου του αίματος. Ωστόσο, λόγω του ότι η χοληστερίνη είναι αδιάλυτη σε υγρό (στο αίμα), για να μεταφερθεί στα διάφορα όργανα του σώματος ενώνεται με πρωτεΐνες για να σχηματισθούν έτσι ειδικά σωματίδια – μεταφορείς της, που ονομάζονται  λιποπρωτεϊνες.

Υπάρχουν πολλών ειδών λιποπρωτείνες, αλλά οι κυριότερες από αυτές είναι η χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτείνη (LDL) και η υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνη (HDL), οι οποίες έχουν γίνει γνωστές ως ή «κακή» και η «καλή» χοληστερίνη αντίστοιχα.

Η LDL είναι ο κύριος μεταφορέας της χοληστερίνης στο αίμα. Έχει ονομαστεί «κακή» χοληστερίνη λόγω του είναι αυτή που μεταφέρει τη χοληστερίνη από το συκώτι στους ιστούς και την «κολλάει» (μαζί με τα υπόλοιπα λίπη) στα τοιχώματα των αρτηριών. Μαζί με άλλα συστατικά, η LDL χοληστερίνη μπορεί να δημιουργήσει μια πλάκα, την αθηρωματική πλάκα, η οποία εμποδίζει την ροή του αίματος διαμέσου των αρτηριών και μπορεί να επιφέρει ως αποτέλεσμα έμφραγμα ή στεφανιαία νόσο.

Αντίθετα, η HDL χοληστερίνη  μεταφέρει περίπου το 1/3 με το ¼ της χοληστερίνης του αίματος. Έχει ονομαστεί «καλή» χοληστερίνη λόγω του ότι, απομακρύνει τη χοληστερίνη από τα τοιχώματα των αρτηριών και την επιστρέφει στο συκώτι, απ’ όπου και αποβάλλεται. Έτσι ελαττώνει τον κίνδυνο για εμφάνιση στεφανιαίας νόσου ή γενικά καρδιαγγειακών παθήσεων

Μελέτες έχουν δείξει ότι σε ενήλικες με υψηλή τιμή χοληστερίνης, ο κίνδυνος για καρδιακό επεισόδιο μειώνεται κατά 2% για κάθε μείωση των επιπέδων της ολικής χοληστερίνης κατά 1%. Με άλλα λόγια, σε περίπτωση που έχετε υψηλή χοληστερίνη, μια μείωση της κατά 15%, μπορεί να μειώσει το κίνδυνο που διατρέχεται για καρδιαγγειακές παθήσεις, κατά 30%.

Το κλειδί επομένως στην πρόληψη της στεφανιαίας νόσου είναι να διατηρούμε χαμηλές τις τιμές της LDL «κακής» χοληστερόλης και υψηλές τις τιμές της HDL «καλής» χοληστερόλης

ΤΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗΣ

Ολική χοληστερίνη
Η επιθυμητή τιμή μετά την ηλικία των 18 ετών είναι κάτω από 200 mg/dl.  Για τα νέα παιδιά 2-18 ετών τα όρια είναι <160 mg/dl. Επίπεδα χοληστερόλης κάτω από 180 mg/dl συνοδεύονται από τη χαμηλότερη θνησιμότητα εξαιτίας εμφράγματος

Τιμή HDL πάνω από 60 mg/dl τείνει να μειώνει τον κίνδυνο που προέρχεται από μια υψηλή τιμή LDL

Τι μπορείτε να κάνετε για την πρόληψη;

Οι συστάσεις της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας είναι:

- Σε περίπτωση που είστε ένα υγιής ενήλικας άνω των 20 ετών, ελέγξτε τα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα, τουλάχιστον κάθε 5 χρόνια.

- Περιορίστε την πρόσληψη χοληστερίνης σε όχι πάνω από 300 mg ανά ημέρα. Ο κρόκος ενός αυγού περιέχει περίπου 213 mg χοληστερίνης. Αντίθετα, το ασπράδι του αυγού, δεν περιέχει καθόλου λίπος και χοληστερίνη, ενώ αποτελεί πολύ καλή πηγή πρωτείνης. Μπορείτε να αντικαταστήσετε τον κρόκο αυγού με δύο ασπράδια αυγού σε πολλές από τις συνταγές που περιέχουν αυγά

- Περιορίστε την ολική πρόσληψη λίπους σε ποσοστό κάτω από το 30% των συνολικών θερμίδων,

- Μειώστε την κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών οξέων. Κορέσμενα λιπαρά οξέα περιέχονται κυρίως στα ζωικά προϊόντα, όπως είναι το κρέας (ιδίαιτερα τα λιπαρά), τα γαλακτοκομικά προϊόντα πλούσια σε λιπαρά, όπως είναι το πλήρες γάλα, το παγωτό, η κρέμα γάλακτος, το τυρί. Το βούτυρο, και τα τροπικά έλαια, όπως η καρύδα, το φοινικέλαιο περιέχουν επίσης κορεσμένα λιπαρά οξέα. Μεγάλη κατανάλωση κεκορεσμένων λιπαρών οξέων αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, λόγω του ότι τα συγκεκριμένα λιπαρά οξέα έχουν την ιδιότητα να ανεβάζουν τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα περισσότερο από κάθε άλλο τρόφιμο. Αυξάνουν τις τιμές της ολικής και της «κακής» χοληστερίνης, δημηιουργώντας αρτηριοσκλήρωση. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, όταν προσπαθείτε να μειώσετε τα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα μέσω της διατροφής, θα πρέπει να περιόρισετε την ολική πρόσληψη λιπους, και ιδιαίτερα του κορσμένου λίπους.

- Αυξήστε την κατανάλωση μονοακόρεστων και τα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων. Τα συγκεκριμένα λιπαρά οξέα μπορούν να βοηθήσουν στην μείωση των επιπέδων χοληστερίνης στο αίμα. Το ελαιόλαδο, οι ελιές και πολλοί ξηροί καρποί: αμύγδαλα, φιστίκια, φουντούκια, καρύδια και άλλα φυτικά τρόφιμα αποτελούν πηγές μονοακόρεστων λιπαρών οξέων. Τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα μειώνουν τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, χαμηλώνοντας μόνο τις τιμές της ολικής και της «κακής» (LDL) χοληστερίνης, και όχι της «καλής» (HDL) χοληστερίνης. Πηγές πολυακόρεστων λιπαρών οξέων είναι τα φυτικά λίπη (καλαμποκέλαιο, σογιέλαιο, ηλιέλαιο, καρθαμέλαιο), μερικά είδη ξηρών καρπών, όπως κουκουνάρια, τα φουντούκια και τα καρύδια. Όταν τα κορεσμένα λιπαρά οξέα αντικαθίστανται από πολυακόρεστα, τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερίνης μειώνονται αλλά παράλληλη μειώνονται και τα επίπεδα της «καλής» (HDL) χοληστερίνης. Έτσι, σε μεγάλες ποσότητες, όπου η «καλή» (HDL) χοληστερίνη μειώνεται κατά πολύ, ενδέχεται να προκαλέσουν αθηρωματική πλάκα

Καρδιακή ανακοπή και αναπνευστική παύση

ΣΤΑΜΑΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑΣ

Αν σταματήσει η καρδιά κάποιου, μερικές φορέ5 μπορεί να ξαναρχίσει να χτυπάει με την καρδιοπνευμονική ανάνηψη, που αποτελείται από πιέσεΐ5 στο στήθθ5 και παράλληλη τεχνητή αναπνοή. Πριν εφαρμόσετε την καρδιοπνευμονική ανάνηψη, εξακριβώστε αν έχει σταματήσει η καρδιά του θύματος. Το άτομο δεν πρέπει να αντιδρά, το χρώμα του δέρματος να είναι γκρι, να μη νιώθετε σφυγμό στον καρπό ή στο λαιμό και να

μην ακούγεται στο στήθος χτύπος καρδιάς. Αν το άτομο αναπνέει, τότε η καρδιά του χτυπάει, ακόμα και αν δε βρίσκετε σφυγμό.

ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΝΑΝΗΨΗ

1. Πρώτα βεβαιωθείτε ότι οι αναπνευστικές οδοί είναι ανοιχτές. Μετά κοιτάξτε, ακούστε και ψηλαφίστε για να βρείτε σημάδια αναπνοής.
2. Αν το θύμα αναπνέει, βεβαιωθείτε ότι είναι σε άνετη θέση και φωνάξτε κάποιον να φέρει βοήθεια. Μείνετε κοντά στο θύμα.
3 Αν το θύμα δεν αναπνέει, κάντε του ΤΕΧΝΗΤΗ ΑΝΑΠΝΟΗ (βλέπε σελ. 431-433).
4. Αν οι προσπάθειες σας να ξαναφέρουν την αναπνοή αποτύχουν και δεν μπορείτε να βρείτε σφυγμό ή ν' ακούσετε χτύπο καρδιάς, αρχίστε πιέσεις στο στήθος. Βάλτε την παλάμη του ενος χεριού σας στο κάτω τρίτο του στέρνου και καλύψτε την με την παλάμη του άλλου χεριού. Πιέστε προς τα κάτω με δύναμη αλλά απαλά για 4 με 5 εκατοστά, χωρίς να λυγίσετε τους αγκώνες. Χαλαρώστε την πίεση με κάθε κίνηση, για ν' αφήσετε το στήθος να διασταλεί.
5. Επαναλάβετε τη διαδικασία 4 φορές με ρυθμό 80 πιέσεων το λεπτό, δίνοντας δύο «φιλιά της ζωής» μετά από κάθε 15 πιέσει.
6. Μόλις διαπιστώσετε σφυγμό ή χτύπο καρδιάς, επαναλάβετε την τεχνητή αναπνοή και συνεχίστε μέχρι ν' αρχίσει το θύμα ν' αναπνέει μόνο του.

ΑΔΥΝΑΤΗ Η ΑΝΥΠΑΡΚΤΗ ΑΝΑΠΝΟΗ

Αν συναντήσετε κάποιο άτομο που έχει αδύνατη αναπνοή, κοντανασαίνει ή αναπνέει με κόπο, μείνετε μαζί του και ζητήστε από κάποιον να φέρει βοήθεια. Αν ίο άτομο δεν αναπνέει, δε θα παρατηρήσετε ανεβοκατέβασμα του στήθους ή της κοιλιάς και το χρώμα του θα είναι γκριζογάλανο. Το πιο σημαντικό είναι ότι δε θ' ακούσετε ή δε θα νιώσετε να βγαίνει αέρας από το θύμα. Αν έχετε αμφιβολία, αν το θύμα αναπνέει ή όχι, γονατιστέ πολύ κοντά του και στρίψτε το κεφάλι σας έτσι, ώστε το αφτί σας να είναι ακριβώς πάνω από τη μύτη και το στόμα του.
Αν το θύμα αναπνέει, θα ακούσετε τον αέρα που βγαίνει και θα νιώσετε την ανάσα του στο αφτί σας. Αν το θύμα δεν αναπνέει, πρέπει να του κάνετε τεχνητή αναπνοή, αναπνέοντας κατευθείαν στους πνεύμονες του, είτε με τη μέθοδο στόμα με στόμα, είτε με τη μέθοδο στόμα με μύτη.

ΤΕΧΝΗΤΗ ΑΝΑΠΝΟΗ ΣΤΟΜΑ ΜΕ ΜΥΤΗ

Για να εφαρμόσετε τη μέθοδο στόμα με μύτη, γείρετε πρώτα το κεφάλι του θύματος προς τα πίσω, χρησιμοποιώντας την παλάμη του χεριού σας. Με τα δάχτυλα του άλλου χεριού σας κλείστε το στόμα του, σηκώνοντας το πιγούνι του.
Πάρτε βαθιά αναπνοή, κλείστε το στόμα σας γύρω από τη μύτη του θύματος και φυσήξτε μέσα σ' αυτή. Πάρτε το στόμα από τη μύτη και κρατήστε το στόμα του ανοιχτό, για να φύγει ο αέρας. Επαναλάβετε κάθε 5 δευτερόλεπτα.
ΤΕΧΝΗΤΗ ΑΝΑΠΝΟΗ: ΣΤΟΜΑ ΜΕ ΣΤΟΜΑ
1. Καθαρίστε γρήγορα το • στόμα και τις αναπνευστικές οδούς από κάθε ξένο σώμα με τα δάχτυλα σας. Χαλαρώστε τα ρούχα γύρω από το λαιμό και το στήθος του θύματος.
2. Για ν' ανοίξετε τις αναπνευστικές οδούς του θύματος, γείρετε το κεφάλι του προς τα πίσω, βάζοντας το ένα χέρι στο μέτωπο και μετά βάζοντας τα δάχτυλα του άλλου χεριού σας κάτω από το κόκαλο του πιγουνιού του.

3. Χρησιμοποιώντας το χέρι που βρίσκεται στο μέτωπο του θύματος, πιέστε και κλείστε το ρουθούνι. Πάρτε βαθιά αναπνοή, σφραγιστέ το στόμα του θύματος με το δικό σας και εκπνεύστε. Γυρίστε να δείτε αν σηκώνεται το στήθος του θύματος. Πάψτε να φυσάτε όταν φουσκώνει το στήθος.
4. Φυσήξτε δύο γεμάτες αναπνοές στο στόμα του θύματος.
• Αν το στήθος του θύματος δεν πέφτει με την εκπνοή, γυρίστε τα δάχτυλα σας και πάλι γύρω από το στόμα του για να ελέγξετε αν φράσσονται οι αναπνευστικές οδοί από ξένο σώμα. Ξαναρχίστε τεχνητή αναπνοή στόμα με στόμα. Βεβαιωθείτε ότι παίρνετε βαθιά αναπνοή ανάμεσα σε κάθε ανάσα. Συνεχίστε με ρυθμό 12 αναπνοών το λεπτό, μέχρις ότου δείτε το θύμα ν αναπνέει μόνο του.

ΤΕΧΝΗΤΗ ΑΝΑΠΝΟΗ ΣΕ ΒΡΕΦΟΣ Ή ΜΙΚΡΟ ΠΑΙΔΙ

Κλείστε με το στόμα σας το στόμα και τη μύτη. Μη γέρνετε το κεφάλι πολύ προς τα πίσω, γιατί μπορεί να κλείσετε τις αναπνευστικές οδούς. Αναπνεύστε ήρεμα στους πνεύμονες, με ρυθμό μια αναπνοή κάθε 2 με 3 δευτερόλεπτα.

Πρώτες βοήθειες σε δαγκώματα

ΔΑΓΚΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΣΜΑΤΑ

Πολλά και διάφορα θηλαστικά, έντομα, φίδια και άλλα ζώα μπορούν να μας πληγώσουν δαγκώνοντας ή κεντρίζοντας. Κάθε είδος πληγής απαιτεί ελαφρά διαφορετικές πρώτες βοήθειες.

ΔΑΓΚΩΜΑΤΑ ΘΗΛΑΣΤΙΚΩΝ

Κάθε δάγκωμα από κατοικίδιο (όπως ένας σκύλος) ή ένα άγριο ζώο (όπως μια νυφίτσα) ή από άνθρωπο, απαιτεί ιατρική φροντίδα. Το δάγκωμα μπορεί να μολυνθεί αν δεν το περιποιηθούμε γρήγορα και περικλείνει τον κίνδυνο επιπλοκής σε τέτανο ή λύσσα.

ΚΕΝΤΡΙΣΜΑΤΑ ΕΝΤΟΜΩΝ

Τα κεντρίσματα εντόμων (π.χ. σφήκας ή μέλισσας) προκαλούν κοκκίνισμα, πόνο και πρήξιμο, που διαρκούν περίπου 48 ώρες. Αν και κανονικά χρειάζονται εκατοντάδες κεντρίσματα εντόμων για να απειλήσουν τη ζωή ενός ενήλικου, περίπου ένα άτομο στα 200 είναι αλλεργικό στο δηλητήριο των εντόμων. Μια αλλεργική αντίδραση στο κέντρισμα μπορεί να προκαλέσει ζαλάδα, πρήξιμο στο πρόσωπο, ένα εξάνθημα που προκαλεί φαγούρα, δύσπνοια, εμετό και μπορεί να οδηγήσει σε σοκ (σελίδα 434). Αυτή η σοβαρή κατάσταση, που λέγεται αναφυλακτικό σοκ, συνήθως παρουσιάζεται μόνο σε ανθρώπους που έχουν κεντριστεί παλιότερα και έχουν γίνει υπερευαίσθητοι.

Πώς ν' αντιμετωπίσετε τα κεντρίσματα εντόμων:
1Βγάλτε το κεντρί που έχει μείνει στο δέρμα, ξύνοντας το με τη λεπίδα ενός μαχαιριο ύ ή με μια βελόνα. Μην το τραβάτε με τα δάχτυλα σας ή με λαβίδα. Με τον τρόπο αυτό μπορείτε να το πιέσετε και να βγει περισσότερο δηλητήριο στην πληγή.
2Πλύνετε την περιοχή του κεντρίσματος με σαπούνι και νερό και βάλτε αλοιφή υδροκορτιζόνης ή ασθενές διάλυμα αμμωνίας, για ν' αντιδράσει στην οξύτητα του κεντριού.
3Βάλτε κρύες κομπρέσες ή πάγο, για να περιοριστεί το πρήξιμο. Αν παρουσιαστούν συμπτώματα αναφυλακτικού σοκ, εφαρμόστε τις πρώτες βοήθειες για σοκ και ζητήστε αμέσως ιατρική βοήθεια.
4Ένα κέντρισμα στο στόμα μπορεί να είναι επικίνδυνο, γιατί το πρήξιμο
μπορεί να εμποδίσει την αναπνοή. Ζητήστε αμέσως  βοήθεια και δώστε στο θύμα να πιπιλίσει παγάκια

ΔΑΓΚΩΜΑ ΦΙΔΙΟΥ

45.000 περίπου άνθρωποι το χρόνο δαγκώνονται από φίδια ση$ ΗΠΑ, αλλά ο αριθμός των θανάτων είναι μικρότερος από 20. Αυτό κατά ένα μέρος οφείλεται στο ότι τα πιο πολλά δαγκώματα γίνονται από μη ιοβόλα είδη. Επιπλέον, τα πιο πολλά δαγκώματα από ιοβόλα φίδια μπορεί να θεραπευτούν αποτελεσματικά, αν μπορέσει να μεταφερθεί το θύμα γρήγορα σε νοσοκομείο.

Πώς ν' αντιμετωπίσετε ένα δάγκωμα φιδιού:
1.Πλύνετε με νερό και σαπούνι το μέρος γύρω από την πληγή και δώστε ένα ελαφρό αναλγητικό.
2.Ακινητοποιήστε το μέλος που έχει δαγκωθεί και κρα τή-, στε το θύμα ακίνητο. Μη σηκώνετε το πληγωμένο μέλος.
3.Αν το θύμα έχει, χλωμιάσει ή ιδρώνει, νιώθει λιποθυμία ή έχει δυσκολία στην αναπνοή, ξαπλώστε το κάτω και κρατήστε το ζεστό.
4.Αν το θύμα έχει ναυτία, γυρίστε το στο πλευρό, έτσι ώστε να βγαίνει οποιαδήποτε έκκριση του έξω από το στόμα. Ζητήστε ιατρική βοήθεια.

Επείγοντα περιστατικά

Το να γνωρίζετε πώς να παρέχετε σωστά τις πρώτες βοήθειες σε επείγουσες καταστάσεις σώζει ζωές .Αν έχετε εκπαιδευτεί στις πρώτες βοήθειες, θα μπορέσετε αναγνωρίσετε τα σημάδια και τα συμπτώματα μιας καρδιακής προσβολής, να κάνετε τεχνητή αναπνοή και καρδιοπνευμονική ανάνηψη, να βοηθήσετε κάποιον που πνίγεται και να εμποδίσετε το θύμα να τραυματιστεί περισσότερο, μέχρι να έρθει ιατρική βοήθεια. Μην περιμένετε μέχρι να γίνει το ατύχημα για να μάθετε αυτές τις μεθόδους: να είστε έτοιμοι.

Τα μέτρα ασφαλείας δεν μπορεί ν' αποτρέπουν όλα τ' ατυχήματα. Ευτυχώς, τα πιο πολλά έχουν σαν αποτέλεσμα μικροτραυματισμούς, όπως μικρά κοψίματα ή μώλωπες. Είναι σημαντικό να είστε πλήρως προετοιμασμένοι και να ξέρετε πώς ν'αντιδράσετε, αν εσείς ή άλλοι άνθρωποι βρεθούν σε μια σοβαρή επείγουσα κατάσταση. Η ενέργεια που θ' αναληφθεί μέσα στα λίγα πρώτα λεπτά μετά από ένα ατύχημα καθορίζει συχνά αν ένα άτομο θα επιζήσει από έναν πιθανώς θανάσιμο τραυματισμό.

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

Το να έχετε εκπαιδευτεί στις πρώτες βοήθειες συντελεί στο να έχουν οι ενέργειές σας τα επιθυμητά αποτελέσματα. Μάθετε ν' αναγνωρίζετε πιθανά σημάδια καρδιοπάθειας (βλ. σελ. 137) και πώς να κάνετε καρδιοπνευμονική ανάνηψη (ΚΠΑ). Αν αρχίσετε έγκαιρα την ΚΠΑ σ' ένα άτομο που έπαθε καρδιακή προσβολή, μπορείτε να σώσετε τη ζωή του. Σε μια μεγάλη μελέτη στο Σηάτλ, 175.000 κάτοικοι έκαναν βασική εκπαίδευση στην ΚΠΑ. Σ' ένα χρόνο το 43% των θυμάτων επέζησαν, αφού τους έγινε ΚΠΑ, σε σύγκριση με το 21%, όταν οι επείγουσες πρώτες βοήθειες καθυστέρησαν μέχρι την άφιξη ιατρικής βοήθειας. Ομάδες, όπως ο Αμερικανικός Ερυθρός Σταυρός, προσφέρουν μαθήματα πρώτων βοηθειών. Όταν μάθετε την τεχνική των πρώτων βοηθειών, πρέπει να παρακολουθείτε ένα τμήμα μετεκπαίδευσης κάθε δύο χρόνια.

Να είστε έτοιμοι

Ποιον πρέπει να καλέσετε

Βάλτε κοντά στο τηλέφωνο σας τον αριθμό τηλεφώνου και τη διεύθυνση του τοπικού κέντρου ελέγχου δηλητηριάσεων και του τμήματος επειγόντων περιστατικών του νοσοκομείου. Χρησιμοποιήστε το 166 ή άλλο αριθμό συστήματος επείγουσας ανταπόκρισης που υπάρχει στην κοινότητά σας, για να καλέσετε ασθενοφόρο. Αν ζητήσετε ασθενοφόρο, δώστε όνομα, διεύθυνση και τηλέφωνο. Μετά, εξηγήστε σύντομα τι έχει συμβεί και περιγράψτε κάθε φανερό τραύμα. Παραμείνετε ήρεμοι και ακολουθήστε όλες τις οδηγίες που θα σας δώσουν. Αν είναι δυνατόν, βάλτε κάποιον να περιμένει το ασθενοφόρο και να κατευθύνει το ιατρικό προσωπικό στο θύμα. Ανάλογα με το είδος και τη σοβαρότητα του τραύματος και το είδος της ιατρικής υπηρεσίας επείγουσας ανάγκης που διατίθεται στην κοινότητά σας ,το να πάτε με το αυτοκίνητο σας στο νοσοκομείο μπορεί να είναι καλύτερο από το να περιμένετε το ασθενοφόρο. Αν είναι δυνατό, τηλεφωνήστε πρωτύτερα στο τμήμα επειγόντων περιστατικών ότι πηγαίνετε και ενημερώστε για το είδος της αρρώστιας ή τραυματτσμού που επτσυνέβη.

Επείγουσες πληροφορίες

Κρατήστε αρχείο των ιατρικών ιστορικών κάθε μέλους της οικογένειάς σας. Σημειώστε πότε έγιναν εμβόλια, φαρμακευτικές αγωγές που ακολουθήθηκαν (μαζί με τις δοσολογίες) και τυχόν αλλεργίες (τσιμπήματα εντόμων κατ φάρμακα). Οι ιατρικές πληροφορίες είναι ιδιαίτερα σημανττκές, αν έχετε κάποια κατάσταση όπως διαβήτη ή αιμοφιλία. Το να φοράτε ένα μπρασελέ ή κολιέ με επείγουσες πληροφορίες σ' αυτό ή το να έχετε στο πορτοφόλι σας μια κάρτα μ' αυτές τις πληροφορίες μπορεί να σώσει τη ζωή σας, αν τραυματιστείτε κατ δεν μπορείτε να μιλήσετε. Οι πληροφορίες αναγνώρισής σας πρέπει να περιέχουν το όνομα κατ τη διεύθυνσή σας κατ κάθε ιατρική κατάσταση ή φαρμακευτική αγωγή που παίρνετε.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΩ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΕΝΟΣ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ;

Αν είστε το πρώτο άτομο στον τόπο ενός ατυχήματος, αξιολογήστε γρήγορα την κατάσταση, πριν αναλάβετε δράση. Ενώ είναι σημαντικό το να βοηθήσετε, μην επιχειρήσετε να το κάνετε, αν αυτό σημαίνει ότι θα εκθέσετε σε κίνδυνο τον εαυτό σας. Αν είστε μόνος στην περιοχή, εφαρμόστε τις πρώτες βοήθειες για κάθε τραύμα που απειλεί άμεσα τη ζωή. πριν καλέσετε ιατρική βοήθεια.

Αν τα τραύματα του ατόμου οφείλονται σε πτώση ή τροχαίο ατύχημα, μη μετακινείτε το άτομο αυτό, εκτός αν είναι απόλυτα αναγκαίο. Η μετακίνηση ενός τραυματισμένου ατόμου μπορεί να χειροτερέψει ένα τραύμα στο λαιμό ή στην πλάτη κατ θα μπορούσε να προκαλέσετε παράλυση.

Αν το άτομο είναι σε μη ασφαλές • περιβάλλον, όπως π..χ κοντά σε φωτιά, προσπαθήστε να το μεταφέρετε σε ασφαλέστερο μέρος, καταβάλλοντας ειδική φροντίδα να κινήσετε τη σπονδυλική του στήλη όσο το δυνατόν λιγότερο.

Εκτιμήστε τα τραύματα και βοηθήστε πρώτα το πιο σοβαρά τραυματισμένο άτομο. Αν το άτομο είναι αναίσθητο εφαρμόστε τα βασικά στοιχεία υποστήριξης ζωής (βλ. σελίδα 125).

Τηλεφωνήστε για • βοήθεια ή ζητήστε από κάποιον άλλον να καλέσει ιατρική βοήθεια. Το να τηλεφωνήσετε έγκαιρα στο 166 (ή τον αριθμό επειγουσών καταστάσεων της κοινότητάς σας) είναι ζωτικό, για να μπορέσει το ιατρικό προσωπικό να φτάσει στον τόπο, όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Ρωτήστε αν μπορείτε να κάνετε κάτι ακόμα μέχρι να φτάσουν.

Χαλαρώστε τα • σφιχτά ρούχα και σκεπάστε το άτομο μ' ένα παλτό ή κουβέρτα. Στις πιο πολλές περιπτώσεις, το άτομο πρέπει να ξαπλώσει ή -τουλάχιστον- ν' ακουμπάει κάπου.

Μαζέψτε στοιχεία από άλλους μάρτυρες. Δώστε κάθε πληροφορία στο ιατρικό προσωπικό, όταν φτάσει. Η απόκτηση πληροφοριών για τα γεγονότα που οδήγησαν σε ατύχημα μπορεί να είναι κρίσιμη. Για παράδειγμα, αν ξέρετε ότι ένας οδηγός είχε δυνατούς πόνους στο στήθος και λιποθύμησε, πριν γίνει το ατύχημα, δείχνει ότι το άτομο έχει κάποια ιατρική κατάσταση πέρα από τους τυχόν τραυματισμούς από το ατύχημα.

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΑΣ

Μην πλησιάζετε το θύμα ενός ατυχήματος αν, κάνοντάς το, διακινδυνεύετε τη ζωή σας.

Εμποδίστε τους άλλους να το κάνουν. Αν είναι δυνατόν, εξαλείψτε τον κίνδυνο. Αν πρέπει να μετακινηθεί το θύμα, ακινητοποιήστε κάθε μέρος του σώματος του, πριν το κάνετε.

Ποτέ μην αγγίζετε ένα άτομο που είναι σε επαφή με ηλεκτρισμό. Προσπαθήστε να κόψετε το ρεύμα ή χρησιμοποιήστε μια στεγνή σανίδα ή σκούπα με ξύλινη λαβή για να μετακινήσετε το άτομο εκτός επαφής με το ηλεκτρικό ρεύμα. Μην πλησιάζετε αυτοκίνητο που μεταφέρει τοξικές χημικές ουσίες και έχει υποστεί τροχαίο ατύχημα.

Μπορεί να χρειάζεται προστατευτικός ιματισμός για τις προσπάθειες διάσωσης. Φωτιά ή κίνδυνος έκρηξης μπορεί να επιβάλλουν να μην πλησιάσετε στον τόπο του ατυχήματος, μέχρι να εξαλειφθεί ο κίνδυνος. Όμως, αν ένα άτομο έχει πάθει καρδιακή προσβολή ή ανακοπή καρδιάς, προσπαθήστε να μεταφέρετε το άτομο σε ασφαλές μέρος και κάντε του καρδιοπνευμονική ανάνηψη.

Προσέξτε για κινούμενα αντικείμενα, όπως διερχόμενα οχήματα ή ερείπια που πέφτουν στο χώρο του ατυχήματος. Για να βοηθήσετε ένα άτομο που πνίγεται, φτάστε το από την όχθη, την παραλία ή την άκρη της πισίνας, ρίξτε του ένα σωσίβιο ή πηγαίνετε κοντά του με βάρκα.

Πλειοτροπικές δράσεις των στατινών

Οι στατίνες αποτελούν τα πιο ευρέως συνταγογραφούμενα υπολιπιδαιμικά φάρμακα. Η χρήση των στατινών συνοδεύεται από ευεργετικές δράσεις τόσο στην πρωτογενή όσο και στη δευτερογενή πρόληψη της στεφανιαίας νόσου. Παρ’όλα αυτά, υπάρχουν ενδείξεις ότι το συνολικό όφελος που παρατηρείται με τη χορήγηση των στατινών εμφανίζεται νωρίτερα και είναι μεγαλύτερο από αυτό που δικαιολογείται εξαιτίας της μείωσης της χοληστερόλης. Προκλινικές και κλινικές μελέτες υποστηρίζουν την ιδέα ότι η μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου με τις στατίνες οφείλεται σε επιπλέον μηχανισμούς, ανεξάρτητους της υπολιπιδαιμικής δράσης.

Ο κύριος μηχανισμός δράσης τους αφορά την αναστολή της αναγωγάσης του 3-υδροξυ-μεθυλο-γλουταρυλο συνενζύμου Α με τελικό αποτέλεσμα την αναστολή της βιοσύνθεσης της χοληστερόλης. Η ταυτόχρονη αναστολή της σύνθεσης του μεβαλονικού οξέως, το οποίο αποτελεί πρόδρομο μόριο της χοληστερόλης, οδηγεί στη μείωση της σύνθεσης αρκετών μη στεροειδών ισοπρενοειδών μορίων (π.χ. δολιχόλες, ουμπικινόνη, ισοπεντενυλαδενοσίνη) τα οποία παίζουν σημαντικό ρόλο σε διάφορες κυτταρικές λειτουργίες. Στο γεγονός αυτό αποδίδονται οι περισσότερες πλειοτροπικές δράσεις των στατινών. Αυτές οδηγούν σε μείωση της ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας, μείωση του οξειδωτικού stress, αναστολή φλεγμονωδών αποκρίσεων, σταθεροποίηση των αθηρωματικών πλακών, αναστολή θρομβωτικών αποκρίσεων και τροποποίηση της λειτουργίας των αιμοπεταλίων. Οι στατίνες οδηγούν σε αύξηση της έκφρασης και της δραστικότητας του μονοξειδίου του αζώτου, γεγονός μείζονος σημασίας στη βελτίωση της ενδοθηλιακής λειτουργίας.

Δύο σημαντικές διαδικασίες της αθηρογένεσης αποτελούν η μετανάστευση και ο πολλαπλασιασμός των αγγειακών μυοκυττάρων καθώς και η εναπόθεση λιπιδίων, κυρίως με τη μορφή εστέρων της χοληστερόλης, στο αγγειακό τοίχωμα. Το μεβαλονικό οξύ και άλλα ενδιάμεσα προϊόντα της βιοσύνθεσης της χοληστερόλης παίζουν ουσιαστικό ρόλο στις διαδικασίες αυτές και συνεπώς η αναστολή της σύνθεσης αυτών από τις στατίνες μπορεί άμεσα να επηρεάσει μείζονα γεγονότα στο αρτηριακό τοίχωμα κατά την αθηρογένεση.

Πολλές από τις στατίνες κατέχουν αντοξειδωτικούς μηχανισμούς δράσης όπως η αναστολή της οξείδωσης της χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνης, αναστολή της έκφρασης των υποδοχέων αποκομιδής και αναστολή της ενδοκυττάρωσης της οξειδωτικά τροποποιημένης χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνης. Οι αντιοξειδωτικές ιδιότητες των στατινών είναι αλληλένδετες και με άλλες ευεργετικές δράσεις τους όπως η αναστολή της προσκόλλησης των μονοκυττάρων στα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων και η αναστολή του πολλαπλασιασμού των μακροφάγων. Επίσης, οι στατίνες αναστέλλουν τις μεταλλοπρωτεϊνάσες οι οποίες εκκρίνονται από τα μακροφάγα κύτταρα των αθηρωματικών πλακών και με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η εξασθένιση και ρήξη του ινώδους περιβλήματος των αθηρωματικών πλακών.

Όλοι οι παραπάνω μηχανισμοί μπορούν να δρουν συμπληρωματικά με την υπολιπιδαιμική δράση των στατινών στην εμφάνιση των προστατευτικών επιδράσεων στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Αύξηση HDL ή ΚΑΛΗΣ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ

Η κατανάλωση μονοακόρεστων λιπαρών μπορεί να αυξήσει την «καλή χοληστερόλη» (HDL) και ταυτόχρονα να μειώσει τα τριγλυκερίδια και την «κακή χοληστερόλη» (LDL). Τέτοια λιπαρά βρίσκονται στο ελαιόλαδο και στα φυτικά έλαια, στα καρύδια και στο αβοκάντο. Κάποιες τροφές, όπως τα φιστίκια, ο αρακάς, οι ηλιόσποροι και το καλαμπόκι, μπορούν επίσης να βελτιώσουν την HDL. Άλλοι τρόποι αύξησης της HDL είναι η συστηματική σωματική άσκηση, η μέτρια χρήση αλκοόλ και η διακοπή του καπνίσματος. Επίσης, τα συμπληρώματα ασβεστίου έχει φανεί ότι αυξάνουν σημαντικά τα επίπεδα της HDL.

Καρδιακές “διακοπές” και αρρυθμίες

Αυτό είναι ένα από τα συχνότερα παράπονα που ακούει ένας καρδιολόγος. Ο φυσιολογικός καρδιακός ρυθμός καθορίζεται από τον φλεβόκομβο, που είναι ο φυσικός βηματοδότης της καρδιάς και βρίσκεται στην πάνω δεξιά κοιλότητα της καρδιάς. Ο φλεβόκομβος στέλνει ηλεκτρικά ερεθίσματα στα κάτω διαμερίσματα της καρδιάς, τις κοιλίες, μέσω συγκεκριμένων διαδρομών. Ο ρυθμός που προκύπτει είναι φυσιολογικός, αφού πρώτα συσπώνται τα πάνω διαμερίσματα, δηλαδή οι κόλποι, και μετά ακολουθούν οι κοιλίες.
Η αίσθηση του διακοπτόμενου ρυθμού προέρχεται από άλλα ηλεκτρικά ερεθίσματα που ξεκινούν από άλλες περιοχές των κόλπων ή των κοιλιών. Αυτά τα έκτοπα ερεθίσματα είναι πολύ συχνά και αυξάνονται με το στρες και την αυξημένη κατανάλωση καφεΐνης. Όσο μεγαλώνουμε, αυτές οι έκτακτες συστολές γίνονται συχνότερες. Γενικά, δεν αποτελούν σοβαρό πρόβλημα, αλλά αν επιμένουν καλό είναι να συμβουλευτείτε το γιατρό σας.

Tο κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά;

Μελέτες παρατήρησης έχουν δείξει ελάττωση του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς που πίνουν τακτικά κόκκινο κρασί. Μεταγενέστερες δε μελέτες έδειξαν ότι το όφελος μπορεί να προέρχεται από το αλκοόλ, αλλά και εν μέρει από το ίδιο το σταφύλι. Παρατηρήθηκε ότι, σε άνδρες που κατανάλωναν κατά μέσο όρο δύο ποτά ημερησίως και σε γυναίκες που έπιναν ένα ποτό ημερησίως, ο καρδιαγγειακός κίνδυνος μειώθηκε κατά 30 – 50 %. Ωστόσο, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία δεν συνιστά τη χρήση αλκοόλ για να ελαττωθεί ο καρδιαγγειακός κίνδυνος.

Η κατανάλωση αλκοόλ έχει συνδεθεί με την αύξηση της «καλής χοληστερόλης» (HDL). Άλλα πιθανά οφέλη της χρήσης του είναι ότι κάνει το αίμα πιο λεπτόρρευστο, ενώ σε κάποιους ανθρώπους μειώνει την αρτηριακή πίεση. Ασφαλώς, υπάρχει περίπτωση σε άλλους ανθρώπους η αρτηριακή πίεση να αυξηθεί πίνοντας αλκοόλ. Το αν και κατά πόσο το αλκοόλ μπορεί να είναι καλό για σας, θα πρέπει να αποφασιστεί εξατομικευμένα από το γιατρό σας. Τα οφέλη από την κατανάλωση αλκοόλ φαίνεται να σχετίζονται με την τακτική λήψη του αλκοόλ κατά τα γεύματα και όχι με την περιστασιακή χρήση. Σε κάθε περίπτωση πάντως, το κλειδί είναι η μετριοπάθεια – όχι περισσότερα από δύο ποτά για τους άνδρες και ένα για τις γυναίκες, καθώς και η τακτική ιατρική παρακολούθηση.

HOLTER ΡΥΘΜΟΥ TRIPLEX ΚΑΡΔΙΑΣ (ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑ)

Τι δείχνει το HOLTER ΡΥΘΜΟΥ

Το Holter ρυθμού είναι ένας φορητός ηλεκτροκαρδιογράφος που καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς ενός περιπατητικού ασθενούς για 24 ώρες. Αυτή η εξέταση κρίνεται συνήθως απαραίτητη, όταν ο γιατρός σας υποψιάζεται αρρυθμία, συχνά βασιζόμενος στα συμπτώματα που εσείς του αναφέρετε, όπως π.χ. ότι η καρδιά σας χτυπάει δυνατά ή γρήγορα ή ότι νιώθετε «φτερουγίσματα».

Η εξέταση είναι ανώδυνη και δεν χρειάζεται ειδική προετοιμασία εκ μέρους του εξεταζόμενου. Καλώδια από τη συσκευή εφαρμόζονται πάνω στο δέρμα του, και μετά εκείνος καλείται να ακολουθήσει κανονικά το συνηθισμένο καθημερινό του πρόγραμμα. Επίσης, θα χρειαστεί να κρατάει ένα μικρό ημερολόγιο ώστε να μπορεί ο γιατρός να συσχετίσει τα αποτελέσματα της καταγραφής με τα αναφερόμενα από τον ίδιο τον εξεταζόμενο συμπτώματα.

Τι είναι το TRIPLEX ΚΑΡΔΙΑΣ (ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑΣ);

Το TRIPLEX καρδιάς, ή αλλιώς διαθωρακικό υπερηχογράφημα καρδιάς, αποτελεί μια ανώδυνη εξέταση για τις καρδιακές κοιλότητες και βαλβίδες. Δεν πρόκειται για ακτινογραφία. Βασίζεται στη χρήση υπερηχητικών κυμάτων υψηλής συχνότητας προκειμένου να απεικονιστούν οι τέσσερις καρδιακές κοιλότητες και οι βαλβίδες. Τα κύματα του ήχου ανακλώνται και παράγουν εικόνες και ήχους, που χρησιμοποιεί ο καρδιολόγος ώστε να μπορέσει να ανιχνεύσει πιθανή βλάβη ή νόσο.

Το ηχοκαρδιογράφημα είναι μια ασφαλής, μη επεμβατική εξέταση κατά την οποία χρησιμοποιείται η ίδια τεχνολογία που χρησιμοποιείται και για την προγεννητική απεικόνιση των εμβρύων. Η εξέταση γίνεται ως εξής: απλώνεται ένα ειδικό τζελ πάνω στο τοίχωμα του θώρακα, και μετά, πάνω σε αυτή την περιοχή, ο ιατρός μετακινεί έναν ηχοβολέα ο οποίος παράγει εικόνες.

Iογενής προσβολή του μυοκαρδίου ( Μυοκαρδίτιδα )

του Δημητρίου Λ. Τσίγκα*

Oι ιώσεις ταλαιπωρούν κάθε χρόνο εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο με πολλές ενίοτε επικίνδυνες επιπλοκές και θανάτους. Οι ιοί προσβάλλουν διάφορα συστήματα του οργανισμού όπως το αναπνευστικό με βρογχίτιδες, πνευμονονίτιδες κ.λπ., το γαστρεντερικό με εντερίτιδες και ηπατίτιδες, το νευρικό σύστημα με εγκεφαλίτιδες και μηνιγγίτιδες, την καρδιά με περικαρδίτιδες και μυοκαρδίτιδες, και άλλα όργανα.

Για την καλύτερη κατανόηση των ιογενών μυοκαρδιτίδων θα παρουσιάσουμε το θέμα αυτό με απαντήσεις στα ερωτήματα που σε καθένα μας προκύπτουν για την πάθηση αυτή.

1. Τι είναι ιογενείς μυοκαρδίτιδες; Είναι η προσβολή (φλεγμονή) της καρδιάς - του μυοκαρδίου από ιούς.

2. Ποιοι είναι κυριότεροι ιοί που προσβάλουν την καρδιά και τι προκαλούν; Είναι οι εντεροϊοί (Cocsackie B με 6 τύπους, οι Echo με 30 τύπους) και οι αδενοϊοί που μπορεί να προκαλέσουν αμφότεροι περικαρδίτιδα και μυοκαρδίτιδα. Ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών παρουσιάζει μυοκαρδίτιδα η οποία έχει άριστη πορεία, ένα μικρότερο ποσοστό χρόνια μυοκαρδίτιδα και ένα άλλο καταλήγει σε διατατική μυοκαρδιοπάθεια (καρδιακή ανεπάρκεια).

Από αυτούς ο πιο συχνοί ιοί που προσβάλουν την καρδιά είναι οι Cocsackie B (πάνω από το 50% των ιογενών μυοκαρδιτίδων οφείλονται σε αυτόν).

3. Πού οφείλει το όνομα του ο ιός Cocsackie;

Το όνομά του το οφείλει στην πόλη Cocsackie κοντά στην Ν. Υόρκη από μια επιδημία εντεροϊών που έγινε εκεί το 1948.

4. Ποια είναι τα συμπτώματα της ίωσης από ιούς που μπορούν να προσβάλουν την καρδιά; Συμπτώματα παρουσιάζονται από το αναπνευστικό, όπως της γρίπης με πιθανή βρογχίτιδα ή πνευμονίτιδα, από το γαστρεντερικό, όπως ναυτία, εμετοί, διάρροιες, πυρετός, πόνοι στους μύες, τις αρθρώσεις, αδυναμία και μεγάλη καταβολή δυνάμεων, αρρυθμίες, αίσθημα φτερουγισμάτων στην καρδιά, ταχυκαρδίες, πόνος στον θώρακα ιδίως αν συνυπάρχει περικαρδίτιδα και δύσπνοια που είναι δυνατό να παρουσιασθεί και μετά εβδομάδες από την προσβολή του ιού. Μερικοί ασθενείς δεν παρουσιάζουν συμπτώματα κατά την προσβολή από τον ιό, αλλά αργότερα οπότε και αποκαλύπτεται μυοκαρδιοπάθεια (ανεπάρκεια της καρδιάς με δύσπνοια και ενίοτε οιδήματα των ποδιών).

5. Πώς μεταδίδεται ο ιός Cocsackie και οι άλλοι εντεροϊοί και πότε; Επειδή οι ιοί αυτοί βρίσκονται στο πεπτικό σύστημα μεταδίδονται με την επαφή με τα πάσχοντα άτομα που έχουν τον ιό (βλέννες, σίελος, κόπρανα κ.λπ.).

6. Υπάρχει προληπτικό εμβόλιο; Όχι δεν υπάρχει προληπτικό εμβόλιο για τους εντεροϊούς και συνεπώς και για το Cocsackie που είναι και ο πιο σοβαρός και συχνός που προσβάλει την καρδιά. Για τους αδενοϊούς υπάρχει εμβόλιο που χρησιμοποιείται στο στρατό της Αμερικής.

7. Πώς μπορεί να αποφύγει κανείς τις ιώσεις αυτές; Τηρώντας όλους τους κανόνες υγιεινής που είναι το πλύσιμο των χεριών, και γενικά την καθαριότητα στις τουαλέτες και σε όλους τους χώρους.

8. Πώς γίνεται η διάγνωση της μυοκαρδίτιδας από ιό; Η πιθανή διάγνωση στηρίζεται στην εμφάνιση ιογενούς λοίμωξης με συμπτώματα από το αναπνευστικό ή και το γαστρεντερικό (διάρροιες) με πυρετό, μυαλγίες που ακολουθείται από αρρυθμίες ταχυκαρδίες και τις εξετάσεις που θα συστήσει ο καρδιολόγος σας όπως το ηλεκτροκαρδιογράφημα, το υπερηχοκαρδιογράφημα και διάφορες εργαστηριακές εξετάσεις όπως ειδικών αντισωμάτων και σε ειδικές σπάνιες περιπτώσεις η ενδομυοκαρδιακή βιοψία του μυοκαρδίου που μπορεί να επιβεβαιώσει την προσβολή της καρδιάς από τον ιό.

9. Ένα άτομο που πέρασε ίωση από Cocsackie ή άλλο εντεροϊό μπορεί να ξανανοσήσει από τον ίδιο ιό; Όχι από το ίδιο στέλεχος του ιού. Η επανανόσηση μπορεί να συμβεί σπανιότατα μόνο σε άτομα με κακό ανοσοποιητικό σύστημα. Όμως θα πρέπει να σημειώσουμε πως κάθε ιός έχει πολλά στελέχη π.χ. ο Cocsackie B έχει 6 είδη στελεχών και οι Echo 30 είδη και επομένως μπορεί κάποιος που πέρασε μια ίωση από Cocsackie να επανανοσήσει αν προσβληθεί από άλλο στέλεχος του ιού.

10. Ποια είναι η πρόγνωση - πορεία των ατόμων που προσβλήθηκαν από εντεροϊό; Συνήθως η έκβαση στο 90% των περιπτώσεων είναι καλή. Αν έχει προσβληθεί το περικάρδιο μόνο (περικαρδίτιδα που σημαίνει φλεγμονή ή υγρό γύρω από την καρδιά) η πορεία είναι καλή και συνήθως περνάει μετά από θεραπεία και σπανιότατα γίνονται υποτροπές που και αυτές αντιμετωπίζονται με επιτυχία.

Στο ποσοστό που προσβάλλεται το μυοκάρδιο και προκαλείται μυοκαρδιοπάθεια (διάταση της καρδιάς και καρδιακή ανεπάρκεια) η πρόγνωση μπορεί να είναι σοβαρή και ενδεχόμενα να χρειασθεί και μεταμόσχευση καρδιάς.

Γενικά αν σε μια προσβολή μυοκαρδίτιδος δεν υπάρξει επηρεασμός του κλάσματος εξώθησης της αριστεράς κοιλίας η πρόγνωση είναι άριστη.

Στο 20-50% γενικά των διατατικών μυοκαρδιοπαθειών θεωρούνται υπεύθυνοι οι εντεροϊοί και κύρια ο Cocsackie B.

11. Υπάρχει θεραπεία για τη ιογενή μυοκαρδίτιδα; Δεν υπάρχει φάρμακο εγκεκριμένο προς το παρόν που να πολεμά ουσιαστικά τον ιό, όμως τα προβλήματα που προκαλεί στην καρδιά μπορεί να βοηθηθούν με διάφορα φάρμακα όπως ανοσοκατασταλτικά, αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου, β αναστολείς κ.λπ.

12. Από τι εξαρτάται η συχνότητα των ιογενών κρουσμάτων και μυοκαρδιτίδων από τους εντεροϊούς όπως οι Cocsackie κ.λπ.; Από τις συνθήκες υγιεινής, την κοινωνικοιοκονομική κατάσταση, την εποχή και άλλες καταστάσεις, γι' αυτό παρουσιάζονται και μεταβολές των κρουσμάτων από έτος σε έτος που σπανιότατα μπορεί να λάβουν τη μορφή επιδημίας.

13. Ποιος είναι ο χρόνος επώασης του ιού; Περίπου 2-10 ημέρες από την επαφή με τον ιό, η δε εμφάνιση μυοκαρδιοπάθειας μπορεί να εμφανισθεί 2 εβδομάδες περίπου μετά την εισβολή του ιού.

*Διευθυντή Καρδιολογικού Τμήματος Νοσοκομείου Ν. Ιωνίας Κωνσταντοπούλειο-Αγία Όλγα

Mυοκαρδιοπάθειες

Οι μυοκαρδιοπάθειες είναι παθήσεις του μυοκαρδίου στις οποίες η αιτία δεν έχει εξακριβωθεί. Η αιτία δηλαδή της πάθησης αυτής δεν είναι μια από τις γνωστές αιτίες που προκαλούν νόσο του μυοκαρδίου όπως είναι η υπέρταση, η στεφανιαία νόσος, κ.λ.π. Οι δυο πιο συχνοί τύποι μυοκαρδιοπάθειας είναι η υπερτροφική και η διατατική μυοκαρδιοπάθεια.

Είναι διαφορετικές παθήσεις, αλλά ταυτόχρονα ξεχωρίζουν εύκολα και πολύ καλά μεταξύ τους. Η διατατική μυοκαρδιοπάθεια προσβάλλει κυρίως το μυοκάρδιο της αριστερής κοιλίας. Η πάθηση είναι κληρονομική σε ποσοστό 20 - 25% και αφορά ανθρώπους κυρίως μέσης ηλικίας, αν και μπορεί να εμφανισθεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Ο μυς της καρδιάς ασθενεί και αυτό προκαλεί τη λέπτυνση των τοιχωμάτων, ενώ διογκώνονται οι κοιλότητες της καρδιάς με αποτέλεσμα να μην μπορεί να προωθεί ικανοποιητικά το αίμα στο σώμα. Αυτό οδηγεί σε συμφόρηση των πνευμόνων και σε δύσπνοια (Αριστερή καρδιακή ανεπάρκεια).

Ορισμένες φορές και οι δεξιές κοιλότητες της καρδιάς μπορεί να προσβάλλονται προκαλώντας συσσώρευση υγρών στους ιστούς του σώματος, ιδιαίτερα στα πόδια (οίδημα των σφυρών) (Δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια). Αυτό το σύνολο των συμπτωμάτων ονομάζεται "καρδιακή ανεπάρκεια". Μερικές φορές το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς προσβάλλεται με αποτέλεσμα ο ασθενής να αισθάνεται ζάλη, "ταχυκαρδίες", "φτερουγίσματα της καρδιάς" ή "αίσθημα παλμών".

Θεραπεία αρρυθμιών

Τα αντιαρρυθμικά φάρμακα έχουν στόχο να σταματούν τις αρρυθμίες της καρδιάς καθησυχάζοντας τον άρρωστο από την ανασφάλειά του. Οταν ο άρρωστος διαπιστώσει ότι ο σφυγμός του κάνει διακοπές ή όταν αισθανθεί ότι η καρδιά του κτυπά έντονα και γρήγορα, αυτόματα καταλαμβάνεται από φόβο ή και πανικό, μήπως η καρδιά του σταματήσει απότομα. Ευτυχώς, αυτό δεν συμβαίνει. Κατά κανόνα οι αρρυθμίες που σκοτώνουν είναι αυτές που ο άρρωστος δεν τις αισθάνεται. Γι' αυτό και ο γιατρός ζητά να έχει τουλάχιστον μία καταγραφή του ηλεκτροκαρδιογραφήματος για 24 ώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφυτεύεται κάτω από το δέρμα μία μικρού μεγέθους και βάρους συσκευή Holter που καταγράφει για ένα χρόνο τις επικίνδυνες για τη ζωή του αρρώστου αρρυθμίες. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αποδείξει ο γιατρός ότι ένα συγκοπτικό επεισόδιο οφείλεται σε συγκεκριμένη αρρυθμία, την οποία θα προσπαθήσει να θεραπεύσει σε πρώτη φάση με αντιαρρυθμικά φάρμακα. Οταν ο άρρωστος διαβάσει τις οδηγίες που αναγράφονται στο ενημερωτικό φυλλάδιο αυτών των φαρμάκων, κατά κανόνα τρομοκρατείται γιατί πολλά από αυτά, εκτός από τις συνήθεις παρενέργειες κάθε φαρμάκου, είναι δυνατόν τα ίδια να προκαλέσουν αρρυθμίες που ονομάζονται προαρρυθμίες και που πολλές φορές μπορεί να προκαλέσουν ακόμα και αιφνίδιο θάνατο. Αλλωστε, είναι γνωστό ότι η πρώτη πολυκεντρική μελέτη με αντιαρρυθμικά φάρμακα διεκόπη γιατί διαπιστώθηκε ότι μεταξύ αυτών που πέθαιναν ήταν κυρίως αυτοί που έπαιρναν τα φάρμακα σε αναλογία 3:1 σε σύγκριση με αυτούς που έπαιρναν εικονικό φάρμακο (placebo). Η μελέτη αυτή οδήγησε στο συμπέρασμα ότι τα αντιαρρυθμικά φάρμακα είναι ωφέλιμα μόνον όταν χορηγούνται όποτε πρέπει και σε αρρυθμίες ορισμένων κατηγοριών. Δηλαδή χρειάζεται να γίνεται πρώτα πλήρης μελέτη της καρδιάς του αρρώστου και πολλές φορές και ειδική ηλεκτροφυσιολογική μελέτη, η οποία διευκρινίζει τον μηχανισμό παραγωγής της αρρυθμίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ηλεκτροφυσιολογική μελέτη καταδεικνύει την αναγκαιότητα να καταλυθεί η αρρυθμία ηλεκτρικά, οπότε αντί αντιαρρυθμικού φαρμάκου είναι αποτελεσματικότερη η ηλεκτρική κατάλυση της αρρυθμίας. Ομως όλα αυτά γίνονται από ειδικές ομάδες εξειδικευμένων ιατρών σε ειδικά κέντρα, χωρίς ευτυχώς ακόμα να δημοσιοποιούνται τα αποτελέσματα από τηλεοράσεως. Ο όρκος του Ιπποκράτη αναφέρει ότι ο δεσμός ιατρού και αρρώστου είναι άρρηκτος, προσωπικός και μοναδικός. Αλλωστε, αυτό αποδείχθηκε με την περιπέτεια του τελευταίου εμβολιασμού. Ο κόσμος με αγωνία προσπαθεί να μάθει την αλήθεια από τον προσωπικό του ιατρό, παρά την άνευ προηγουμένου ενημέρωση-παραπληροφόρηση από τις οθόνες των τηλεοράσεων σε όλα τα επίπεδα. Ακόμα και η επιστημονική αμφιβολία και απόρριψη είναι αναγκαία, αρκεί να μη δημιουργεί ανασφάλεια στον ίδιο τον άρρωστο. Φαντάζεστε τι θα γινόταν εάν η τηλεόραση άνοιγε ως θέμα της το «Εάν πρέπει οι άρρωστοι να παίρνουν αντιαρρυθμικά φάρμακα, πόσους ωφελούν και πόσους βλάπτουν;», όπως ακριβώς συνέβη με το αντιγριπικό εμβόλιο; Ολα τα ευρωπαϊκά κράτη δεν διόρισαν ειδικές επιτροπές κατά της γρίπης, δεν πανικοβάλλουν τους λαούς τους, αλλά με κάθε σοβαρότητα, απρόσωπα πρόβαλαν τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας αφήνοντας το όλο θέμα στους γιατρούς. Αλλωστε, με πολύ απλά λόγια το εξέφρασε η καγκελάριος της Γερμανίας, η οποία όταν ρωτήθηκε εάν η ίδια θα εμβολιασθεί, αντί να επικαλεσθεί ειδικές επιτροπές ή οτιδήποτε άλλο, απλώς δήλωσε ότι «...θα ρωτήσω τον γιατρό μου και θα κάνω αυτό που θα μου πει».

Υπέρταση και ηλικιωμένοι

Ρωτάς τι συμβαίνει με την πίεσή σου, έχεις 12 και 13 όλη την ημέρα, πρωί-μεσημέρι-απόγευμα και αιφνιδίως το βράδυ χτυπά 18 ή 19. Η απάντηση είναι ότι είσαι ηλικιωμένος, τα πάτησες τα 80. Στην ηλικία σου είναι συνηθισμένο. Φταίει η σκλήρυνση των αρτηριών και με την πρώτη ανησυχία, γιατί καθυστέρησε να έρθει η κόρη ή ο γιος, η πίεση χτυπάει στην οροφή.

Φυσιολογική είναι η πίεση εκείνη που εξασφαλίζει στον άνθρωπο την ομαλή ροή αίματος σε όλο το σώμα. Έτσι το μυαλό σου είναι καθαρό, τα πόδια δυνατά στο βάδισμα, στο τρέξιμο. Ένα παιδί πέντε χρονών τα κάνει αυτά με πίεση χαμηλή περίπου 8 ή 80 mmHg επί το επιστημονικότερο. Αυτό γίνεται επειδή το τοίχωμα των αρτηριών έχει ελαστικότητα και διατείνεται εύκολα ώστε η καρδιά δεν χρειάζεται κατά τη συστολή της να βάλει δύναμη μεγάλη για να τρέξει το αίμα στις πεντακάθαρες αρτηρίες, να φτάσει μέχρι τα πέρατα του σώματος, τα δάχτυλα και το κεφάλι. Τα πράγματα βέβαια σκληραίνουν με την ηλικία και ακαθαρσίες εμφανίζονται τήδε-κακείσε σε όλες τις αρτηρίες, όπερ σημαίνει ότι η καρδιά πρέπει να αρχίσει να συσπάται ισχυρότερα και τότε η πίεση αυξάνεται. Έτσι όταν το παιδί γίνεται δέκα χρονών η μεγάλη πίεση φτάνει τα 9 ή και 10 και αυτή η τάση αυξήσεως παρακολουθεί τον άνθρωπο σε όλη τη ζωή. Όμως η ιατρική διαπιστώνει ότι πάνω από 12 ή 13, η σκλήρυνση των αρτηριών και τα αθηρώματα επιδεινώνονται από αυτήν καθαυτήν την πίεση. Ώστε, ναι, μετά την ηλικία των πέντε να αυξηθεί η πίεση προς τα 9 και 10 ή και 11 αλλά όχι πέραν του 13, επειδή εγκυμονεί κινδύνους, να έχουμε ένα έμφραγμα ή εγκεφαλικό από τη σκλήρυνση, το αθήρωμα και την επιπλοκή του με θρόμβους και απόφραξη της αρτηρίας. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία μάς συνιστά να ξεχάσουμε τα παλιά π.χ. 16 στους ηλικιωμένους και ορίζει η συστολική-μεγάλη πίεση να είναι πάντα κάτω από 14 και στους διαβητικούς κάτω από 13. Αρίστη πίεση των ηλικιωμένων είναι το 12, με την προϋπόθεση πάντα να έχουν καλή κυκλοφορία αίματος, να σκέπτονται χωρίς ζάλη, να ομιλούν καθαρά και να βαδίζουν δυνατά.

Ευτυχώς, οι πλείστοι των ηλικιωμένων τα καταφέρνουν καλά με πίεση 12-13. Όμως εάν παρουσιάζεται ζάλη κ.λπ. και δεν μπορούν, τότε ας ζουν με πιο ψηλή πίεση, 13-14, όχι όμως παραπάνω γιατί θα πάθουν περισσότερες ζημιές.

Στους ηλικιωμένους η σκλήρυνση του αρτηριακού τοιχώματος μειώνει πολύ την ενδοτικότητά του, έτσι λοιπόν το σφυγμικό κύμα εμφανίζει αύξηση της συστολικής πίεσης, επειδή ακριβώς η καρδιά συστέλλεται ισχυρότερα. Ώστε εάν υπάρχουν παθολογικοί μηχανισμοί αυξήσεως της πίεσης σε ηλικία άνω των 65 ετών και βεβαίως πολύ περισσότερο άνω των 80 ετών, τότε επικρατεί συστολική υπέρταση υψηλή, η οποία χωρίς θεραπεία, συχνά φθάνει τα 18 και 20 ή περισσότερο. Το χαρακτηριστικό εδώ της συστολικής αυτής υπέρτασης είναι ότι η μικρή-διαστολική πίεση, πάλι λόγω της σκλήρυνσης των αρτηριών, συνήθως είναι χαμηλότερη του φυσιολογικού, κάτω των 8 (80mmHg). Το αποτέλεσμα είναι σαφώς διαφορετικό από την υπέρταση ενός νέου ανθρώπου ηλικίας κάτω των 50. Στον νέο υπερτασικό η μεγάλη πίεση μπορεί να φθάνει τα 16-17 ή περισσότερο αλλά τότε και η μικρή πίεση-διαστολική ανεβαίνει στα 10-11 ή περισσότερο. Μπορεί, δηλαδή, σε ένα νέο η συστολική να είναι 20 και η διαστολική 12 ή 13. Αντίθετα στον υπερήλικα η διαφορά είναι μεγάλη μεταξύ συστολικής π.χ. στο 20 και της χαμηλής διαστολικής πίεσης π.χ. στο 5 ή 6. Αυτή η διαφορά πίεσης σφυγμού όπως καλείται, δηλαδή η διαφορά μεταξύ συστολικής και διαστολικής, επηρεάζει δυσμενώς πάλι τις ήδη σκληρές αρτηρίες και κουράζει την καρδιά. Για το λόγο αυτό χρειάζεται θεραπεία η συστολική πίεση να πέσει χαμηλά, κάτω από 14, χωρίς όμως να ελαττώνεται περισσότερο η διαστολική.

Επομένως στους ηλικιωμένους άνω των 80 ετών, όπως και στους νεότερους, θα πρέπει να θεραπεύεται η συστολική υπέρταση ώστε η μεγάλη πίεσή τους να είναι κάτω από 14. Είμαστε ευχαριστημένοι και επιμένουμε στο σχήμα φαρμάκων που έχουμε δώσει εφόσον τότε ο θεραπευόμενος βαδίζει καλά και δυνατά με μυαλό καθαρό και δεν ζαλίζεται. Διαφορετικά ελαττώνεται λίγο η δόση των φαρμάκων ώστε με λίγο μεγαλύτερη πίεση μέχρι 15, να έχει ποιότητα ζωής.

Ευτυχώς, το τελευταίο είναι μάλλον σπάνιο. Για να έρθουμε πάλι σε σένα. Έχεις ελαφρά υπέρταση, που τη θεραπεύεις με ήπιο αντιυπερτασικό ώστε σχεδόν όλη η ημέρα να περνάει με 12-13. Στο στρες δεν έχουν ελαστικότητα οι αρτηρίες και με την πρώτη στενοχώρια σου ανεβαίνει ψηλά. Δεν υπάρχει πρόβλημα, επειδή πέφτει γρήγορα η πίεση μόνη της ή με τη βοήθεια ηρεμιστικού φαρμάκου.

Το παλαιό σπίτι, πέρα από τη δομή, τους τοίχους και τα έπιπλα, θέλει και λίγο περισσότερο φροντίδα για τα λειτουργικά του. Αν η χοληστερίνη είναι αυξημένη, θα πρέπει να λαμβάνεται στατίνη και εάν υπάρχει σακχαρώδης διαβήτης η θεραπεία του να είναι αποτελεσματική. Ως προς το κάπνισμα, ευτυχώς, στην ένατη και δέκατη δεκαετία οι άνθρωποι έχουν μυαλό και το έχουν γνωρίσει στη ζωή τους εξ αποστάσεως. Στην ηλικία τους οι «θεριακλήδες» απουσιάζουν και μερικοί μάλιστα από καιρό

.

Αρχείο Αναρτήσεων